Geld in Nederland is op, behalve voor Oekraïense bommen en granaten

Volgens berichten van Politico van 17 juni 2026, zijn een aantal leden van de Europese Commissie haar autoritaire, ondemocratische en arrogante stijl van werken en leiding geven meer dan zat. Dat is het gevolg van een behoorlijk aantal missers die Ursula von der Leyen tegenover haar eigen Commissie beging in de afgelopen jaren. Die missers heb ik op een rijtje gezet. Als gevolg van die weerstand zou Von der Leyen een derde termijn niet meer nastreven, terwijl dat altijd wel de bedoeling was.

Von der Leyen stopt ermee na haar tweede termijn

Als je deze podcast van Politico (17 juni 2026) beluistert, hoor je dat anonieme Commissieleden tegenover Politico hebben aangegeven dat Von der Leyen het voor gezien houdt na haar tweede termijn. Gezien haar streven naar de centrale macht over de EU en de recente plannen om alle grote uitgaven van die EU door haar persoonlijk goed te laten keuren, ging Brussel uit van een derde termijn. Op zich vrij uitzonderlijk. De enige die dit ooit kreeg was Jacques Delors, decennia lang geleden.

De groeiende weerstand van haar collega Commissieleden en een aanzienlijk deel van de staf van de Commissie zou haar afzien van die derde termijn hebben veroorzaakt. Voordat deze beslissing genomen werd, heeft de rechterhand van Ursula – Björn Seibert – nog maandenlang gevochten om haar populariteit binnen de Commissie te herstellen. Seibert is al 20 jaar, sinds haar tijd als minister in Duitsland, de rechterhand van Von der Leyen.

Volgens Politico organiseerde Seibert de laatste maanden zeer periodiek indrukwekkende diners voor de Commissieleden waarin hij de keuzes van Von der Leyen, meestal door hem zelf mede bedacht, aan de rest van de Commissie uitlegde en motiveerde.

Het mocht niet baten…..

Centrale besluitvorming over spenderen EU-belastinggeld moet bij Von der Leyen liggen?

Het meest recente probleem dat – een volledig van empathie en inlevingsvermogen gespeende – Von der Leyen wist te creëren, is haar reorganisatieplan om in principe alle afdelingen op te heffen die over deeluitgaven van de Europese begroting gaan.

Momenteel bestaan er nog aparte afdelingen die bijvoorbeeld de subsidies op landbouwgebied, infrastructuur, cohesiebeleid en sociaal beleid uitkeren. Al deze afdelingen zouden opgeheven worden en vervangen door een centrale – door Von der Leyen geleide – organisatie die zou bepalen of het geld überhaupt wordt uitgegeven en onder welke condities.

Eind 2024 kwam Von der Leyen al met een herzien plan om alle EU-budgetten direct onder haar zeggenschap te plaatsen. Bij de presentatie van dit nieuwe plan, legde Von der Leyen uit hoe zij landen onder druk wil zetten om belangrijke economische hervormingen door te voeren als zij toegang willen tot de EU-geldpot.

Dat plan uit 2024, waar grote weerstand tegen bestond, werd in mei 2026 opnieuw door haar uit de kast gehaald als onderdeel van de nieuwe EU-begroting voor de periode vanaf 2028, met als begroting: 2.000 miljard euro!

Zoiets doe je natuurlijk niet als je niet door zou willen na je tweede termijn.

Veel Europese Commissieleden hadden al jaren genoeg van Von der Leyen

Ik besteedde in februari 2025 in dit artikel al uitgebreid aandacht aan de grote impopulariteit van Von der Leyen.

Een ronduit vernietigend rapport, over het gebrek aan bestuurlijke kwaliteiten en intern draagvlak bij Von der Leyen, kwam een paar weken voor haar herverkiezing in 2024 uit. Dat zou de doodsteek voor haar herbenoeming geweest kunnen zijn als de EU als normale democratie had gefunctioneerd. Van het hele rapport is helaas niets terug te vinden in de mainstreammedia.

“De voorzitter van de Europese Commissie is geheimzinnig en controlerend. Sommige van haar commissarissen hebben er genoeg van”, schreef Politico al in 2023. Eind van dat jaar heeft een leger van topambtenaren en commissarissen ontslag genomen uit onvrede met het optreden en de autoritaire stijl van Ursula von der Leyen, aldus dit artikel.

Europese Commissieleden onder toezicht van Von der Leyen en Seibert gesteld

Met de hulp van rechterhand Seibert heeft Von der Leyen haar macht in haar tweede termijn uit weten te bouwen. Er kwamen onder andere nieuwe regels voor hoe en wat de Eurocommissarissen mogen communiceren met de buitenwereld.

Net als online platforms en burgers die aan censuur worden onderworpen middels de – onder Seibert en Von der Leyen ontwikkelde – Digital Service Act (DSA), worden ook de eigen commissarissen en hun directe medewerkers onder toezicht van Von der Leyen gesteld.

In 2024 leidde Seibert ten faveure van Von der Leyen een machtsstrijd om kritische commissarissen te vervangen door meer loyale, maar minder gekwalificeerde kandidaten. Hij speelde ook een sleutelrol bij het uitbannen van de dissidente Franse commissaris Thierry Breton.

De EU als buitensporig ‘autoritaire organisatie’

Zowel Von der Leyen als Seibert worden een autoritaire stijl van besturen verweten door vele hooggeplaatste EU-medewerkers.

De voormalige hoofdonderhandelaar van de Europese Unie over de Brexit, Michel Barnier, beschuldigt zijn voormalige baas Ursula von der Leyen ervan dat zij tijdens haar ambtstermijn als voorzitter van de Europese Commissie een “autoritaire koers” heeft ingeslagen. Volgens Barnier luisteren Von der Leyen en Seibert niet meer naar wat de Europeanen willen, noch wat de andere leden van de Europese Commissie willen en streven ze een EU na waarin alleen hun wil wet is.

Von der Leyen wordt al lang beschuldigd van het terzijde schuiven van critici, het promoveren van bondgenoten, het regeren via nauw aan haar persoon verbonden medewerkers en het hanteren van een machiavellistische strategie van verdeel en heers tijdens haar jaren aan het hoofd van de Europese Commissie. De partijen die haar destijds hebben benoemd, ondersteunen dit gedrag blijkbaar.

Angst voor opvolger Von der Leyen groot onder commissieleden

Het debat over de herstructurering van financiën binnen de EU lokt bredere discussies uit over de koers van de Commissie. Volgens een hoge EU-functionaris, die betrokken is bij de bredere besprekingen over een meer centraal geleide EU, wilden sommige aanwezigen bij het laatste door Seibert georganiseerde diner weten wie Von der Leyen zou opvolgen.

Het besef bij de Commissieleden lijkt aanwezig dat een keuze voor iemand als Von der Leyen niet op een democratische manier tot stand komt, doch via achterkamerpolitiek die – in het verleden – vooral door de economische belangen van Frankrijk en Duitsland werden bepaald.

Zeker nu uit een Europese academische studie blijkt dat de superrijken feitelijk bepalen wat er in de EU gebeurt in plaats van de Europese bevolking, zou zomaar een Ursula von der Leyen 2.0 als opvolger kunnen verschijnen, is de vrees.

Aan ons de taak om aan zoveel mogelijk mensen uit te leggen wat er feitelijk in Brussel gebeurt in plaats van de holle pr-retoriek te volgen van sommige, kritiekloze pro-EU-partijen in ons land.

Op 12 juni 2026 is een van de meest ingrijpende hervormingen van het Europese migratiebeleid van de afgelopen decennia officieel van kracht geworden. Het zogenoemde EU-migratiepact. Op die dag werd ook het burgerberaad migratie aangekondigd met als doel (im)migratie soepeler te laten verlopen en tot minder polarisering te laten leiden. Beiden hebben een relatie met elkaar en die wordt in dit artikel uitgelegd.

Wat is het Europees Asiel- en Migratiepact?

Het Europees Asiel- en Migratiepact is het antwoord van de EU op jarenlange verdeeldheid over de aanpak van migratie. Een situatie die vooral pijnlijk duidelijk werd tijdens de migratiecrisis van 2015 toen Duitsland meer dan één miljoen asielzoekers in één jaar binnenliet. Een ‘normaal’ aantal asielzoekers voor de hele EU per jaar ligt tussen de 750.000 – 1.000.000.

Het nieuwe EU-pact bestaat uit een pakket van tien nieuwe wetten: negen verordeningen, die rechtstreeks werken in de lidstaten zonder dat er parlementair overleg over is geweest, en één richtlijn die in nationale wetgeving via het parlement moet worden omgezet.

In het migratiepact staan onder andere de volgende afspraken:

Controle aan Europese buitengrenzen

• EU-landen moeten de identiteit van asielzoekers sneller vaststellen met een zogeheten screening.
• EU-landen die asielzoekers op hun grondgebied aanhouden die illegaal de grens zijn overgegaan, moeten die binnen drie dagen alsnog screenen.
• EU-landen moeten gegevens van asielzoekers en migranten zonder de juiste papieren (paspoort) in een Europese databank invoeren. Daarmee kan de EU beter in de gaten houden in welke landen iemand asiel heeft aangevraagd.

Het doel van het pact is om de buitengrenzen te versterken, asiel- en terugkeerprocedures te versnellen en een eerlijkere verdeling van verantwoordelijkheden tussen lidstaten te creëren.

De doorlooptijden zijn strak: een negatieve asielbeslissing wordt tegelijkertijd met een terugkeerbeslissing genomen, zodat uitzetting direct kan volgen. De belangrijkste termijnen in de grensprocedure zijn:

• maximale doorlooptijd: 12 weken
• verlenging in crisissituaties: 18 weken
• termijn voor terugkeer na afwijzing: 12 weken

Dat is heel wat minder dan de 6 tot 15 maanden dat er in Nederland over gedaan wordt om alleen al de aanvraag te behandelen.

Klinkt goed nietwaar?

Het probleem: verplichte solidariteit tussen lidstaten

Het nieuwe solidariteitsmechanisme is verplicht en vervangt het vrijwillige systeem uit het verleden. Het moet ervoor zorgen dat lidstaten die onder onevenredige migratiedruk staan (momenteel Cyprus, Griekenland, Italië en Spanje) worden ontlast.

Nederland registreert de laatste jaren circa 40.000 nieuwe asielzoekers per jaar. De problemen met huisvesting, kosten, maatschappelijke ontregeling en criminaliteit zijn overal bekend.

Kijk ook eens naar de aantallen asielaanvragers in 2025 in de volgende landen:

• Spanje: 141.000
• Italië: 126.600
• Frankrijk: 116.400
• Duitsland: 113.200
• Griekenland: 55.400

Bovengenoemde vijf landen zijn volgens Eurostat met elkaar goed voor 83 procent van alle asielaanvragen in de EU. Buiten de bovenstaande top 5 opvanglanden en Nederland – wij zijn nummer zes – zijn de aantallen die andere EU-lidstaten opvangen moeilijk te achterhalen, maar aanmerkelijk lager.

Landen die weinig aan opvang deden, zoals vele Oost-Europese lidstaten, zullen nu gedwongen kunnen worden daar wat aan te doen.

Hoe werkt die herplaatsing van asielzoekers in de EU?

De nieuwe Europese wetten gaan uit van een jaarlijkse capaciteit van ongeveer 30.000 herplaatsingen binnen de EU. Dus van het totaal aantal dat ieder jaar binnenkomt – circa 750.000 – moeten er ongeveer 30.000 door een ander land worden opgenomen dan waar ze voor het eerst voet aan wal zetten. Welke landen dat zijn, bepaalt de Europese Commissie jaarlijks.

Hiermee zou een aantal asielzoekers uit – vooral – de minder welvarende lidstaten als Griekenland, Spanje en Italië, herplaatst moeten worden naar andere lidstaten zoals bijvoorbeeld Nederland. Een lidstaat die deze herplaatsing weigert, betaalt een boete van  20.000 euro per asielzoeker.

Wat betekent het pact voor het Nederlandse immigratiedebat?

Het immigratiedebat in Nederland zal waarschijnlijk niet verdwijnen door het nieuwe EU- pact. Mogelijk wordt het zelfs scherper als blijkt dat de EU vooral de rijkere lidstaten zoals Nederland aanwijst om nog meer asielzoekers uit de groep van 30.000 op te nemen.

Voorstanders van strengere migratiebeperking zullen de komende jaren in de gaten houden of de nieuwe Europese regels echt leiden tot minder instroom en meer terugkeer.

Wanneer de instroom hoog blijft, zal blijken dat Europese oplossingen wederom onvoldoende werken.

Partijen die juist voor Europese samenwerking pleiten, zullen benadrukken dat de hervormingen tijd nodig hebben en dat het oude systeem niet effectief was.

Daardoor ontstaat een politieke strijd over de interpretatie van dezelfde cijfers.

Tegen deze achtergrond zijn een aantal – voornamelijk actieve leden van D66 – tot het voornemen voor een burgerberaad migratie gekomen.

Wat zijn de plannen van het burgerberaad migratie?

Omdat de politiek er volgens D66 en andere initiatiefnemers vaak niet uitkomt, moet een representatieve groep van 150 tot 200 willekeurig gelote burgers (die een doorsnee van de samenleving vormen) het maatschappelijk draagvlak en concrete oplossingen in kaart brengen.

Op sociale media wordt er schamper gereageerd op het burgerberaad. Met name uit rechtse hoek denkt men dat het beraad binnen linkse lijntjes moet blijven. Daniël de Liever van NieuwRechts vraagt zich af of het niet vooral een toneelstuk is.

Volgens initiatiefnemer Frénk van der Linden zijn echter alle meningen welkom. “Mensen zitten aan tafel met zes á zeven mensen onder leiding van een hele goede moderator, die ook in staat is om een vechtscheiding op een goede manier te regelen.” Uiteindelijk gaan mensen daardoor écht in gesprek, denkt hij.

De bedoeling is dat het burgerberaad in 2027 aan het werk gaat en vervolgens met adviezen voor de regering komt. Het huidige advies van de commissie-Van Zwol is om de komende decennia maximaal 50.000 asielzoekers per jaar toe te laten.

Wat er ook uit het nieuwe burgerberaad komt, de vraag is wat de politiek uiteindelijk met deze adviezen gaat doen. Bij het vorige burgerberaad, over klimaat, werd uiteindelijk de helft van de ideeën overgenomen, volgens Van der Linden “best een aardige score”.

Volgt de regering Jetten het advies van de commissie-Van Zwol, dan is de kans groot dat er veel meer maatschappelijk onrust, protest en geweld gaan ontstaan, is onze inschatting.

Het blijven onrustige tijden op immigratiegebied.

Op 3 juni 2026 bracht de Europese Commissie de jaarlijkse visie op de Nederlandse politiek en economie uit, voorzien van aanbevelingen en instructies waar het anders moet. De reguliere media besteden aan dit jaarlijkse fenomeen geen enkele aandacht. Indepen vindt dat de Nederlandse bevolking hierover geïnformeerd moet worden. Zeker vanwege de directe bedreigingen die van deze nieuwe plannen uitgaan voor gepensioneerden, ondernemers en woningbezitters.

Het Europees Semester 2026 voor Nederland

Voor de diepgravers; het gehele rapport dat op 3 juni 2026 over Nederland uitkwam, is hier te vinden. In dit artikel van drie jaar geleden wordt uitgelegd wat het Europees Semester is en hoe het wordt gebruikt om nationale politieke beslissingen te sturen.

Kortweg is het systeem opgezet in 2008 na de grote financiële crisis, om EU-lidstaten te dwingen hun economisch en maatschappelijk beleid te onderwerpen aan een beoordeling door de Europese Commissie. Aangenomen werd dat vanuit de Commissie meer aansluiting van beleid van individuele staten op de koers van de EU kan worden gerealiseerd.

Onderstaand een samenvatting van de meest recente inzichten van de Commissie voor het Nederland van 2026. Beoordeel zelf wat voor gevoelens dit oproept.

Samenvatting

Nederland kent gezonde overheidsfinanciën, een concurrerende economie en een sterke positie in internationale handel.

Tegelijkertijd wijst het rapport op een aantal structurele problemen die niet overeenstemmen met Europees beleid. De belangrijkste daarvan zijn de woningcrisis, tekorten op – en samenstelling van – de arbeidsmarkt, sterk achterblijvende productiviteitsgroei, druk op het elektriciteitsnet, te hoge inflatie, teveel kosten voor pensioen en ouderenzorg, teveel subsidies en onvoldoende werk gemaakt van de klimaat- en energietransitie.

Economie

De open Nederlandse economie is sterk afhankelijk van internationale handel en daardoor kwetsbaar voor geopolitieke spanningen zoals de huidige VS-Iran-oorlog. Deze heeft duidelijk negatieve effecten op de groei van de economie en de inflatie. Nederlandse inflatie behoort al jaren tot de hoogste in de EU en stijgt in 2026 en 2027 verder door de gevolgen van de VS-Iran-oorlog. Daarnaast blijven bedrijven steeds meer achter met investeringen door onzekerheid over de geopolitieke toekomst, regelgeving (vanuit de EU zelf), personeelstekorten en beperkingen in infrastructuur en energievoorziening, aldus de Europese Commissie.

Dat de oorzaak van onzekerheid bij ondernemers grotendeels bij de steeds nieuwe EU-wetgeving gezocht moet worden, komt niet aan de orde. Ook wordt geen link gelegd tussen de miljarden uitgaven aan de oorlog in Oekraïne en het gebrek aan geld om de eigen infrastructuur op peil te houden.

De EU schetst hier een eenzijdig beeld van de problemen in Nederland, zonder te erkennen welke deel daarvan door de EU zelf is veroorzaakt.

Een andere reden waarom steeds minder is geïnvesteerd door het bedrijfsleven, betreft de chaotische en onvoorspelbare politieke situatie in Nederland met teveel en te vaak wijzigende politieke beleidslijnen en te vaak wisselende kabinetten, aldus Brussel.

Onderstaande EU-grafiek toont dat het bedrijfsleven is gestopt met investeren en de overheid alles – namelijk vooral investeringen in de wapenindustrie – voor zijn rekening neemt.

Bron: rapport Europese Commissie (3 juni 2026)

Arbeidsmarkt

De werkloosheid in ons land is laag en de arbeidsparticipatie hoog. Vooral vrouwen en ouderen nemen vaker deel aan het arbeidsproces dan in veel andere EU-landen.

Werkgevers hebben toch moeite om personeel te vinden in vrijwel alle sectoren. Deze tekorten beperken de economische groei.

De verklaring voor die grote spanningen op de arbeidsmarkt is dat het aantal gewerkte uren per arbeidsparticipant lager ligt dan in de andere lidstaten. Nederland kent de meeste deeltijdwerkers in de EU en de meeste zzp’ers die hun eigen tijd in kunnen delen.

Minder deeltijdwerk en minder zzp’ers zou de arbeidsmarkt in Nederland dus enorm verlichten, is de conclusie.

Productiviteit en innovatie

Een van de belangrijkste problemen in het rapport betreft de Nederlandse arbeidsproductiviteit. Hoewel Nederland een innovatieve economie heeft met hoogwaardige bedrijven, groeit de productiviteit al meerdere jaren minder snel dan gewenst, of daalt.

Volgens de Commissie komt de achteruitgang in productiviteit door:

• nauwelijks investeringen in innovatie binnen het bedrijfsleven;
• personeelstekorten door veel deeltijdwerkers en zzp’ers;
• administratieve lasten, daarbij gemakshalve vergetend dat de EU hier grotendeels primair voor verantwoordelijk is;
• knelpunten in infrastructuur en energievoorziening, daarbij gemakshalve voorbijgaande aan de grote druk die door de EU op Nederland wordt gelegd om geld uitgeven aan zaken als immigratie de oorlog in Oekraïne vóór Nederlandse belangen te laten gaan.

Woningmarkt

De woningmarkt vormt volgens het rapport een van de grootste uitdagingen. Huizenprijzen en huren blijven maar stijgen waardoor de betaalbaarheid voor velen – vooral jongeren – achterblijft.

De Commissie noemt verschillende oorzaken waaronder langdurig achterblijvende woningbouw (door EU-stikstofwetgeving), complexe vergunningprocedures, beperkte beschikbaarheid van bouwlocaties en personeelstekorten in de bouwsector.

Ook bij dit gevoelige onderwerp gaat de Commissie liever voorbij aan een van de grootste redenen van die prijsstijgingen, namelijk het falende monetair beleid van de ECB. Het bijdrukken van duizenden miljarden euro’s sinds 2011 en de rente naar nul brengen, hebben de waarde van de euro uitgehold, waardoor er veel meer euro’s betaald moesten worden voor onroerend goed. Oud-DNB-directeur en emeritus hoogleraar economie Lex Hoogduin is daar duidelijk over.

Klimaat en energietransitie

Er is volgens de Commissie nog veel te weinig bereikt op de volgende gebieden:

• verduurzaming van de industrie;
• uitbreiding van duurzame energie;
• vermindering van uitstoot in landbouw en transport;
• aanpassing aan klimaatverandering.

Eén van de allerbelangrijkste knelpunten is de capaciteit van het elektriciteitsnet. In bijna heel Nederland bestaat netcongestie, waardoor bedrijven en projecten moeten wachten op aansluiting. Dit vormt een forse rem op economische ontwikkeling. De Commissie beschouwt uitbreiding van het energienetwerk als een topprioriteit.

Opvallend is dat ook hier weer de belangrijkste oorzaak van die netcongestie verzwegen wordt: datacenters – iets waar de EU groots in wil investeren.

Ook aan de stikstofproblematiek is nog te weinig gedaan waardoor veel economische activiteiten staken. Wederom vergeet de Commissie hier haar eigen rol bij het ontstaan van dit economische probleem.

Macro-economische onevenwichtigheden

De Commissie concludeert dat Nederland al jaren te maken heeft met een behoorlijke macro-economische onbalans.

Deze onbalans heeft vooral te maken met:

• vrijwel de hoogste particuliere schulden (huishoudens) van de hele EU;
• structureel grote lopende-rekeningoverschotten;
• onevenwichtigheden op de woningmarkt tussen huur en koop;
• teveel subsidies, waardoor de schatkist jaarlijks weer 167 miljard euro –  15,6 procent van het bnp – teruggeeft aan burgers en bedrijven.
• veel te lage tarieven inkomstenbelastingen voor gepensioneerden, die bij voorkeur gelijkgetrokken moet worden met die van werkenden;
• teveel douceurtjes voor ondernemers zoals de mkb-winstvrijstelling. Deze moet afgeschaft worden.

De hoge hypotheekschulden maken huishoudens gevoeliger voor schommelingen in de economie. Daarnaast wijst het grote spaaroverschot erop dat Nederlanders te weinig beleggen wat ten nadele is van aandelenmarkten.

Kortom: er is nog veel geld te halen bij de Nederlandse burgers; extra belastinggeld bij de gepensioneerden en heel veel spaargeld voor de aandelenmarkten.

Bij alle kritiek, vergeet de EU dat zij zelf vaak de veroorzaker was van de geschetste problemen.

De EU-plannen voor zzp’ers, gepensioneerden, mensen onder de armoedegrens, zieken, spaarders en woningbezitters zijn ronduit rampzalig indien deze plannen door de Nederlandse regering worden gevolgd.

Ik begrijp het enthousiasme voor de EU allang niet meer.