Het falen van de Stichting Open Nederland: een dure les in crisismanagement

We gooien miljarden euro’s gemeenschapsgeld in een megalomaan project: een kerncentrale die alleen mag draaien als het niet waait. Prachtig toch? Of we geven miljarden gemeenschapsgeld uit aan een kerncentrale die alleen draait als de zon niet schijnt. Daarmee vangen we dan de momenten op waarbij de zon en wind, onze ‘groene’ energiebron, even niet wil meewerken.

U kunt zich de reacties van de klimaatgoeroe’s wel voorstellen… alleen als het niet waait? Alleen als de zon niet schijnt? Ja zeggen we dan, maar als backup gebruiken we dan windmolens en zonnepanelen, voor het geval het toch waait of de zon schijnt. Dit is de logica van de ‘energietransitie’, maar dan omgekeerd.

We ‘investeren miljarden om een economie te voeden die 24/7 op energie draait, maar die alleen energie levert als het waait of de zon schijnt. “Ja maar”, hoor ik u al zeggen, “als de wind waait of de zon schijnt heb ik die kerncentrale ook niet nodig.” Dat klopt, maar dat klopt omgekeerd ook. Het enige en cruciale verschil is dat onze ‘groene’ energiebron afhankelijk is van een energie die we niet kunnen beheersen, terwijl die van de kerncentrale, een gascentrale of een kolencentrale dat wél is. En dan loopt het stroomnet ook niet vol, en dan hoeven we ook geen honderden miljarden te pompen in de ‘versteviging’ van het energienet, terwijl iedereen toch 24/7 energie heeft, woonwijken aangesloten kunnen worden op het energienet en ondernemers kunnen ondernemen.

Toch wordt de huidige energiecrisis aangegrepen om júíst te pleiten voor nog meer ‘groene’ energie voor een ‘energietransitie’, zogenaamd om ‘onafhankelijker’ te worden. De ‘energietransitie’ kan pas slagen als we ófwel geen 24/7 economie meer hebben en niet altijd verwachten energie beschikbaar te hebben, ófwel een energiebron vinden die wél 24/7 beschikbaar is. Die zijn er, in drie vormen zelfs, steenkolen, aardgas en uranium. En daarom bouwen ze in China en de rest van de wereld kolencentrales, kerncentrales en soms een windmolentje.

Klimaatcritici zouden dus moeten gaan pleiten voor een kerncentrale die alleen mag draaien als het niet waait, op die manier bezorgen ze klimaatgoeroe’s dezelfde hersenkronkel die energiedeskundigen al jaren hebben van de fata morgana van de klimaatgoeroe’s.

‘Wie bewaakt de bewakers?’ schreef een Romeinse dichter ooit. Maar wie controleert de zelfverklaarde hoeders van het vrije woord – de grote (online) kranten en nieuwssites? In deze nieuwe rubriek filteren we feit en fabel. We meten het sentiment van vooraanstaande media en rekenen ze af op onwaarheden. Factcheckers willen we onszelf niet noemen, want wie factcheckt de factcheckers?

Ditmaal aandacht voor een artikel van Nieuwsuur, genaamd “’Wetenschappers gebruikten verkeerde berekeningen’, zeespiegel hoger dan gedacht”. Een nieuw bericht uit de eindeloze angstkoker die klimaatverandering heet, waarbij we vooral bang moeten zijn en de dreiging nóg groter is dan eerder verkondigd.

Het is wat flauw, maar in de eerste plaats nemen we de woordkeuze van de auteur onder de loep. Zo opent hij het artikel met de tekst: “Door een verkeerde aanname staat de zeespiegel langs kusten wereldwijd veel hoger dan wetenschappers tot nu toe dachten: gemiddeld zo’n dertig centimeter hoger.” Het zou ook een kop van de Speld kunnen zijn. ‘Professor X publiceerde deze week een studie met verkeerde aannames, en de zeespiegel steeg onmiddellijk!’ Ongelukkig geformuleerd dus, want niet klimaatverandering lijkt zo de oorzaak van de vermeende zeespiegelstijging, maar cijfers en modellen. Indien waar zou het positief nieuws betekenen, want dan zou een júíste aanname op zijn beurt de zeespiegel linea recta doen dalen. Voor doorgewinterde lezers van Indepen zal het inmiddels geen verrassing meer zijn dat verslaggevers van de NOS zelfs simpele gevolgtrekkingen niet kunnen maken.

Veel aanstootgevender dan de woordkeuze is echter de inhoud, en wel om het volgende. De wetenschappers onderzochten 385 studies die stijgingen (of dalingen) in de zeespiegel beschreven. Conclusie: “[Philip] Minderhoud hield met mede-onderzoeker Katharina Seeger bijna vierhonderd recente wetenschappelijke studies opnieuw tegen het licht. Tot hun verbazing bleek dat ruim 90 procent van de studies van de verkeerde aannames was uitgegaan. Slechts één van de 385 onderzochte studies berekende de daadwerkelijke zeespiegelhoogte aan de kust helemaal juist.”

Ik herhaal: slechts één van de 385 studies berekende de zeespiegelhoogte op de juiste manier. We worden al jaren gek gemaakt met de meest uiteenlopende doemscenario’s (waarbij ook grootscheepse migratie een veelgehoord gevolg is van de zeespiegelstijging), maar nu blijkt dat allemaal gestoeld op foutieve berekeningen en mislukte modelleringen. Wie de studie leest komt te pas en te onpas woorden tegen als ‘relatief’, ‘mogelijk’, ‘studies’, ‘modellen’ en ‘aannames’. Voorzichtige wetenschapspraat die niet past bij de bekeringsdrang die gepaard gaat met het klimaatgeloof. Mogelijke (gemodelleerde) gevolgen van klimaatverandering liepen de afgelopen decennia uiteen van wereldwijde hongersnoden tot een nieuwe ijstijd, en van zure regen tot een volledige ineenstorting van het aardse ecosysteem. Gemene deler: aannames. Modellen. Kletspraat.

Terug naar de verkeerde aanname. Waar zijn de media om de vlag uit te hangen – tenslotte blijkt de zeespiegel veel hoger dan gedacht, maar heeft dat wonder boven wonder niet geleid tot de catastrofale gevolgen die al decennia voorspeld worden? Waar zijn de media om al het voorgaande onderzoek neer te sabelen, en de gevaren te onderkennen van de weergaloze modeldrang die onze samenleving steeds meer in de greep houdt? Je hoeft niet goed te zijn in patroonherkenning om te concluderen dat modellen de gemene deler zijn van veel huidige pseudoproblemen, van stikstof tot en met ‘klimaat’.

De framing van het artikel is onbegrijpelijk: dat we al jaren waardeloze modellen blijken te gebruiken is nauwelijks onderwerp van gesprek. Nee – de situatie is nóg penibeler dan gedacht, en dus moet er nóg meer geld naar het bestrijden van klimaatverandering. De treurige conclusie over de zoveelste klimaatleugen is dus dat het vooral draait om één ding: geld. Klimaatverandering is een cash cow, zoveel is inmiddels toch wel duidelijk.

Het mag een wonder heten dat het publiek nog niet in een collectieve razernij is ontstoken. Blijkbaar doet het ons niets dat we eigenlijk al jaren worden voorgelogen over de gevolgen van klimaatverandering. Dat is natuurlijk onderdeel van de tactiek: desensitisatie. Bestook iedereen dagelijks met de meest gruwelijke toekomstbeelden en op ten duur leidt geen enkele prikkel nog tot een reactie. Uw verslaggever blijft gelukkig wel sensitief. Voor onzin, welteverstaan.

Vandaag aandacht voor een artikel van de NOS genaamd “Gemeenten gefrustreerd over 30km-wegen, want ‘kunnen amper boetes uitdelen’.” Aha, wie meer dan twee jaar geleden dacht dat de nieuwe 30km-wetgeving bedoeld was om verkeersslachtoffers terug te dringen of geluidsoverlast tegen te gaan, heeft het mis. Alhoewel dat de twee voornaamste redenen waren voor snelheidsverlaging volgens de beleidsnota van de gemeente Amsterdam, blijkt nu dat het om ordinaire geldklopperij ging.

Samenvatting: de gemeente wil meer boetes uitdelen, maar dat mag niet. Wat betreft de belemmerende factor wijzen het OM en de gemeente Amsterdam met de vinger naar elkaar. De Amsterdamse verkeerswethouder is gefrustreerd: de gemeente moet zorgen voor inrichtingskenmerken die een 30km-weg herkenbaar maken, zoals drempels en versmallingen. Althans, alleen in dat geval mag ze volgens het OM handhaven op snelheid. Volgens de wethouder is dat een probleem: de hele stad overhoop halen voor drempels en klinkers “is onrealistisch en kost miljarden”. Daar hadden ze bij de gemeente misschien over na moeten denken voordat ze de volledige verkeersdoorstroming om zeep hielpen.

Volgens het OM is “handhaving ‘niet geloofwaardig, duurzaam en effectief’ als de gemeente niet ook iets heeft gedaan aan de inrichting van de weg.” Het klopt dat het woord ‘weginrichting’ in de 50 pagina’s tellende gemeentelijke beleidsnota vaak valt. Maar volgens de gemeente is “de boodschap voor de weggebruiker helder: in Amsterdam is de maximumsnelheid 30 km/u […].” Daar is het OM het dus niet mee eens. Gevolg: 30 km/u rijden is op dit moment voornamelijk facultatief. En dat is misschien maar goed ook.

Natuurlijk: verkeersveiligheid staat voorop. Ervoor zorgen dat het aantal verkeersslachtoffers daalt is belangrijk. Daar zullen weinigen het mee oneens zijn. Maar wie de argumentatie van de gemeente én de meest recente cijfers onder de loep neemt, ziet een slecht onderbouwd verhaal met veel aannames en weinig data. Een klassiek staaltje gemeentepolitiek, dus.

In de eerste plaats is er de vreemde retoriek van de gemeente. Het is onder andere belangrijk naar 30km-wegen te gaan omdat ‘in het buitenland veel steden al hebben gekozen voor 30 km/u als standaard’ en ‘de Verenigde Naties hebben opgeroepen tot een wereldwijde verlaging van de snelheidslimiet.’ Drogredeneringen die bovendien ruiken naar Europese beleidsinmenging – dat Europa zich op nationaal niveau met van alles bemoeit wisten we al, maar blijkbaar is de gemeente er nu ook vatbaar voor.

Het gaat verder: zelfs gedragsbeïnvloeding lijkt tegenwoordig een bezigheid van de gemeente. Met teksten als “we stimuleren een lagere snelheid met […] (op termijn) voertuigtechniek in de vorm van snelheidsbegrenzing” en het herhaaldelijk noemen van gedragsverandering, lijkt het alsof het hier eerder gaat om een gemeentelijke ingreep in onze privélevens dan om veiligheid.

Dan zijn er de loze beloftes en regelrechte kulverhalen. In de originele beleidsnota werd een geluidsafname van 3 decibel voorspeld bij de nieuwe maximumsnelheid. Op zich al geen flinke afname, maar nu blijkt de werkelijke afname slechts 1,5 decibel te zijn – een afname die niet waarneembaar is voor het menselijk gehoor. Daarnaast blijken slechts 4 van de 10 automobilisten 30 km/u of minder te rijden en is het grootste effect op snelheidsverlaging afkomstig van flitscamera’s.

Het wordt erger: van alle verkeersongevallen bestond 38 procent (!) in 2022 uit eenzijdige ongevallen (waarbij geen sprake is van een botsing met een andere verkeersdeelnemer). In 6 van de 9 stadsdelen stond in 2022 een eenzijdig ongeval met een fiets op nummer 1. Je hoeft geen verkeersexpert te zijn om te concluderen dat een snelheidsverlaging op deze groep weinig tot geen effect zal hebben.

Wat ook opvalt is dat twee groepen oververtegenwoordigd zijn bij verkeersongevallen: 12 tot 17- en 18 tot 24-jarigen. Daarbij lijkt vooral onervarenheid een rol te spelen. Daarnaast vielen in 2022 de meeste verkeersslachtoffers op Ringweg-West, nota bene búíten de verlagingszone. Ook blijkt sinds invoering van de 30km-wegen het aantal ongevallen tussen (elektrische) fietsen onderling met meer dan 50 procent te zijn toegenomen. Het verbieden van (opgevoerde) fatbikes, die vaak voor ongelukken zorgen, lijkt dus meer voor de hand liggend. Over snelheidsverschillen gesproken: taxi’s mogen nog steeds 50 km/u rijden op de OV-baan, een onbegrijpelijke uitzondering op de regel die tot zeer gevaarlijke situaties leidt.

Uit cijfers uit 2022, een jaar vóór de grootschalige invoering van de 30km-wegen, blijkt dat er meer slachtoffers vielen bij verkeersongevallen op 30km-wegen (1703 slachtoffers) dan op 50km-wegen (1684 slachtoffers). Ook waren er significant meer fietsongevallen op 30km- dan 50km-wegen (818 versus 1005). Het voornaamste argument van de gemeente lijkt dus niet te kloppen: het verlagen van de maximumsnelheid levert niet automatisch veiligere wegen op.

Tot slot meldt dit onderzoeksrapport uit 2025, waarin door de gemeente Amsterdam het eerste jaar met 30km-wegen wordt geëvalueerd, dat het aantal verkeersdoden op 30km-wegen gelijk is gebleven. Als klap op de vuurpijl wordt gemeld dat van letselslachtoffers de ernst van de verwonding niet bekend is, waardoor het “niet te zeggen is of de lagere snelheden tot minder ernstige verwondingen hebben geleid”. Het was al bekend dat bij registraties van verkeersdoden doorgaans geen onderscheid wordt gemaakt in de oorzaak van het ongeluk, waardoor onduidelijk is of te hard rijden of bijvoorbeeld een afslaande vrachtwagen de boosdoener was. Ofwel – misschien is een onduidelijk kruispunt vele malen gevaarlijker dan 50 km/u rijden. De gemeente: een ster in het onderuithalen van haar eigen verzinsels.

De 30km-weg: wetgeving die ons door de strot is geduwd met behulp van dubieuze motieven, aannames die niet kloppen en data die het verhaal niet ondersteunen. Laten we de gemeente vooral voor haar fouten verantwoordelijk blijven houden, anders bepaalt een boordcomputer met de stem van Femke Halsema straks of je wel of niet het gaspedaal mag indrukken.