Column

Het falen van de Stichting Open Nederland: een dure les in crisismanagement

Avatar foto

op

Klimaatactivisten verdienen geen ruimte meer
Deel dit nieuws

Het was vanaf het begin een absurd idee: het oprichten van de Stichting Open Overheid (SON), die in crisistijd toegangstesten mogelijk zou maken, zodat Nederland ondanks de coronapandemie door kon draaien. De GGD beschikte al over zijn bestaande infrastructuur en ook commerciƫle bedrijven, zoals U-Diagnostics konden zonder problemen onmiddellijk aan dit overheidsverzoek voldoen. Toch koos een eigenwijze basisschooldocent, die op dat moment toevallig minister van VWS was, voor een onorthodoxe en peperdure andere variant. Met een royale zak geld, van maar liefst 1,1 miljard euro, en alle steun van de overheid leek niets een succes in de weg te staan. Toch zal SON de geschiedenis ingaan als een voorbeeld van hoe goede bedoelingen, gecombineerd met incompetente bestuurders en sluwe zwendelaars, kunnen ontaarden in chaos, wantrouwen en financieel wanbeheer.

In 2021 werd SON opgericht om toegangstesten te coƶrdineren. Het plan van Hugo de Jonge was even ambitieus als onhaalbaar: binnen een paar maanden moest een grootschalig netwerk van teststraten uit de grond worden gestampt. Evenementen, theaters en sportwedstrijden konden hierdoor hun deuren openen voor iedereen met een negatieve testuitslag. Maar al snel bleek dat de operatie werd uitgevoerd met een haast en amateurisme die vragen oproepen over de governance en het toezicht op publiek geld. SON claimt niet onder de Woo te vallen en is daarmee volkomen buiten het beeld geraakt van de parlementaire controle. Gelukkig heeft deze blunder van ƩƩn miljard euro nu eindelijk ook de reguliere media bereikt. NRC kwam afgelopen vrijdag met een bijzonder kritisch stuk waarin een beeld wordt geschetst van volslagen losgeslagen onderaannemers die blind declareerden voor nooit geleverde diensten. BVNL deed al eerder onderzoek naar SON en daaruit volgde klip en klaar dat de aanbestedingen niet rechtmatig en niet doelmatig waren. Het geld verdween in een bodemloze put van scharrige ondernemers die snel geld verdienden over de rug van de belastingbetaler, gefaciliteerd door bange bestuurders.

EĆ©n van de eerste problemen was de selectie van testbedrijven. SON koos voor een zogenaamde ā€˜open house’-procedure: bedrijven die aan bepaalde voorwaarden voldeden, konden zich aanmelden. Klinkt eerlijk, toch? Maar in de praktijk werden ervaren testbedrijven gepasseerd, terwijl sommige geselecteerde partijen nauwelijks ervaring hadden in de zorgsector. Sommige aanbieders waren zelfs pas vlak voor hun aanmelding opgericht. Snelle winst ging duidelijk boven kwaliteit en SON vond het prima. De vraag is uiteraard waarom. Er volgden rechtszaken en er ontstond publieke onrust. De rechter oordeelde uiteindelijk dat de selectieprocedure rechtmatig was, maar het kwaad was al geschied. Het vertrouwen van de samenleving in een eerlijke en zorgvuldige verdeling van overheidsgeld werd ernstig aangetast. Bovendien, als een stichting een miljard euro aan belastinggeld verbrandt, mag je toch wel iets meer verwachten dan minimale juridische zorgvuldigheid?

Maar het waren niet alleen de selectiecriteria die tot kritiek leidden. De uitvoering zelf was een drama in drie delen. Ondanks de enorme financiële middelen bleef het aantal uitgevoerde tests ver achter bij de verwachtingen. Teststraten stonden vaak grotendeels leeg, terwijl de kosten bleven oplopen en de leveranciers van de testen royaal mochten declareren voor niet geleverde testen en personeel dat zogenaamd stand-by stond. Bovendien werd de effectiviteit van het testen voor toegang überhaupt nooit aangetoond. Terwijl Maurice de Hond allang had bewezen dat aerosolen de dragers waren van het virus, en we dus beter hadden kunnen inzetten op goed ventileren en thuisblijven als je een snotneus hebt, bleef het overheidsapparaat doordenderen en ontstond er een wildgroei aan kostbare testlocaties. Een kostbare operatie die haar doel volledig voorbij schoot.

Terwijl er direct na de dystopische coronaperiode geen enkel draagvlak was om te evalueren lijkt nu het tij te keren. Vaccinatieschade zal ongetwijfeld pas als laatste worden blootgelegd, maar we beginnen in elk geval langzaam wat meer openheid te zien op het gebied van de financiƫle onregelmatigheden. Het artikel in NRC van 29 november 2024 schetst een onthutsend beeld van hoe dubieuze declaraties en ondoorzichtige financiƫle stromen SON nog verder in diskrediet hebben gebracht. Volgens het artikel hebben testaanbieders miljoenen verdiend met declaraties die achteraf niet te verantwoorden zijn. Dit soort praktijken voedt het beeld van een stichting die, bewust of onbewust, haar eigen processen niet op orde had, waardoor zij een makkelijke prooi werd van partijen die slim wisten te profiteren van de chaos.

Het dieptepunt in het financiĆ«le wanbeheer kwam in 2022, toen SON werd beschuldigd van het uitbetalen van prominente figuren, waaronder Jaap van Dissel. Via een ingehuurd detectivebureau werden bankafschriften verkregen waaruit vreemde transacties zouden blijken. Hoewel deze beschuldigingen later niet volledig hard konden worden gemaakt, heeft de zaak het vertrouwen in de stichting verder ondermijnd. Transparantie, of het gebrek daaraan, werd de achilleshiel van het project. De ā€˜O’ van open was niet van toepassing op SON en nog altijd zit het potdicht. SON werkt op geen enkele manier mee aan de Wet open overheid en ook het ministerie van VWS geeft niet thuis. Zelfs met de nieuwe minister van VWS, Fleur Agema, lijkt het erop dat de boekhouding van SON voorlopig het licht niet zal zien.

Wat kunnen we leren van de mislukking van SON? Ten eerste dat crisismanagement vraagt om meer dan alleen goede bedoelingen. Het opzetten van een miljardenoperatie vereist professionele governance, lange termijnvisie, strenge parlementaire controle en een focus op kwaliteit. Dat SON met een haastig opgezette structuur en een gebrek aan ervaring te werk ging, was een recept voor problemen.

Ten tweede laat deze affaire zien hoe kwetsbaar publieke organisaties zijn voor reputatieschade. EƩn verkeerd gecommuniceerde beslissing, eƩn dubieuze declaratie of een beschuldiging, terecht of onterecht, kan het vertrouwen van de samenleving ondermijnen.

Ten derde zien we dat er een ongewenste tendens is om belastinggeld buiten de parlementaire controle te verkwisten. Dit soort grote operaties waarin met miljarden gesmeten wordt dienen gecontroleerd te kunnen worden. Als er sprake is van misstanden, of zelfs van fraude, dan moet het mogelijk zijn om de daders ter verantwoording te roepen en te straffen. En ja, dat zijn ook de bestuurders die dit faciliteren.

Maar bovenal toont het falen van SON aan hoe belangrijk het is om belastinggeld zorgvuldig te besteden. Het is ronduit schandalig om miljarden te verkwisten aan inefficiƫnte of overbodige operaties. Als er ƩƩn les is die politici en bestuurders uit deze affaire zouden moeten trekken, is het wel dat transparantie, zorgvuldigheid en controle essentiƫle voorwaarden zijn om dit soort operaties tot een succes te maken. De overheid schittert vaak door geblunder en kostenoverschrijdingen door smijten met andermans geld. In het bedrijfsleven word je gewoon afgerekend op fouten en het lijkt niet door te dringen bij de overheid dat ook de overheid rekenschap moet afleggen over haar daden.

Stichting Open Nederland begon met grote ambitie, incompetente mensen, een zak aan ā€˜gratis geld’ en een gebrek aan controle. SON zou Nederland openhouden tijdens de coronacrisis. De nare afdronk van SON is een dure les in hoe het niet moet. En laat dit NRC-onderzoek het begin zijn van een offensief van ouderwetse onderzoeksjournalistiek, waarbij de waarheid boven tafel komt en misleiders, fraudeurs en oplichters achter slot en grendel belanden. In het belang van Nederland.

1 Reactie

  1. Yorianne

    3 december 2024 in 12:42

    Is de stichting opgeheven, of bestaat die nog? Was het misschien een oefening die voortgezet gaat worden tijdens de volgende ronde, wellicht als de oorlogseconomie ingesteld wordt? Waarom leidt anders een voormalig generaal een dergelijke operatie?

  2. Elisa

    3 december 2024 in 14:40

    Deze hele poppenkast is een excuus om bij een volgende ‘pandemie’ het beleid te laten voeren door de WHO. Want die weet precies hoe in dit soort omstandigheden alles geregeld moet worden… :-((
    Ik denk, Wybren, dat dit stukje wel weer genoeg kritische NRC-journalistiek is voor het komende halfjaar.

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Column

Spanning loopt in woonwijken op door voorbereiding noodsituatie

Avatar foto

Gepubliceerd

op

Spanning loopt in woonwijken op door voorbereiding noodsituatie
Foto: ANP

Doordat energiebedrijven al jarenlang waarschuwen voor een mogelijk wegvallen van de stroomvoorziening als direct gevolg van de ā€˜energietransitie’ ziet de Rijksoverheid nu ook de ernst hiervan in. Er is een folder verspreid met de titel ā€˜Bereid je voor op een noodsituatie’.

De folder staat vol met handige tips maar levert in bepaalde woonwijken ook spanningen op. Na 48 uur ontstaat de situatie die in de folder als volgt wordt beschreven:

Je gaat langs bij je buren om te kijken hoe het gaat en jullie luisteren samen naar de noodradio. Met kaarsen en dekens ben je klaar voor de tweede nacht.

Inmiddels bereiken ons berichten uit woonwijken dat dit zowel positieve als negatieve spanningen oplevert. Zoals Marion V. te A.: ā€œIk heb al jaren een oogje op mijn buurman van nummer 124, dus ik verheug me hier wel opā€. Peter K. te G. denkt hier heel anders over: ā€œDie idioot van hiernaast moet niet denken dat hij bij mij onder de dekens kan liggen, hij zal echt eerst die boom in zijn tuin moeten snoeien waar ik al jaren last van hebā€. Inge H. te R. reageert nogal laconiek: ā€œWe hebben met de buurt afgesproken lootje te gaan trekken als het zover mocht komen, en zolang het niet bij Jolanda Z. is vind ik het wel bestā€.

De Rijksoverheid heeft nog niet gereageerd op deze dilemma’s, maar zal vast wel met een nieuwe folder komen zodra hier pasklare oplossingen voor zijn bedacht. En anders kan doventolk Irma samen met een minister wel een praatje houden bij de NOS.

Verder Lezen

Column

NCTV opereert buiten het zicht van democratisch toezicht

Avatar foto

Gepubliceerd

op

NCTV opereert buiten het zicht van democratisch toezicht
Foto: ANP I Voormalig NCTV-coƶrdinator Pieter-Jaap Aalbersberg

De NCTV (Nationaal Coƶrdinator Terrorismebestrijding en Veiligheid) is een organisatie die vergelijkbaar is met onze geheime diensten, net als de MIVD en AIVD. Er is echter ƩƩn heel groot verschil met de MIVD en AIVD: de NCTV valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid en dient gecontroleerd te worden door de Kamer en het parlement. Bij Kamervragen over de NCTV volgt echter steevast een ontwijkend antwoord of worden vragen simpelweg niet beantwoord.

De NCTV is voor de meesten een vrij onbekende organisatie, maar feitelijk is de NCTV het ā€˜oliemannetje’ dat ervoor zorgt, dat alle koppen dezelfde kant opkijken binnen de trias politica; de wetgevende, uitvoerende, en rechterlijke macht. Met talloze vertakkingen is de NCTV de spin in het web, die in staat is de denkwijze van ons Nederlanders te beĆÆnvloeden, te sturen en eventueel te bestrijden. Iedereen die openlijk tegen het denkpatroon van de NCTV ingaat is vroeg of laat de pineut.

Talloze ā€˜dissidenten’ werden en worden opgepakt en vervolgd, slechts zelden weet iemand de dans te ontspringen. Recent voorbeeld van iemand die wĆ©l de dans wist te ontspringen was Jan Roos, die op klaarlichte dag werd opgepakt, waarbij het OM binnen een kwartier alvast een verklaring liet uitgaan, maar waarvan de veroordeling uiteindelijk in het voordeel van Jan Roos uitpakte.

In andere gevallen blijkt de rechterlijke macht minder helder van geest en moet tot aan het gerechtshof doorgevochten worden voor rechtvaardigheid. Deze personen worden als voorbeeld gesteld door de NCTV en het Openbaar Ministerie: verzet tegen de gevestigde orde heeft vergaande gevolgen. Op welke wijze de NCTV als spin in het web functioneert en de werkelijkheid manipuleert en censureert wordt duidelijk aan de hand van deze lezing van Cees van den Bos.

Voorbeelden te over, zoals Arno van Kessel of Jan Bonte. Bij Johan R. ging het OM nog veel verder. Er werd geen beslag gelegd op zijn zakelijke bankrekening, er werd gewoon meer dan 1 miljoen euro weggehaald die tot op de dag van heden zogenaamd ā€˜zoek’ is. Zijn bedrijf kwam daardoor per direct in betalingsproblemen. Uiteindelijk was zijn veroordeling van vier maanden gelijk aan zijn voorarrest. Veroordeeld op basis van vage vermoedens en het bezit van vuurwerk en een kruisboog van de personeelsvereniging. Verder dan dat kwam het OM niet.

Gedurende de coronacrisis is de NCTV zich te buiten gegaan aan talrijke voorbeelden van schendingen van de AVG en de Grondwet. In meerdere artikelen hebben wij hier aandacht aan besteed, en ook het NRC schreef hier meer dan uitstekende artikelen over. De NCTV waant zich onaantastbaar, en is dat feitelijk ook.

In een gesprek dat ondergetekende had met een NCTV-medewerker blijkt dat men zich ook intern bewust is van dit hiaat, de ontbrekende controle, maar wordt het afgedaan met ā€œer zijn intern wel wat kritische geluiden, maar in principe houden we ons aan de wettelijke randvoorwaardenā€. Maar precies daar gaat het juist mis, de NCTV maakt juist misbruik van deze situatie door de AVG te negeren en de Grondwet met voeten te treden zonder dat dit gevolgen heeft voor de NCTV.

Oorzaak is uiteindelijk de Kamer zelf, die niet, of onvoldoende haar taak uitvoert en de handelingen van de NCTV op haar merites beoordeelt. Het gevolg is een veelkoppig monster dat zich op generlei wijze meer houdt aan de wetten die ons als burger zouden moeten beschermen tegen een (te) machtige overheid.

Of dit artikel veel gelezen wordt is nog maar de vraag. De NCTV heeft een dikke vinger in de pap bij X, LinkedIn en andere sociale media. De NCTV onderdrukt actief en bewust media-uitingen die de zittende macht onwelgevallig is. Zogenaamd om de democratie te beschermen, maar feitelijk wordt kritiek op het functioneren van de overheid de kop in gedrukt, en dat noemen we in andere landen gewoon censuur.

De bedreiging voor de democratie is juist de NCTV zelf, die de wettelijke bescherming van de democratie opzijschuift om zijn eigen beleid erdoor te drukken. Om die reden zou de NCTV per direct opgeheven dienen te worden en een nieuwe organisatie opgezet moeten worden die zich wƩl aan de grondwettelijke wetgeving en de AVG wil houden en verantwoording wil afleggen aan de Tweede Kamer.

Verder Lezen

Column

Klaus Schwab van het WEF is een absoluut visionair

Avatar foto

Gepubliceerd

op

Klaus Schwab van het WEF is een absoluut visionair
Foto: ANP

In complotkringen komt de naam professor Klaus Schwab, tot voor kort de grote leider van het WEF, maar al te vaak voor. Toch willen wij hier een lans breken voor deze visionair, zonder in complotten te vervallen.

Klaus is een geleerde man, die zo’n 40 jaar bezig is geweest ā€œto penetrate the kabinetsā€. Hiermee bedoelt hij dat hij overal ter wereld bezig is geweest belangrijke mensen op belangrijke posities te beĆÆnvloeden, en dat is aardig gelukt. Belangrijke mensen als Macron, Trudeau, Habeck en onze eigen Rutte zijn lid van het WEF, sommigen kregen zelfs de titel ā€œYoung Global Leaderā€, en hielpen mee de grote wereldwijde projecten van het WEF te helpen realiseren.

Uit vrijgegeven stukken blijkt Klaus Schwab ook juridisch bindende contracten met ons Nederlanders te hebben afgesloten, alleen mogen we de inhoud niet weten, dat is wel vreemd eigenlijk. Er is daarnaast ook een duidelijke verwevenheid te bespeuren tussen diverse projecten, zoals de 17 doelstellingen (SDG’s) van de VN die een treffende gelijkenis vertonen met de plannen van het WEF zelf. Dat is toeval uiteraard.

Alhoewel Mark Rutte aanvankelijk aangaf dat Klaus Schwab en zijn WEF slechts zorgden voor de hotelkamers en zaaltjes tijdens de bijeenkomsten in Davos, is dat een fors understatement van het levenswerk van Schwab. Mark Rutte deed altijd wel wat mistig over zijn contacten met Klaus, waarom is onduidelijk, zeker als je zo’n invloedrijke man tot je vriendenkring mag rekenen. Schwab is een visionair die op de juiste momenten de kansen greep als ze voor het oprapen lagen. De volgorde is alleen soms wat onduidelijk, oorzaak en gevolg zijn altijd wat mistig.

Zo was er in oktober 2019 simulatieoefening (Event 201) voor internationale leiders, mocht er een wereldwijde pandemie uitbreken. En wat gebeurde er? Er kwam toevallig een wereldwijde virusuitbraak enkele maanden na deze oefening. Puur toeval uiteraard. Schwab zag die uitbraak al op wonderbaarlijke wijze (dat begrijpen wij niet, wij zijn geen professor) van verre aankomen.

Ook wist hij al lang geleden te melden ā€œthat we have to prepare for a more angrier worldā€ waarmee hij waarschijnlijk bedoelt dat er steeds meer verzet komt tegen overheden en grote bedrijven waarvan hij de krachten zo graag zou willen bundelen. Een heel beroemde uitspraak van Schwab is ā€œyou’ll own nothing and you’ll be happyā€. Volgens Schwab bezit in 2030 niemand nog een eigen auto. We hebben daar 4 jaar geleden al over geschreven trouwens, we gaan gewoon leasen of huren van die grote bedrijven bedoelt Schwab hier, vermoeden wij.

Kijken we in de toekomst dan zien we dat Schwab daar ook verrassende uitspraken over doet. Zoals over een complete ineenstorting van de samenleving omdat de stroom uitvalt of een cyberpandemic uitbreekt, daarmee vergeleken was COVID-19 nog een kleine werveling volgens Schwab. Nu alles in onze samenleving zo ongeveer op stroom loopt, is dat wel een interessant doelwit van hackers, Chinezen, Russen of machthebbers waar je het totaal niet van verwacht.

Nu Klaus Schwab is afgetreden omdat hij met zijn vingers in de kas heeft gezeten gaat 40 jaar inspanning verloren. Dat is jammer, want de Young Global Leaders missen nu zelf de leader om aanwijzingen te ontvangen. Laten we hopen dat Klaus Schwab toch minder visionair is geworden en zijn voorspellingen over wat ons te wachten staat alleen maar bedoeld waren om ons bang te maken, niet om ons te waarschuwen omdat hij meer weet dan dat wij denken.

Verder Lezen

Recent

Spanning loopt in woonwijken op door voorbereiding noodsituatie Spanning loopt in woonwijken op door voorbereiding noodsituatie
Column9 uur geleden

Spanning loopt in woonwijken op door voorbereiding noodsituatie

Doordat energiebedrijven al jarenlang waarschuwen voor een mogelijk wegvallen van de stroomvoorziening als direct gevolg van de ā€˜energietransitie’ ziet de...

De grote gevaren voor de privacy van het in de cloud werken De grote gevaren voor de privacy van het in de cloud werken
Politiek10 uur geleden

De grote gevaren voor de privacy van het in de cloud werken

We zijn vanaf beginjaren 2000 gestart met ā€˜in de cloud werken’, oftewel het benutten van techniek waarmee schaalbare online diensten...

Grootbanken plunderen particulieren met hulp van de ECB Grootbanken plunderen particulieren met hulp van de ECB
Economie1 dag geleden

Grootbanken plunderen particulieren met hulp van de ECB

De drie Nederlandse grootbanken – ING, Rabobank en ABN AMRO – wisten de afgelopen jaren steeds hogere miljardenwinsten te boeken....

Zorgen om Bovaer groeien: boeren doen aangifte Zorgen om Bovaer groeien: boeren doen aangifte
Gezondheid2 dagen geleden

Zorgen om Bovaer groeien: boeren doen aangifte

Meerdere veehouders in Denemarken hebben aangifte gedaan tegen de Nederlandse multinational DSM, de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en ministeries...

EU breekt grondrechten af om AI uit te kunnen bouwen EU breekt grondrechten af om AI uit te kunnen bouwen
Politiek3 dagen geleden

EU breekt grondrechten af om AI uit te kunnen bouwen

De Europese Commissie bereidt een omvangrijk pakket wetgevende hervormingen voor dat de fundamenten van de Europese privacybescherming op losse schroeven...

Europese Commissie zelf corrupt? Europese Commissie zelf corrupt?
Politiek4 dagen geleden

Europese Commissie zelf corrupt?

De Europese Rekenkamer publiceerde op 20 november 2025 een speciaal verslag naar het toezicht op uitgaven van Europees belastinggeld. Dat...

NCTV opereert buiten het zicht van democratisch toezicht NCTV opereert buiten het zicht van democratisch toezicht
Column1 week geleden

NCTV opereert buiten het zicht van democratisch toezicht

De NCTV (Nationaal Coƶrdinator Terrorismebestrijding en Veiligheid) is een organisatie die vergelijkbaar is met onze geheime diensten, net als de...

Von der Leyen geeft de EU cadeau aan Donald Trump Von der Leyen geeft de EU cadeau aan Donald Trump
Politiek1 week geleden

Von der Leyen geeft de EU cadeau aan Donald Trump

De Europese Unie is er niet in geslaagd een tegenwicht voor Donald Trump te creƫren. Op het gebied van defensie,...

Social engineering achter vaccinatie- en oorlogscampagnes Social engineering achter vaccinatie- en oorlogscampagnes
Politiek1 week geleden

Social engineering achter vaccinatie- en oorlogscampagnes

Social engineering wordt vaak geassocieerd met complotten. In essentie omvat social engineering de praktijk van het beĆÆnvloeden van het gedrag,...

Klaus Schwab van het WEF is een absoluut visionair Klaus Schwab van het WEF is een absoluut visionair
Column1 week geleden

Klaus Schwab van het WEF is een absoluut visionair

In complotkringen komt de naam professor Klaus Schwab, tot voor kort de grote leider van het WEF, maar al te...

Trending

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ā© Stiching Indepen - alle rechten voorbehouden. - indepen.eu | KVK: 88160408 | Algemene voorwaarden

Colofon FAQ Contact

Volg ons via


 


Dit zal sluiten in 0 seconden