De macht van de onzichtbaren (deel III) – miljardairs en oligarchen

Het IMF-rapport The Liquidation of Government Debt beschrijft een methode waarmee overheden hun schulden kunnen verminderen zonder belastingen zichtbaar te verhogen, fors te bezuinigen of formeel failliet te gaan. De auteurs van het IMF-rapport noemen dit financiële repressie. Daarvoor zijn lage rentes op het spaargeld van burgers en een hoger dan gemiddelde inflatie belangrijke gereedschappen. Een uitleg over hoe we langs deze weg ook van ons vermogen beroofd worden buiten die waanzinnige nieuwe box 3-wetgeving.

Hoe financiële repressie ook Nederland veranderde

De kern van financiële repressie is opmerkelijk eenvoudig. Wanneer de rente op overheidsschuld langdurig lager wordt gehouden dan de inflatie, ontstaat een negatieve reële rente. De overheid betaalt bijvoorbeeld 1 procent rente over haar schuld, terwijl het geld jaarlijks 4 procent minder waard wordt door inflatie. Voor de schuldeiser – een eigenaar van staatobligaties bijvoorbeeld – betekent dit een reëel verlies. Voor de overheid die geld leent, betekent het dat de werkelijke waarde van haar schuld geleidelijk verdampt.

Dit principe is uiteraard vooral in het belang van landen met grote staatsschulden zoals Frankrijk, Griekenland en België. Maar zelfs regeringen van landen met lage staatsschulden, zoals Nederland, profiteren hiervan. Anders dan inkomstenbelasting, btw of vermogensbelasting is deze vorm van belasting – een lagere (spaar-)rente dan in een vrije markt gangbaar is – voor de gemiddelde burger moeilijk waarneembaar.

Het rapport van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) noemt financiële repressie daarom een verborgen vorm van belastingheffing. Het verlies ontstaat door de combinatie van gecentraliseerde financiële regelgeving, rente en inflatie en is daardoor voor de meeste mensen nauwelijks als overheidsheffing herkenbaar.

Hoe overheden schulden laten verdwijnen

Volgens het IMF bestaan er vijf belangrijke methoden om een hoge staatsschuld af te bouwen:

(1) economische groei,

(2) bezuinigingen en belastingverhogingen,

(3) wanbetaling of herstructurering,

(4) gestuurde inflatie en

(5) financiële repressie (lage rente op spaargeld).

De auteurs van het IMF-rapport berekenden dat de besparing op rentelasten door financiële repressie voor de onderzochte landen gemiddeld tussen 1 en 5 procent van het bruto binnenlands product per jaar bedroeg.

De essentie van het systeem is dus dat de overheid niet formeel zegt: “wij belasten uw spaargeld”. De burger ziet slechts een lage spaarrente en stijgende prijzen. Economisch is het resultaat echter vergelijkbaar met een zware vermogensheffing.

En dit systeem van lage spaarrentes is al vanaf 2009 tot en met heden aan de gang. De –  mede door de ECB (bewust?) onvoldoende beteugelde – inflatie, ligt al vanaf 2021 structureel boven de ‘streefwaarde’ van 2 procent.

Financiële repressie van burgers werd vanaf 2008 weer bewust ingevoerd

Het belangrijkste onderdeel van het IMF-rapport voor de huidige situatie in 2026 is de constatering dat financiële repressie vanaf de financiële crisis van 2008 opnieuw is ingevoerd en nog steeds in werking is.

De auteurs van het IMF-rapport signaleren drie ontwikkelingen vanaf 2008:

(1) Centrale banken drukken de rente door grootschalige interventies op financiële markten.

(2) Financiële regelgeving stimuleert banken en institutionele beleggers om grote hoeveelheden veilig geachte staatsobligaties aan te houden.

(3) Centrale banken worden zelf steeds grotere kopers van overheidsschuld met ‘uit het niets’ bijgedrukt geld.

Volgens het IMF ontstaat hierdoor een gemanipuleerde financiële markt waarin de rente niet meer de verhouding tussen risico, vraag en aanbod weerspiegelt. Daarmee is de ‘vrije markt’ voor de financiële sector in wezen verleden tijd en hebben we met een financiële planeconomie te maken.

Wanneer de Europese Centrale Bank (ECB) zelf op grote schaal staatsobligaties koopt, tegen een rente die door de ECB ook zelf is vastgesteld, wordt het werkelijke kredietrisico van bepaalde overheden terzijde geschoven.

De IMF-auteurs noemen deze ontkoppeling tussen rente en risico een kenmerk van kunstmatig financieel gereprimeerde systemen. De marktwerking is grotendeels uitgeschakeld.

Wat betekent dat voor ons land en onze portemonnee?

Nederland vanaf 2014: het IMF-model in de praktijk

Nederland kan sinds de invoering van de euro geen zelfstandig monetair beleid meer voeren. De rente wordt bepaald door de Europese Centrale Bank. De Nederlandse regering kon dus niet zelfstandig besluiten de rente kunstmatig te verlagen. Dat besluit werd – in haar voordeel – door de ECB genomen.

Vanaf 2014 begon de ECB met het bijdrukken van geld ‘uit het niets’ waardoor de bestaande hoeveelheid euro’s in omloop in waarde verminderde door kapitaalverwatering zoals bij aandelen.

In 2015 startte de ECB het public sector purchase programme, waarbij staatsobligaties tegen ultralage rentes werden opgekocht. De Nederlandsche Bank (DNB) bevestigt dat het overgrote deel van de aankopen van Nederlands schuldpapier binnen de Europese APP– en PEPP-programma’s door DNB zelf , als onderdeel van de ECB, werd uitgevoerd.

Tijdens de coronacrisis werd dit beleid nog verder uitgebreid. Alleen al tussen maart en mei 2020 kochten DNB en de ECB netto 13,6 miljard euro Nederlands publiek schuldpapier. DNB kocht bovendien tussen 2020 en 2022 via omgekeerde veilingen 44 miljard euro aan Nederlandse staatsobligaties om de regering door de crisis te helpen.

De Nederlandse spaarder betaalde – en betaalt nog steeds – de rekening

Voor Nederlandse huishoudens was de andere kant van het ECB-beleid duidelijk zichtbaar. Eind 2019 stond ongeveer 368 miljard euro spaargeld van Nederlandse huishoudens bij banken. De bijgeschreven rente bedroeg dat jaar slechts 1,2 miljard euro(!). DNB constateerde dat dit het laagste aandeel van rente in de groei van het spaargeld in jaren was.

Vervolgens kwam de inflatieschok eroverheen. In 2021 bedroeg de Nederlandse inflatie 2,7 procent. In 2022 steeg zij naar gemiddeld 10 procent – de hoogste inflatie sinds 1975. Wie in die periode spaargeld tegen vrijwel nul procent rente aanhield, verloor in één jaar ongeveer een tiende van de koopkracht van zijn vermogen.

En nu wordt het verhaal pas echt ongemakkelijk!

De ECB zegt wel de inflatie te willen beheersen met rentestijgingen, maar dat blijkt een verhaal voor de bühne, aldus deze diepgaande analyse van Social Europe. Het is de ECB helemaal niet om het burgerbelang te doen, maar om het politieke belang – de eurozone bij elkaar houden door lage rentes voor zwakke lidstaten – en het grote, multinationale bedrijfsleven dat gebaat is bij langdurige lage rente.

Het Engelse hypotheekplatform Tembo legt uit waarom de spaarrente nooit meer gelijk getrokken wordt met de inflatie zoals vroeger het geval was: centrale banken bepalen en manipuleren de rente, in plaats van de markt zijn werk te laten doen. Ook ECB-president Christine Lagarde laat er geen twijfel over bestaan in dit NOS interview: “Spaarders die niet tevreden zijn over de spaarrente bij hun bank, hebben al langer de mogelijkheid om over te stappen naar een andere bank.”

Gemakshalve gaat Lagarde eraan voorbij dat al die andere banken ook het kunstmatig door de ECB vastgestelde rentetarief – lager dan de inflatie – volgen.

Er valt steeds meer te verliezen als supranationale instanties de dienst uit blijven maken in Nederland.

Ieder jaar worden op 1 juli aanpassingen in wetgeving doorgevoerd die een effect hebben op de kosten van levensonderhoud en de mate waarin wij Nederlanders welvaart ervaren in de vorm van door bedrijven en overheid geleverde diensten. Een overzicht van de belangrijkste wijzigingen sinds 1 juli 2026.

Fikse huurverhoging

De maximale huurverhoging in 2026 hangt af van je woonsituatie. In de sociale sector is het maximum 4,1 procent. Huurders in het middensegment (gereguleerde middenhuur) krijgen te maken met de hoogste stijging van maximaal 6,1 procent. Dat is op zich merkwaardig want deze klasse huurwoningen was juist bedoeld om betaalbaar te blijven voor de middeninkomens en gaat nu – met dank aan het kabinet-Jetten – het meeste omhoog.

Voor de vrije sector ligt de grens op maximaal 4,4 procent, aldus dit overheidsdocument.

De maximale huurverhoging wordt elk jaar bepaald op basis van inflatie- of CAO-loonontwikkeling. Voor sociale huur, middenhuur en vrije sector gelden verschillende regels. Daarom mag de huur per type woning anders stijgen.

Met name zelfstandigen – veelal zzp’ers – zijn de dupe van de forse huurverhogingen. Zij ontvangen in de regel geen compensatie voor de aanhoudende, stijgende inflatie in Nederland, die deels door de overheid zelf veroorzaakt wordt.

Ook de laagste inkomens krijgen een forse klap van de verhoging van de huren voor sociale huurwoningen met maximaal 4,1 procent, aldus RTL Nieuws. Die verhoging loopt namelijk best in de papieren. Betaal je 800 euro aan huur, dan scheelt het 32 euro in de maand van – bijvoorbeeld – een bijstandsuitkering.

Onderstaande overheidscampagne klopt niet meer sinds dit jaar.

EU en Nederland verhogen belastingen op goederen uit China

Er verandert financieel ook nogal wat voor klanten van Chinese webwinkels zoals Temu, Ali Express en Shein. Bij pakketten onder de 150 euro hoefde je tot nu geen invoerrechten te betalen. Maar om de enorme concurrentie van directe geleverde Chinese producten in te dammen, schrapt de Europese Unie die vrijstelling.

Je gaat vanaf 1 juli per ‘productgroep’ in je pakketje 3 euro betalen. Dat geldt voor pakketjes uit alle landen die niet bij de EU horen. Met productgroepen bedoelt de EU bijvoorbeeld textiel of elektronica.

Onze eigen regering heeft besloten om er nog weer een schep bovenop te doen, door een extra toeslag van 2 euro per besteld product in te voeren. Een pakketje met één product wordt dan 5 euro duurder, en voor een pakketje met vijf verschillende producten moet 25 euro extra worden betaald, aldus dit bericht.

Daarmee worden de goedkope producten direct uit China toch snel minder aantrekkelijk.

Boven afgebeeld lederen horlogebandje – van uitstekende kwaliteit volgens een van onze redactieleden – kost nu opeens niet meer de aangegeven 3,26 euro maar 8,26 euro. Meer dan het dubbele.

De EU en onze regering werken veel samen op financieel gebied, doorgaans ten nadele van ons allen.

Extra kilometerheffing op vrachtvervoer maakt producten duurder

Wat ook indirect invloed heeft op je portemonnee: de extra kilometerheffing voor vrachtwagens. Per 1 juli geldt er een vrachtwagenheffing; logistieke bedrijven moeten dan per kilometer gaan betalen.

Elke vrachtwagen moet een eigen tolkastje aan boord hebben dat werkt in Nederland. Hiervoor kunnen zij terecht bij een aanbieder van tolkastjes. Er wordt vanaf 1 juli gecontroleerd of vrachtwagens een werkend tolkastje hebben.

Tegelijkertijd gaat de wegenbelasting omlaag en hoeven logistieke bedrijven niet langer het verplichte eurovignet te kopen. Toch denken veel logistieke bedrijven dat hun jaarlijkse kosten door de vrachtwagenheffing zullen oplopen en dat ze genoodzaakt zijn die kosten aan hun klanten – en dus indirect de consument – door te berekenen.

Ook een paar ‘meevallers’

Het minimumloon gaat met ongeveer 30 cent per uur omhoog voor werknemers die 21 jaar of ouder zijn. Je krijgt dan minstens 14,99 euro per uur, toch bijna vijftig euro per maand erbij als je 40 uur werkt. Ben je jonger dan 21 jaar? Ook dan stijgen de minimumlonen iets volgens dit RTL-artikel.

Als de minimumlonen stijgen, dan stijgen automatisch ook altijd de bijstand en uitkeringen. Wie samenwoont en ouder dan 21 jaar is, maar nog geen AOW krijgt, krijgt maandelijks ongeveer 25 euro aan bijstand erbij. Werklozen en arbeidsongeschikten krijgen er bijna 2 procent bij.

Nog een meevaller, op een ander vlak: telefonische verkopers mogen je per 1 juli niet meer bellen. Ook niet als je een oud-klant van een bedrijf bent. Dus je krijgt geen verzoeken meer om van energieleverancier of internetprovider over te stappen. De overheid heeft een uitzondering gemaakt voor loterijen, goede doelen en uitgevers. Die mogen blijven bellen. Immers, bedrijven als de Staatsloterij en Postcodeloterij moeten wel centjes in het belastinglaatje blijven brengen!

Steeds meer mensen met financiële uitdagingen

Met een inflatie die de laatste maanden rond de 3 procent hangt, gecombineerd met mogelijke stijging door de aanhoudende VS-Iran-oorlog, wordt het voor steeds meer mensen een financieel moeilijk jaar.

Zeker met een regering die liever geld uitgeeft aan het buitenland en wapens voor Oekraïne, dan de eigen bevolking financieel ondersteunt.

De financiële situatie van Nederlandse huishoudens gaat behoorlijk achteruit, aldus het Nibud-rapport van 23 juni 2026. 38 procent zegt moeilijk rond te komen. Binnen die groep zijn de problemen bij jongvolwassenen in de twintig het grootst. In dit artikel leggen we uit waar de echte pijn zit en hoe de nieuwe regering deze in rap tempo verergert.

Het rapport Geldzaken in de praktijk (2026)

Sinds 2005 brengt het Nibud elke twee jaar met het onderzoek ‘Geldzaken in de praktijk‘ in kaart hoe Nederlandse huishoudens omgaan met geld en hoe zij hun financiële situatie ervaren. In welke mate kunnen mensen rondkomen, in hoeverre vinden ze het moeilijk om hun inkomsten en uitgaven in balans te houden en welke groepen bevinden zich in een kwetsbare positie?

In het voorlaatste onderzoek (2024) gold nog een positieve ontwikkeling: meer mensen konden rondkomen. In 2026 is een einde gekomen aan de positieve trend.

Kon in 2024 32 procent moeilijk rondkomen van hun inkomen, dat is dus nu gestegen naar 38 procent. Bijna 40 procent (!!) van alle Nederlanders kan moeilijk rondkomen van het inkomen dat ze in 2026 ontvangen.

Ook is het aandeel mensen dat zich zorgen maakt over hun financiële situatie behoorlijk toegenomen (van 27 naar 33 procent). De groepen die het nu nog moeilijker kregen zijn met name jongvolwassenen, mensen met een laag of wisselend inkomen en huurders.

Nibud spreekt het kabinet aan op de problematiek

In het persbericht van 23 juni 2026 spreekt het Nibud het kabinet aan op de problematiek: “We doen onverminderd een oproep aan het kabinet om met een visie op de lange termijn naar structurele oplossingen te gaan kijken.”

Want wat doet dat nieuwe kabinet onder het motto ‘Het kan wél’?  Vooral het tegenovergestelde van wat het Nibud vraagt, namelijk belastingen verhogen:

1. lagere korting op de energiebelasting

Het kabinet verlaagt de belastingvermindering op de energierekening. Hierdoor betalen huishoudens meer energiebelasting. Dit raakt iedere woning met een energieaansluiting.

2. box 3

Het kabinet werkt verder aan een nieuw box 3-stelsel gebaseerd op werkelijk rendement. Hoewel de effecten per huishouden verschillen, zullen vooral huishoudens met eigen vermogen fors meer belasting gaan betalen dan onder het oude forfaitaire systeem.

3. afschaffing voordelen voor groene beleggingen

De vrijstelling en heffingskorting voor groene beleggingen worden grotendeels afgebouwd en per 1 januari 2028 afgeschaft. Beleggers die hiervan gebruikmaken gaan daardoor meer belasting betalen.

4. nauwelijks inflatiecorrectie in de inkomsten- en loonbelasting

In 2026 worden de belastingschijven, heffingskortingen en verschillende andere bedragen in de inkomsten- en loonbelasting slechts voor de helft aangepast aan de inflatie. Dat is een afwijking van vroeger beleid waarin inflatie vaak via de belastingschijven werd gecompenseerd.

5. belastbaarheid lijfrente-uitkeringen

Er gaan maatregelen gelden die ervoor zorgen dat uitkeringen van lijfrentes altijd in de inkomstenbelasting zullen vallen. Dat betekent minder netto inkomen voor gepensioneerden met zo’n voorziening.

6. verdere afbouw zelfstandigenaftrek

Het belastingvoordeel voor zzp’ers wordt afgebouwd. Het einddoel is om de aftrek terug te brengen tot 900 euro in 2027. Per 2026 bedraagt de zelfstandigenaftrek nog 1.200 euro. Zzp’ers hebben vanaf 2026 steeds minder netto te besteden van hun bruto inkomen.

7. bijtelling auto van de zaak

Voor 2026 geldt voor nieuwe elektrische auto’s van de zaak een bijtelling van 18 procent van de catalogusprijs. Voor 2027 wordt die bijtelling 20 procent.

8. aftrekregeling geen of kleine eigen woningschuld verder afgebouwd

De Hillen-aftrek (aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld) wordt versneld afgebouwd, zodat deze eerder is verdwenen. Het huidige afbouwpercentage van 3,33 procent per jaar gaat daarvoor met 1,47 procent omhoog tot 4,8 procent in 2026. Per saldo drukt dit het netto inkomen van iedereen met geen of weinig eigenwoningschuld.

Het bovenstaande is allemaal in dit factsheet terug te vinden.

Kortom: via acht regelingen wordt de belastingdruk in 2026 en volgende jaren opgevoerd voor Nederlandse burgers, terwijl steeds meer Nederlanders in de financiële problemen komen.

Toekomst voor onze jongeren te grabbel gegooid

Terwijl bovengenoemde acht belastingmaatregelen vooral de Nederlanders van middelbare leeftijd en ouder zullen treffen, wordt het voor de jongeren steeds moeilijker om nog een gezond perspectief te zien in Nederland.

De jeugd lijkt hier zeker niet meer de toekomst te hebben, want:

• Bij jongvolwassenen (18 tot en met 30 jaar) groeide het aandeel dat nauwelijks financieel rond kan komen van 40 procent naar 54 procent. Meer dan de helft van de Nederlandse jongeren financieel in de problemen stimuleert een vertrek uit ons land.
• Ongeveer een kwart van de jongeren (24 procent) voelt zich machteloos over de eigen financiële situatie, blijkt uit onderzoek van Deloitte.
• De koopkrachtcompensatie voor studenten van 164,30 euro per maand is weggevallen.
• Naast de structureel hogere inflatie in ons land, dan de meeste EU-lidstaten, is ook het collegegeld met 9,3 procent (216 euro) toegenomen. Dit zorgt voor financiële stress, schrijft Deloitte.
• Jongeren profiteren minder van loonstijgingen omdat zij vaker zzp’er zijn.
• Vanaf hun 18e moeten jongeren zelf: zorgpremie betalen, eigen risico dragen en toeslagen aanvragen. Nibud constateert dat veel jongeren zich onvoldoende voorbereid voelen op deze plotselinge financiële verantwoordelijkheid
• Tot slot de grootse klapper: woonlasten. Jongeren (onder de 30 jaar) betalen gemiddeld 30 tot 46 procent van hun inkomen aan woonlasten, wat fors hoger is dan de Nibud-norm van 30 procent. Door de krappe woningmarkt zijn jonge huurders vaak aangewezen op de dure private huursector, waar de maandlasten kunnen oplopen tot gemiddeld 1.185 euro per maand. Voor jongeren is dit niet op te brengen zodat er steeds meer noodgedwongen bij hun ouders blijven wonen.

Nieuwe coalitie doet niets aan groeiende wantoestanden

De tevredenheid met het huidige kabinet-Jetten is het laagste ooit gemeten: slechts 24 procent van de Nederlandse kiezers is tevreden over de regering, terwijl 64 procent expliciet ontevreden is.

Uit recent opinieonderzoek van Ipsos I&O blijkt dat deze tevredenheid nog lager ligt dan bij de start van de voorgaande kabinetten-Rutte en kabinet-Schoof (die beiden destijds op slechts 32 procent openden).

De grote onvrede wordt veroorzaakt door het gebrek aan initiatieven om de vele crises in Nederland aan te pakken. Dit kabinet doet gewoon niets, is het algemene idee uit de onderzoeken van Duurzaamnieuws en Ipsos I&O.

Wat dit kabinet wel doet is belastingen verhogen en meer geld aan het buitenland uitgeven. Ook beide redenen die prominent tot de grote onvrede onder de bevolking bijdragen.

We sluiten daarom af met twee tabellen uit de voorjaarsnota van kabinet-Jetten die uit het coalitieakkoord voortvloeien en voor zichzelf spreken.