EU-censuur steeds duidelijker en extremer

Op 3 februari 2026 bracht de juridische commissie van het Huis van Afgevaardigden van de Verenigde Staten een onvoorstelbaar vernietigend rapport uit over de censuur die de Europese Commissie uitoefent over nationale verkiezingen in EU-lidstaten. Ook Nederland wordt expliciet besproken. Wij vonden het schokkend wat er in dit rapport ende vele bijlagen te lezen is.

Misbruik Digital Services Act

Het rapport en bijlagen over de grootschalige censuur vanuit Brussel over de individuele lidstaten is hier te vinden en omvat 160 pagina’s tekst en meer dan 3.000 pagina’s aan bijlagen. Die bijlagen zijn voornamelijk interne stukken van de Europese Commissie, vergaderverslagen en moties waarmee het censurerende gedrag van de Commissie bewezen wordt.

Gezien de mate van detail en het veelvuldig voorkomen van vertrouwelijke stukken, moet de VS-overheid wel over een ‘mol’ binnen het Brusselse beschikt hebben.

Het rapport behandelt grotendeels het omvangrijke misbruik dat de Commissie maakt van de Digital Services Act (DSA): een wet die zogenaamd bedoeld is om des- en misinformatie tegen te houden voor de Europese burgers.

Het rapport levert echter tal van bewijzen – wat velen al aan den lijve hebben ondervonden – dat die DSA vooral wordt gebruikt om nieuws en meningen tegen te houden die niet stroken met het verhaal dat de Commissie wil dat de Europeanen geloven.

Waarom doet de VS onderzoek naar Europese censuur?

Het rapport legt uit dat de DSA specifieke geboden bevat voor zogenaamde zeer grote online platforms en zoekmachines (VLOPs). De meeste hiervan zijn Amerikaans. Denk aan Facebook, Instagram, LinkedIn, YouTube et cetera.

Deze Amerikaanse online platforms hebben dus allemaal voor de EU/DSA-waarschuwingssystemen in moeten bouwen, die berichten over onderwerpen als immigratie, de EU, de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, klimaat, CO2 en genderproblematiek tegenhouden in de verspreiding. Dat blokkeren van dergelijke berichten of posts, werkt ook door in de VS zelf omdat daar dezelfde techniek wordt toegepast door de platforms als in Europa.

Kortom: Amerikanen worden op sociale media ook gecensureerd door de DSA van de EU en daar wil de VS-politiek vanaf.

De DSA als basis voor censuur

Volgens het rapport staat de Digital Services Act (DSA) niet op zichzelf, maar vormt dit het sluitstuk van een jarenlang proces waarin de Europese Commissie stap voor stap meer macht heeft verworven over online vrije meningsuiting. Dat gebeurde aanvankelijk via zogenaamd vrijwillige overlegfora, maar mondde uiteindelijk uit in dwingende regelgeving met zware sancties.

Volgens de auteurs is er in de EU sprake van een structurele verschuiving: niet langer wordt alleen illegale inhoud aangepakt, maar ook legale politieke meningen die als ‘schadelijk’, ‘misleidend’ of ‘systemisch risicovol’ voor het beleid van de Commissie worden aangemerkt. Dit schaadt democratische verkiezingen, omdat politieke standpunten, campagnes en satire tijdens verkiezingsperioden onder verscherpt toezicht zijn komen te staan en afwijkende meningen regelmatig van verspreiding worden geblokkeerd.

EU-richtlijnen voor nationale verkiezingen

In 2024 publiceerde de Commissie speciale DSA Elections Toolkit for Digital Services Coordinators. Internetplatforms moesten hun algoritmen ingrijpend aanpassen, content labelen, bereik van onwelgevallige politieke content beperken en samenwerken met erkende factcheckers en ngo’s.

Nederland wordt in het rapport expliciet genoemd als één van de lidstaten waar de Commissie voorafgaand aan nationale verkiezingen intensief overleg voerde met platforms en maatschappelijke organisaties om de verkiezingen te sturen.

Voor de goede orde: dus geen Russische inmenging bij de laatste Nederlandse verkiezingen, maar sturing vanuit Brussel!

Casussen uit andere lidstaten als waarschuwing voor Nederland

Het rapport beschrijft ingrijpende voorbeelden uit onder meer Slowakije en Roemenië, waar politieke uitspraken over gender en nationale identiteit voorafgaand aan verkiezingen massaal op aandringen van de Commissie werden gecensureerd.

Hoewel Nederland niet met zulke extreme ingrepen te maken heeft gehad als Slowakije en Roemenië, dienden deze casussen volgens de auteurs als waarschuwing.

De Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen definieert verkiezingsintegriteit als het beschermen van de EU-beleidsconsensus. Afwijkingen daarvan zijn in principe niet toegestaan. Daarmee verschuift de grens van democratische meningsuiting naar die van een dictatuur onder druk van digitale censuur.

Overzicht bewezen manipulatie van verkiezingen door Europese Commissie (gele landen):

(Bron: The Foreign Censorship Threat, Part II)

 

Werkwijze van de Commissie bij directe censuur over lidstaten

Uit niet-openbare vergaderagenda’s en vertrouwelijke verslagen die in de bijlagen van het rapport te vinden zijn,  blijkt dat de Europese Commissie regelmatig bijeenkomsten organiseerde met nationale  instanties, linkse ngo’s en digitale platformen voorafgaand aan verkiezingen van 2023 en 2025.

Doel van deze bijeenkomsten was om te bespreken welke politieke meningen gecensureerd moesten worden (pagina 17-18 van het rapport).

De Commissie hielp ook bij het organiseren van digitale ‘snelle responssystemen’ waarbij derde partijen van een nationale overheid de bevoegdheid kregen om directe censuurverzoeken in te dienen die bijna uitsluitend gericht waren om de oppositie van de regeringspartijen de mond te snoeren.

TikTok rapporteerde gedwongen aan de Europese Commissie dat het meer dan 45.000 stukken vermeende ‘desinformatie’ had gecensureerd, waaronder duidelijke politieke uitingen over onwelgevallige onderwerpen als ‘migratie, klimaatverandering, veiligheid, defensie en lhbtiq-rechten’, in de aanloop naar de EU-verkiezingen van 2024.

Hoe de Nederlandse verkiezingen van 2023 zijn gemanipuleerd door de Commissie

Vanaf pagina 107 van het rapport worden de manipulaties van de verkiezingen in Nederland in 2023 en 2025 besproken. Er staat:

“Voorafgaand aan de Nederlandse verkiezingen van 2023 organiseerde de Europese Commissie een bijeenkomst met TikTok “om de risicobeoordeling en de maatregelen ter beperking van de risico’s voor de Nederlandse nationale verkiezingen te bespreken”.

Het doel was “maatregelen om het risico op misinformatie/desinformatie voor deze specifieke verkiezingen te beperken”.

(Bron: The Foreign Censorship Threat, Part II)

 

“Vóór deze verkiezingen benoemde de Europese Commissie het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken ook tot ‘vertrouwde melder’ die bevoegd was om prioritaire censuurverzoeken in te dienen op grond van de DSA.”

Dus: voorafgaand aan verkiezingen van 2023 kreeg het ministerie van Binnenlandse Zaken van de Europese Commissie de bevoegdheid/opdracht om bijzondere censuurverzoeken in te dienen…

Vergeet die democratie in Nederland maar heel gauw.

Manipulaties voorafgaand aan de verkiezingen van 2025 op grotere schaal

Zes weken voor de verkiezingsdag in 2025 organiseerde de Autoriteit Consumenten en Markten (ACM) een “rondetafelgesprek over verkiezingen in het kader van de Digital Services Act”.

Aanwezig waren toezichthouders van de Europese Commissie en Nederlandse vertegenwoordigers van bedrijven zoals Alphabet, Meta, Microsoft, TikTok en 𝕏, en ‘censuur-ngo’s’.

Een citaat: “De ACM en de Europese Commissie vroegen platformen naar bestaande stappen om ‘schadelijke content’ te censureren, en ‘welke structurele verbeteringen’ [dat wil zeggen aanvullende censuurmaatregelen] nodig waren vóór de verkiezingen.”

De ACM en de Europese Commissie verwachtten duidelijk dat platformen aanzienlijke censuurmaatregelen zouden nemen in de aanloop naar de verkiezingen.

Agenda ACM-overleg met Europese Commissie voor verkiezingen 2025:

Laten we het simpel houden; de democratie in Nederland bestaat niet meer en ons land wordt met ijzeren hand vanuit Brussel geregeerd.

Hoe zal dit zich verder ontwikkelen in de toekomst?

Voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, is heel voorspelbaar als het om astronomische bedragen aan gemeenschapsgeld gaat. Dan doet ze alles stiekem. In het geniep. Eerst als minister van Defensie in Duitsland met de “Berateraffäre”, daarna met de miljardenaankopen van Pfizer-vaccins en nu met de miljardenaankopen van wapens voor de EU om Oekraïne te steunen. Incidenteel wordt ze aangepakt voor een rechter. Haar baan heeft ze nog steeds…

Berateraffäre; corruptie als minister van Defensie?

Eind 2013 werd Von der Leyen benoemd als minister van Defensie in Duitsland. Ze begon uiteraard ambitieus en wilde het Duitse leger zowel moderniseren als toekomstbestendig maken. Een eerste stap was de benoeming van Katrin Suder tot staatssecretaris.

Suder, ex-topvrouw van consultancyreus McKinsey in Berlijn, begon meteen met het doorvoeren van grote hervormingen. En om dat te doen nam de nieuwe staatssecretaris haar eigen mensen in dienst, allemaal oud-collega’s van McKinsey. Ook huurde ze haar oud-werkgever weer in.

Een andere ex-collega van Suder, Ulrich Meister, kreeg de leiding over de IT-dienstverlener van het Duitse leger, het BWI. De directie daarvan gaf opdrachten aan Orphoz, wat weer een dochterbedrijf is van McKinsey, aldus dit NOS-bericht.

Op 13 januari 2020 werd voormalig minister Ursula von der Leyen – inmiddels voorzitter van de EU – zelf gehoord door een parlementaire onderzoekscommissie. Of ze van deze bevoordeling tijdens haar ministerschap afwist? Ze gaf aan zich van geen kwaad bewust te zijn, maar wel al haar sms’jes over dit onderwerp te hebben gewist. Een simpele truc, die ze nog vaker zou herhalen.

Aankoop voor miljarden aan Pfizer-vaccins

Indepen vroeg er in de zomer van 2025 voor de derde keer aandacht voor; de dubieuze wijze waarop er voor miljarden euro’s aan Pfizer-vaccins waren aangekocht met Europees belastinggeld.

Von der Leyen bestelde destijds eigenhandig 900 miljoen vaccins voor 35 miljard euro en de onderhandelingen daarvoor zouden via sms gebeurd zijn. Daarbij bleek zij de regels inzake EU-inkopen genegeerd te hebben en weigerde ze later de bewuste sms’jes over de onderhandeling vrij te geven aan toezichthouders. Een truc die ze eerder had toegepast bij haar inkopen als minister van Defensie in Duitsland.

Een journalist van The New York Times vond het handelen van Von der Leyen in strijd met democratische rechtsbeginselen en de krant besloot daarop een procedure tegen Von der Leyen te starten bij het Hof van Justitie van de EU.

Dit Hof oordeelde dat The New York Times op alle aanklachten in het gelijk werd gesteld en Von der Leyen op alle punten had verloren.

Anderhalf jaar voor de uitspraak van het Hof van Justitie van de EU, had de Europese Ombudsman al vastgesteld dat Von der Leyen met de vaccinaankopen in overtreding was geweest van de aanbestedingsregels en de verplichtingen om documenten over EU- aankopen – inclusief sms’jes – op te slaan.

Op 10 juli 2025 overleefde Ursula von der Leyen echter haar eerste motie van wantrouwen in het Europees Parlement en kon ze verder met haar voorzitterschap.

De truc met de gewiste sms’jes had weer gewerkt!

Het nieuwste Von der Leyen inkoopschandaal: wapens en munitie

Ogenschijnlijk niet gehinderd door enig schuldbesef, gebaseerd op haar eerdere escapades als minister van Defensie of bij de Pfizeraankopen, lijkt Von der Leyen inmiddels weer in overtreding van de eigen EU-aanbestedingsregels.

“De voorzitter van de Europese Commissie, wordt ervan verdacht dat ze mogelijk documenten over telefoongesprekken en sms-berichten met grote defensiebedrijven heeft achtergehouden”, berichtte het internetplatform Caliber op 6 januari 2026.

Europarlementariër Fabio De Masi had al begin 2025 een zaak aangespannen bij het Europees Hof van Justitie, waarin hij eiste dat von der Leyen uitgebreide informatie vrijgaf over haar contacten met vertegenwoordigers van de defensie-industrie in het kader van de wapenaankopen voor Oekraïne.

In de nu door de Masi aangespannen nieuwe rechtszaak wordt gesteld dat de eerdere schriftelijke reactie van Von der Leyen slechts betrekking had op een beperkt aantal ontmoetingen, terwijl vragen over telefoongesprekken en sms-berichten onbeantwoord bleven.

De nieuwe procedure vloeit voort uit wat de Masi beschouwt als een ontoereikend en ontwijkend antwoord van Von der Leyen op zijn verzoek uit maart 2025. De parlementariër eiste toen al een volledig overzicht van alle vergaderingen, telefoongesprekken en schriftelijke communicatie met wapenfabrikanten vanaf medio 2024.

Hij betoogt in de nieuwe procedure dat de eerste uitspraak – die pas in oktober 2025 werd gedaan – niet alleen veel te laat kwam, maar ook slechts vage bewoordingen bevatte die de ware omvang van de contacten van Von der Leyen met de defensiesector verhullen.

De Masi merkte in een reactie op de uitspraak van oktober 2025 op dat “mevrouw Von der Leyen zichzelf als Lodewijk XIV beschouwt”, waarmee hij impliceert dat zij op een gecentraliseerde en autoritaire manier haar macht uitoefent. Totaal niet passend bij de EU.

Oorlog in Oekraïne is geen idealisme, maar een keihard businessmodel

De belangrijkste Engelstalige krant van Hongarije – Hungary Today – gaat nog een forse stap verder met de suggestie van de Hongaarse parlementariër Kinga Gál dat de Europese Commissie de oorlog in Oekraïne mogelijk misbruikt om de wapenindustrie te bevoordelen met geld van Europese burgers.

Hungary Today schrijft:

“Kinga Gál legde uit dat zich eerder een soortgelijk incident had voorgedaan in verband met vaccincontracten: destijds hadden Von der Leyen en de CEO van Pfizer via sms-berichten contracten ter waarde van miljarden euro’s afgesproken.”

“Het Europarlementslid vraagt ​​zich af wat de voorzitter van de Europese Commissie probeert te verbergen en waar ze bang voor is. Volgens haar valt niet uit te sluiten dat de oorlog in Oekraïne niet alleen een ideologisch project van Brussel is, maar ook een ‘koelbloedige’ zaak, en dat Europa de oorlog in wordt getrokken omdat de wapenlobby dat verwacht.”

Gál stelt in het artikel dat er een “coup” tegen de EU-lidstaten plaatsvindt in Brussel, omdat de Commissie voortdurend rechten voor zichzelf veiligstelt via inkoopcontracten ten opzichte van de lidstaten. Ze vindt dat de Europese Commissie – na de crises veroorzaakt door migratie en de COVID-19-pandemie – de oorlog in Oekraïne nu  gebruikt om meer macht te verwerven op defensiegebied.

De trend wordt steeds duidelijker; de Europese Commissie zit er niet in het belang van de Europese burgers, maar voor het internationale bedrijfsleven. Europeanen betalen de rekening.

Hoe lang nog?

De (politieke) meningen en opinies die we allemaal hebben, zijn grotendeels het gevolg van jarenlange manipulatie van feiten en informatie en minder van onze ‘eigen mening’. Die eigen mening is meestal gebaseerd op het gezin waar je uit komt, gecombineerd met het soort informatie waarvoor je vervolgens openstaat. Hoe die informatie op je inwerkt en tot je gebracht wordt – via allerlei media – betreft de wetenschap van de ‘propaganda’. De drie grondleggers daarvan zijn Gustave Le Bon, Walter Lippmann en Edward Bernays. Hun werken zijn 100+ jaar oud en worden nog dagelijks toegepast.

Walter Lippmann: de moderne burger krijgt teveel informatie om te verwerken

Walter Lippmanns boek Public Opinion is een diepgravende analyse van hoe publieke opinie gevormd wordt en wat dat betekent voor democratische besluitvorming. Het boek, dat in 1922 verscheen, wordt nog dagelijks toegepast door communicatiestrategen vanwege de scherpe inzichten in media, propaganda, stereotypering en de grenzen van het menselijke bevattingsvermogen.

Lippmann stelt dat in een wereld die steeds ingewikkelder en sneller wordt, burgers nauwelijks in staat zijn om volledig geïnformeerde en rationele beslissingen te nemen. In plaats daarvan baseren zij hun oordeel vaak op vereenvoudigde beelden en aannames – wat hij “pseudo-omgevingen“ noemt.

Als Lippmann zijn inzichten voor 1922 golden, hoe moeten we de huidige wereld dan duiden met alle digitale informatiekanalen en sociale media?

De kern van  Lippmann: een kloof tussen werkelijkheid en waarneming overbruggen

Lippmann begint zijn analyse met de stelling dat mensen niet rechtstreeks omgaan met de werkelijkheid, maar met beelden van die werkelijkheid. Informatie over de wereld komt via foto’s, plaatjes en indirecte kanalen (zoals media), en wordt gefilterd door persoonlijke ervaringen, overtuigingen en culturele contexten.

Zo maakt president Trump vaak gebruik van plaatjes voor volgers op zijn Truth Social kanaal:

(Bron: AI-gegenereerd beeld van Truth Social )

Om de werkelijkheid te structureren, introduceert Lippmann het concept van de pseudo-omgeving: een mentale voorstelling van de wereld die slechts gedeeltelijk overeenkomt met de realiteit. De bedoelde voorstelling kan makkelijk worden gemanipuleerd om daarmee groepen mensen een bepaalde opvatting aan te praten. Bijvoorbeeld het in Nederland verspreide informatieboekje om je voor te bereiden op een noodsituatie uit de campagne Denk vooruit.

Met bovenstaande PR-middelen als voorbeeld, wordt kunstmatig een ‘perceptie van de realiteit’ gecreëerd zoals in onderstaand schema is weergegeven.

(Bron: Doctor Spin)

Stereotypen: mentale versimpeling

Een belangrijk onderdeel van de pseudo-omgeving is het gebruik van stereotypen. Lippmann bedoelt hiermee niet alleen vooroordelen, maar elke mentale versimpeling van de werkelijkheid.

Stereotypen zorgen ervoor dat mensen snel reageren op complexe situaties, maar zorgen ook voor vooringenomenheid, rigiditeit en een ongenuanceerde kijk.

Volgens Lippmann zijn stereotypen sociaal aangeleerd en worden ze versterkt door politiek, opvoeding, cultuur, religie en media. Ze zijn onmisbaar, maar ook gevaarlijk: ze reduceren individuen en gebeurtenissen tot vaste beelden, waardoor nuance verloren gaat.

Een recent Nederlands stereotype voorbeeld is de Kick Out Zwarte Piet beweging; iedere zwarte piet is daarin een racist.

(foto: AD / Marco de Swart)

De rol van mainstreammedia en politieke propaganda: framing

Lippmann is bijzonder kritisch op de rol van media bij de vorming van publieke opinie.

Omdat de gemiddelde burger geen toegang heeft tot alle feiten, is hij afhankelijk van kranten, radio en tegenwoordig ook sociale media. Maar deze media presenteren vaak een gekleurde, bewerkte of onvolledige versie van de werkelijkheid.

Daarmee wordt de publieke opinie sterk beïnvloed door hoe informatie wordt geframed – een term die Lippmann voor het eerst gebruikte in zijn boek uit 1922.

Lippmann waarschuwt bovendien voor propaganda: bewuste manipulatie van informatie met het doel de publieke opinie te sturen. In oorlogstijd, maar ook in verkiezingscampagnes, wordt dit vaak toegepast. Lippmann was bezorgd over de kracht van deze technieken en de ethische implicaties ervan.

Propaganda als middel om hele bevolkingsgroepen te manipuleren wordt tegenwoordig ook als instrument door de EU ingezet volgens deze studie uit 2025.

De burger in de moderne democratie

In theorie zou elke burger in een democratie geïnformeerd, rationeel en betrokken moeten zijn bij het publieke debat. In werkelijkheid is dat onhaalbaar volgens Lippmann. De meeste mensen hebben noch de tijd, noch de middelen of motivatie om alle politieke en sociale kwesties te bestuderen.

Lippmann pleit er daarom voor om niet te romantiseren over de ‘wil van het volk’. Hij stelt dat de publieke opinie vaak gefragmenteerd, vluchtig en oppervlakkig is. Democratische leiders zouden daar realistisch over moeten zijn, in plaats van doen voorkomen alsof het volk als collectief alles weet en/ of weet wat het wil.

Actuele relevantie van Lippmans werk

Hoewel het boek Public Opinion meer dan een eeuw oud is, zijn de centrale ideeën actueler dan ooit. In het tijdperk van sociale media, desinformatie en filterbubbels blijkt de publieke opinie nog steeds sterk beïnvloedbaar te zijn door beelden, stereotypen en selectieve informatie.

In zijn boek beschrijft Lippmann dit met een eigen voorbeeld over selectieve informatie. Als Amerikaanse journalist tijdens de Eerste Wereldoorlog in Europa, deed hij verslag van de strijd om Verdun. Daarbij vielen zo’n 260.000 doden, waarvan 100.000 Duitsers en 162.000 Fransen. In zijn artikel over Verdun werden het aantal Franse slachtoffers geschrapt en alleen het Duitse aantal vermeld. Daarmee moest de indruk gewekt worden dat alleen de Duitsers grote verliezen hadden geleden en de Fransen niet. Het tegenovergestelde was echter waar.

Public Opinion wordt vaak gezien als een fundament voor media- en communicatiewetenschappen, politieke filosofie en journalistieke ethiek. Lippmanns ideeën hebben ook invloed gehad op latere theorieën over politieke agendavorming en framing door de media.

Blootleggen van systemen van publieke besluitvorming

Walter Lippmanns Public Opinion zie ik als een visionair werk dat de fundamentele uitdagingen blootlegt van publieke besluitvorming in de moderne samenleving.

Tot op de dag van vandaag toont hij aan hoe beperkt de menselijke waarneming is, hoe afhankelijk we zijn van tussenpartijen zoals media en experts, en hoe lastig het is om echte democratische betrokkenheid te realiseren bij gebrek aan betrouwbare, objectieve informatie.

Het boek nodigt uit tot kritisch denken over onze eigen informatiebronnen, overtuigingen en verantwoordelijkheden en wijst ook op het grote belang van mediakanalen die niet door de grote politieke blokken worden beïnvloed.