De toenemende bemoeizucht van de EU

Volgens berichten van Politico van 17 juni 2026, zijn een aantal leden van de Europese Commissie haar autoritaire, ondemocratische en arrogante stijl van werken en leiding geven meer dan zat. Dat is het gevolg van een behoorlijk aantal missers die Ursula von der Leyen tegenover haar eigen Commissie beging in de afgelopen jaren. Die missers heb ik op een rijtje gezet. Als gevolg van die weerstand zou Von der Leyen een derde termijn niet meer nastreven, terwijl dat altijd wel de bedoeling was.

Von der Leyen stopt ermee na haar tweede termijn

Als je deze podcast van Politico (17 juni 2026) beluistert, hoor je dat anonieme Commissieleden tegenover Politico hebben aangegeven dat Von der Leyen het voor gezien houdt na haar tweede termijn. Gezien haar streven naar de centrale macht over de EU en de recente plannen om alle grote uitgaven van die EU door haar persoonlijk goed te laten keuren, ging Brussel uit van een derde termijn. Op zich vrij uitzonderlijk. De enige die dit ooit kreeg was Jacques Delors, decennia lang geleden.

De groeiende weerstand van haar collega Commissieleden en een aanzienlijk deel van de staf van de Commissie zou haar afzien van die derde termijn hebben veroorzaakt. Voordat deze beslissing genomen werd, heeft de rechterhand van Ursula – Björn Seibert – nog maandenlang gevochten om haar populariteit binnen de Commissie te herstellen. Seibert is al 20 jaar, sinds haar tijd als minister in Duitsland, de rechterhand van Von der Leyen.

Volgens Politico organiseerde Seibert de laatste maanden zeer periodiek indrukwekkende diners voor de Commissieleden waarin hij de keuzes van Von der Leyen, meestal door hem zelf mede bedacht, aan de rest van de Commissie uitlegde en motiveerde.

Het mocht niet baten…..

Centrale besluitvorming over spenderen EU-belastinggeld moet bij Von der Leyen liggen?

Het meest recente probleem dat – een volledig van empathie en inlevingsvermogen gespeende – Von der Leyen wist te creëren, is haar reorganisatieplan om in principe alle afdelingen op te heffen die over deeluitgaven van de Europese begroting gaan.

Momenteel bestaan er nog aparte afdelingen die bijvoorbeeld de subsidies op landbouwgebied, infrastructuur, cohesiebeleid en sociaal beleid uitkeren. Al deze afdelingen zouden opgeheven worden en vervangen door een centrale – door Von der Leyen geleide – organisatie die zou bepalen of het geld überhaupt wordt uitgegeven en onder welke condities.

Eind 2024 kwam Von der Leyen al met een herzien plan om alle EU-budgetten direct onder haar zeggenschap te plaatsen. Bij de presentatie van dit nieuwe plan, legde Von der Leyen uit hoe zij landen onder druk wil zetten om belangrijke economische hervormingen door te voeren als zij toegang willen tot de EU-geldpot.

Dat plan uit 2024, waar grote weerstand tegen bestond, werd in mei 2026 opnieuw door haar uit de kast gehaald als onderdeel van de nieuwe EU-begroting voor de periode vanaf 2028, met als begroting: 2.000 miljard euro!

Zoiets doe je natuurlijk niet als je niet door zou willen na je tweede termijn.

Veel Europese Commissieleden hadden al jaren genoeg van Von der Leyen

Ik besteedde in februari 2025 in dit artikel al uitgebreid aandacht aan de grote impopulariteit van Von der Leyen.

Een ronduit vernietigend rapport, over het gebrek aan bestuurlijke kwaliteiten en intern draagvlak bij Von der Leyen, kwam een paar weken voor haar herverkiezing in 2024 uit. Dat zou de doodsteek voor haar herbenoeming geweest kunnen zijn als de EU als normale democratie had gefunctioneerd. Van het hele rapport is helaas niets terug te vinden in de mainstreammedia.

“De voorzitter van de Europese Commissie is geheimzinnig en controlerend. Sommige van haar commissarissen hebben er genoeg van”, schreef Politico al in 2023. Eind van dat jaar heeft een leger van topambtenaren en commissarissen ontslag genomen uit onvrede met het optreden en de autoritaire stijl van Ursula von der Leyen, aldus dit artikel.

Europese Commissieleden onder toezicht van Von der Leyen en Seibert gesteld

Met de hulp van rechterhand Seibert heeft Von der Leyen haar macht in haar tweede termijn uit weten te bouwen. Er kwamen onder andere nieuwe regels voor hoe en wat de Eurocommissarissen mogen communiceren met de buitenwereld.

Net als online platforms en burgers die aan censuur worden onderworpen middels de – onder Seibert en Von der Leyen ontwikkelde – Digital Service Act (DSA), worden ook de eigen commissarissen en hun directe medewerkers onder toezicht van Von der Leyen gesteld.

In 2024 leidde Seibert ten faveure van Von der Leyen een machtsstrijd om kritische commissarissen te vervangen door meer loyale, maar minder gekwalificeerde kandidaten. Hij speelde ook een sleutelrol bij het uitbannen van de dissidente Franse commissaris Thierry Breton.

De EU als buitensporig ‘autoritaire organisatie’

Zowel Von der Leyen als Seibert worden een autoritaire stijl van besturen verweten door vele hooggeplaatste EU-medewerkers.

De voormalige hoofdonderhandelaar van de Europese Unie over de Brexit, Michel Barnier, beschuldigt zijn voormalige baas Ursula von der Leyen ervan dat zij tijdens haar ambtstermijn als voorzitter van de Europese Commissie een “autoritaire koers” heeft ingeslagen. Volgens Barnier luisteren Von der Leyen en Seibert niet meer naar wat de Europeanen willen, noch wat de andere leden van de Europese Commissie willen en streven ze een EU na waarin alleen hun wil wet is.

Von der Leyen wordt al lang beschuldigd van het terzijde schuiven van critici, het promoveren van bondgenoten, het regeren via nauw aan haar persoon verbonden medewerkers en het hanteren van een machiavellistische strategie van verdeel en heers tijdens haar jaren aan het hoofd van de Europese Commissie. De partijen die haar destijds hebben benoemd, ondersteunen dit gedrag blijkbaar.

Angst voor opvolger Von der Leyen groot onder commissieleden

Het debat over de herstructurering van financiën binnen de EU lokt bredere discussies uit over de koers van de Commissie. Volgens een hoge EU-functionaris, die betrokken is bij de bredere besprekingen over een meer centraal geleide EU, wilden sommige aanwezigen bij het laatste door Seibert georganiseerde diner weten wie Von der Leyen zou opvolgen.

Het besef bij de Commissieleden lijkt aanwezig dat een keuze voor iemand als Von der Leyen niet op een democratische manier tot stand komt, doch via achterkamerpolitiek die – in het verleden – vooral door de economische belangen van Frankrijk en Duitsland werden bepaald.

Zeker nu uit een Europese academische studie blijkt dat de superrijken feitelijk bepalen wat er in de EU gebeurt in plaats van de Europese bevolking, zou zomaar een Ursula von der Leyen 2.0 als opvolger kunnen verschijnen, is de vrees.

Aan ons de taak om aan zoveel mogelijk mensen uit te leggen wat er feitelijk in Brussel gebeurt in plaats van de holle pr-retoriek te volgen van sommige, kritiekloze pro-EU-partijen in ons land.

Ik kan een ernstig gevoel van ongeloof en misselijkheid niet meer onderdrukken als ik op dezelfde dag lees dat Nederlandse gemeenten steeds minder geld krijgen, er geen wegen in Nederland meer onderhouden kunnen worden wegens geldgebrek, het aantal Nederlanders onder de armoedegrens stijgt en tegelijkertijd er weer een half miljard euro extra aan dodelijk wapentuig voor Oekraïne wordt toegezegd van ONS belastinggeld. Wat voor een halve garen besturen ons land? Een paar zeer verontrustende financiële feiten op een rij.

30 miljard euro belastinggeld uitgegeven aan Oekraïne tot dusver

In totaal heeft Nederland meer dan  30 miljard euro belastinggeld aan Oekraïne gespendeerd  sinds 2022.

De grote posten daarvan waren:

• alleen al in 2025: 5,6 miljard euro aan wapens en munitie om jonge mensen elkaar af te laten slachten;
• 2024: 6,3 miljard euro aan wapens en extra bijdragen aan de EU voor Oekraïne;
• 2023: 2,5 miljard euro;
• 2022: 1,5-2 miljard euro.

(afbeelding: Rijksoverheid)

Naast bovenstaande donaties aan het land rechtstreeks en via de EU, hebben we nog de niet-militaire steun aan het land dat inmiddels tot 7,2 miljard euro is opgelopen.

Ook moeten we de opvangkosten voor Oekraïense vluchtelingen niet vergeten. In totaal tot en met 2026 bedragen die 10,5 miljard euro. Het grootste deel daarvan moet door de gemeenten worden betaald waar de opvang plaatsvindt.

Dat is als volgt verdeeld:

Bovenop bovenstaande opsomming hebben we nog de briljante belofte van Jetten uit maart 2026 dat Nederland de komende jaren – die oorlog houdt natuurlijk nooit op – ieder jaar 3 miljard euro aan Nederlands belastinggeld in de bodemloze put die Oekraïne heet, zal werpen.

Om geen twijfel aan de goede bedoelingen van dit sinterklaaskabinet te laten bestaan, bevestigde minister van Defensie Dilan Yeşilgöz op 17 juni 2026 per direct een bedrag van 500 miljoen euro voor nog meer wapentuig ter beschikking te stellen.

Kijk je in de meerjarenbegroting voor Oekraïne, dan zie je nog eens 14 miljard euro gereserveerd staan tot en met 2030. Bij elkaar 44 miljard euro Nederlands belastinggeld (!), exclusief de opvangkosten binnen gemeenten in de periode 2026-2030.

Het kan werkelijk niet op!!

Waar hebben we zelf tekorten en hoeveel?

Om 44 miljard euro weggegooid belastinggeld in perspectief te plaatsen, is het nuttig om te kijken waar momenteel in eigen land financiële krapte bestaat.

Daar gaan we:

• Gebrek aan geld in de zorg, vooral voor verpleegtehuizen. Ouderen moeten zelf wellicht mee gaan betalen vanuit hun AOW / pensioen.
• Gebrek aan geld om de AOW-leeftijd op 67 jaar te houden. Kabinet-Jetten denkt over een verhoging van de AOW-leeftijd naar 72 jaar. Dat zou een jaarlijkse besparing van 2,7 miljard euro opleveren! Lezen we dat goed? Om 3 miljard euro per jaar aan Oekraïne te doneren, moeten we 2,7 miljard euro per jaar besparen door de AOW-leeftijd met 5 jaar te verhogen! Waarvoor zitten Jetten, Yeşilgöz en Bontenbal eigenlijk op dat pluche??
• De meeste Nederlandse gemeenten zijn in forse problemen gekomen omdat de rijksbijdrage aan het Gemeentefonds ieder jaar naar beneden wordt bijgesteld. Het geld dat niet meer van het Rijk wordt gekregen – Oekraïne vertegenwoordigt immers een groter belang vanwege de verwachte oorlog met Rusland – moet uit bezuinigingen en belastingverhogingen voor inwoners van gemeenten komen. De belastingverhogingen zullen tussen de 2 en 10 procent omvatten. Ruim vijftig gemeenten putten nu al uit hun reserves om de begroting sluitend te krijgen.
• Netcongestie – een vol elektriciteitsnet – oplossen kost 8 miljard euro per jaar, wat er niet is. Het verhelpen van netcongestie vergt dus miljarden en kost jaren. Lokale overheden en netbeheerders focussen daarom op alternatieven en organisatorische oplossingen naast dure netverzwaringen.
• Door structureel te weinig geld voor onderhoud aan wegen en bruggen, dreigt een “bereikbaarheidsinfarct”, aldus de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Gemeenten en provincies maken zich grote zorgen over de bereikbaarheid van Nederland. Wegen, bruggen, viaducten, sluizen, tunnels, gemalen en kades zijn aan groot onderhoud en vervanging toe. Daarvoor moeten gemeenten en provincies de komende decennia gemiddeld 1,5 miljard euro per jaar investeren. Het kost de helft van wat we per jaar weggooien aan wapens voor Oekraïne om ons land bereikbaar te houden en de economie draaiende. Toch geeft ieder kabinet – van Rutte en Schoof tot Jetten – er de voorkeur aan om Nederland dicht te laten slibben en de economie te minimaliseren, om maar bij te kunnen dragen aan de slachtpartijen in Oekraïne.

Jan van Burgsteden, wethouder Meierijstad en lid van de VNG-commissie Ruimte, Wonen en Mobiliteit: “Er is ontzettend veel achterstallig onderhoud aan gemeentelijke infrastructuur. Gemeenten vrezen grote overlast voor inwoners en ondernemers vanwege noodgedwongen, langdurige of zelfs definitieve afsluitingen van wegen, bruggen en tunnels. Het is cruciaal dat wegen veilig zijn, scholen, ziekenhuizen en voorzieningen goed bereikbaar, winkels kunnen worden bevoorraad, en werknemers zonder grote vertragingen bij hun werk kunnen komen.”

Waarom is Nederland koploper met steun aan Oekraïne ten koste van de eigen toekomst?

Als je alles zo op een rijtje zet, denk je; wat mankeert die lui in Den Haag in ‘vredesnaam’?

Bekijk je de Haagse Muppet Show van een afstand, dan is niet te volgen dat een land volledig naar de knoppen gaat, waarbij het belastinggeld niet wordt besteed om dat te voorkómen, maar om een ander – ver gelegen land – in een continue staat van oorlog te houden die ook nog on(voors)telbaar veel jonge mensen het leven kost.

Ik ging dus op zoek naar officiële verklaringen voor dit bizarre en onbegrijpelijke politieke gedrag dat inmiddels al drie kabinetten lang duurt.

Via AI van Google, kom ik de volgende verklaringen tegen:

• De impact van vlucht MH17: Doordat er bij deze vliegramp in 2014 veel Nederlandse slachtoffers vielen, is de Russische inmenging in Oekraïne in Nederland altijd zeer persoonlijk en politiek beladen geweest.
• Innovatie en de wapenindustrie: De steunpakketten zijn vaak strategisch gekoppeld aan de Nederlandse defensie-industrie. Zo investeert Nederland zwaar in de gezamenlijke ontwikkeling en inkoop van innovatieve dronesystemen, wat zowel de Oekraïense verdediging als de eigen economie versterkt.
• Veiligheid van Europa: De Nederlandse overheid beschouwt de strijd in Oekraïne als een frontlijn voor de eigen nationale veiligheid. De redenering is dat als Oekraïne valt, de Russische dreiging direct voor de deur staat.
• Geallieerde samenwerking: Nederland werkt zeer nauw samen met partners in de Verenigde Staten en de EU. Een bekend voorbeeld hiervan is de levering van geavanceerde F-16-gevechtsvliegtuigen en de intensieve training van Oekraïense militairen.

Vier redenen dus om de uitgaven aan Oekraïne voor te laten gaan op die van:

• nationale gezondheid
• een financieel (net) aanvaardbare oude dag
• een redding van de Nederlandse infrastructuur en daarmee economie

Ik lees graag jullie mening over de logica van dit politieke beleid. Staat de meerderheid van de bevolking achter deze politieke keuzes?

Op 12 juni 2026 is een van de meest ingrijpende hervormingen van het Europese migratiebeleid van de afgelopen decennia officieel van kracht geworden. Het zogenoemde EU-migratiepact. Op die dag werd ook het burgerberaad migratie aangekondigd met als doel (im)migratie soepeler te laten verlopen en tot minder polarisering te laten leiden. Beiden hebben een relatie met elkaar en die wordt in dit artikel uitgelegd.

Wat is het Europees Asiel- en Migratiepact?

Het Europees Asiel- en Migratiepact is het antwoord van de EU op jarenlange verdeeldheid over de aanpak van migratie. Een situatie die vooral pijnlijk duidelijk werd tijdens de migratiecrisis van 2015 toen Duitsland meer dan één miljoen asielzoekers in één jaar binnenliet. Een ‘normaal’ aantal asielzoekers voor de hele EU per jaar ligt tussen de 750.000 – 1.000.000.

Het nieuwe EU-pact bestaat uit een pakket van tien nieuwe wetten: negen verordeningen, die rechtstreeks werken in de lidstaten zonder dat er parlementair overleg over is geweest, en één richtlijn die in nationale wetgeving via het parlement moet worden omgezet.

In het migratiepact staan onder andere de volgende afspraken:

Controle aan Europese buitengrenzen

• EU-landen moeten de identiteit van asielzoekers sneller vaststellen met een zogeheten screening.
• EU-landen die asielzoekers op hun grondgebied aanhouden die illegaal de grens zijn overgegaan, moeten die binnen drie dagen alsnog screenen.
• EU-landen moeten gegevens van asielzoekers en migranten zonder de juiste papieren (paspoort) in een Europese databank invoeren. Daarmee kan de EU beter in de gaten houden in welke landen iemand asiel heeft aangevraagd.

Het doel van het pact is om de buitengrenzen te versterken, asiel- en terugkeerprocedures te versnellen en een eerlijkere verdeling van verantwoordelijkheden tussen lidstaten te creëren.

De doorlooptijden zijn strak: een negatieve asielbeslissing wordt tegelijkertijd met een terugkeerbeslissing genomen, zodat uitzetting direct kan volgen. De belangrijkste termijnen in de grensprocedure zijn:

• maximale doorlooptijd: 12 weken
• verlenging in crisissituaties: 18 weken
• termijn voor terugkeer na afwijzing: 12 weken

Dat is heel wat minder dan de 6 tot 15 maanden dat er in Nederland over gedaan wordt om alleen al de aanvraag te behandelen.

Klinkt goed nietwaar?

Het probleem: verplichte solidariteit tussen lidstaten

Het nieuwe solidariteitsmechanisme is verplicht en vervangt het vrijwillige systeem uit het verleden. Het moet ervoor zorgen dat lidstaten die onder onevenredige migratiedruk staan (momenteel Cyprus, Griekenland, Italië en Spanje) worden ontlast.

Nederland registreert de laatste jaren circa 40.000 nieuwe asielzoekers per jaar. De problemen met huisvesting, kosten, maatschappelijke ontregeling en criminaliteit zijn overal bekend.

Kijk ook eens naar de aantallen asielaanvragers in 2025 in de volgende landen:

• Spanje: 141.000
• Italië: 126.600
• Frankrijk: 116.400
• Duitsland: 113.200
• Griekenland: 55.400

Bovengenoemde vijf landen zijn volgens Eurostat met elkaar goed voor 83 procent van alle asielaanvragen in de EU. Buiten de bovenstaande top 5 opvanglanden en Nederland – wij zijn nummer zes – zijn de aantallen die andere EU-lidstaten opvangen moeilijk te achterhalen, maar aanmerkelijk lager.

Landen die weinig aan opvang deden, zoals vele Oost-Europese lidstaten, zullen nu gedwongen kunnen worden daar wat aan te doen.

Hoe werkt die herplaatsing van asielzoekers in de EU?

De nieuwe Europese wetten gaan uit van een jaarlijkse capaciteit van ongeveer 30.000 herplaatsingen binnen de EU. Dus van het totaal aantal dat ieder jaar binnenkomt – circa 750.000 – moeten er ongeveer 30.000 door een ander land worden opgenomen dan waar ze voor het eerst voet aan wal zetten. Welke landen dat zijn, bepaalt de Europese Commissie jaarlijks.

Hiermee zou een aantal asielzoekers uit – vooral – de minder welvarende lidstaten als Griekenland, Spanje en Italië, herplaatst moeten worden naar andere lidstaten zoals bijvoorbeeld Nederland. Een lidstaat die deze herplaatsing weigert, betaalt een boete van  20.000 euro per asielzoeker.

Wat betekent het pact voor het Nederlandse immigratiedebat?

Het immigratiedebat in Nederland zal waarschijnlijk niet verdwijnen door het nieuwe EU- pact. Mogelijk wordt het zelfs scherper als blijkt dat de EU vooral de rijkere lidstaten zoals Nederland aanwijst om nog meer asielzoekers uit de groep van 30.000 op te nemen.

Voorstanders van strengere migratiebeperking zullen de komende jaren in de gaten houden of de nieuwe Europese regels echt leiden tot minder instroom en meer terugkeer.

Wanneer de instroom hoog blijft, zal blijken dat Europese oplossingen wederom onvoldoende werken.

Partijen die juist voor Europese samenwerking pleiten, zullen benadrukken dat de hervormingen tijd nodig hebben en dat het oude systeem niet effectief was.

Daardoor ontstaat een politieke strijd over de interpretatie van dezelfde cijfers.

Tegen deze achtergrond zijn een aantal – voornamelijk actieve leden van D66 – tot het voornemen voor een burgerberaad migratie gekomen.

Wat zijn de plannen van het burgerberaad migratie?

Omdat de politiek er volgens D66 en andere initiatiefnemers vaak niet uitkomt, moet een representatieve groep van 150 tot 200 willekeurig gelote burgers (die een doorsnee van de samenleving vormen) het maatschappelijk draagvlak en concrete oplossingen in kaart brengen.

Op sociale media wordt er schamper gereageerd op het burgerberaad. Met name uit rechtse hoek denkt men dat het beraad binnen linkse lijntjes moet blijven. Daniël de Liever van NieuwRechts vraagt zich af of het niet vooral een toneelstuk is.

Volgens initiatiefnemer Frénk van der Linden zijn echter alle meningen welkom. “Mensen zitten aan tafel met zes á zeven mensen onder leiding van een hele goede moderator, die ook in staat is om een vechtscheiding op een goede manier te regelen.” Uiteindelijk gaan mensen daardoor écht in gesprek, denkt hij.

De bedoeling is dat het burgerberaad in 2027 aan het werk gaat en vervolgens met adviezen voor de regering komt. Het huidige advies van de commissie-Van Zwol is om de komende decennia maximaal 50.000 asielzoekers per jaar toe te laten.

Wat er ook uit het nieuwe burgerberaad komt, de vraag is wat de politiek uiteindelijk met deze adviezen gaat doen. Bij het vorige burgerberaad, over klimaat, werd uiteindelijk de helft van de ideeën overgenomen, volgens Van der Linden “best een aardige score”.

Volgt de regering Jetten het advies van de commissie-Van Zwol, dan is de kans groot dat er veel meer maatschappelijk onrust, protest en geweld gaan ontstaan, is onze inschatting.

Het blijven onrustige tijden op immigratiegebied.