Hoe de publieke opinie gemanipuleerd wordt (deel 3)

‘Wie bewaakt de bewakers?’ schreef een Romeinse dichter ooit. Maar wie controleert de zelfverklaarde hoeders van het vrije ware woord – de grote (online) kranten en nieuwssites? Immers: wordt door een mediagigant aantoonbaar onzin verspreid, dan wordt het de volgende dag afgedaan met een rectificatie, weggestopt op de allerlaatste pagina – als we geluk hebben. Het kwaad is dan bovendien al geschied. Om waarheidsvinding te bevorderen kijken we in deze nieuwe rubriek kritisch naar beweringen van invloedrijke media. We toetsen de uitspraken aan de hand van kritische tegengeluiden en interne inconsistenties en meten zo de mythe. Factcheckers willen we onszelf niet noemen, want wie factcheckt de factcheckers?

De mythe onder de loep: NOS over duurzame energie

Dit keer in de schijnwerpers een artikel dat onlangs op de NOS verscheen, genaamd ‘Tekort aan duurzame energie kan Nederland miljarden euro’s kosten’. Voorproefje: er stonden een aantal terechte observaties in, die helaas werden opgevolgd met feitenvrije conclusies.

Terechte observaties, maar tegenstrijdige berichtgeving

Terecht stelt de verslaggever dat de ontwikkeling van duurzame energie in Nederland niet voorspoedig verloopt. Of we het nu eens of oneens zijn met het klimaatbeleid: het Planbureau voor de Leefomgeving concludeerde eind 2025 dat de kans op het halen van de klimaatdoelen heel erg klein is. Dit betreft overigens een flinke ommezwaai, want eind 2024 werd door de publieke omroep nog gemeld dat Nederland juist op koers lag om de doelen te halen.

De correspondent benoemt zelfs het merkwaardige feit dat Nederland in 2020 honderden miljoenen heeft betaald voor groene stroom omdat we de klimaatdoelen dat jaar niet haalden, terwijl aan stroom geen gebrek was. Een pervers Europees systeem waarbij we verplicht worden over de grens ‘groen’ in te kopen om een ‘groene’ economie draaiende te houden, die onze kosten eigenlijk moet verminderen, maar ons juist op kosten jaagt. Snapt u het nog? Het veelgehoorde argument dat groene energie goedkoper is dan fossiele energie kan dus ook overboord. Tot zover het bewijs dat de klimaatlobby inmiddels van Orwelliaanse redeneringen aan elkaar hangt.

De eerste drogredenering: investeren om boetes te vermijden

Als de voorzitter van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) aan het woord komt, valt de eerste drogredenering te lezen. Olof van der Gaag stelt dat er ‘dus ook een financiële reden [is] om de komende vier jaar extra te investeren in de productie van duurzame energie. Anders zal Nederland waarschijnlijk pas in 2034 aan de Europese afspraken voldoen.’ Ik vul de gevolgen voor u in: als we niet aan de afspraken voldoen moeten we betalen.

We zijn jarenlang om de oren geslagen met de bewering dat het financieel aantrekkelijk was te investeren in duurzame energie omdat het op de lange termijn kostenbesparend zou zijn, maar nu blijkt er een hele andere financiële reden achter duurzaamheid te schuilen. De laatste bizarre wending is dat we niet investeren in groene stroom om financiële voordelen te verkrijgen of de wereld beter te maken, maar om boetes te voorkomen.

Subsidies, belastingbetaler en economische realiteit

Niet lang geleden berichtte de NOS nog dat windparken inmiddels weer gesubsidieerd moeten worden door de Nederlandse overheid: “Geen enkel energiebedrijf durfde de investering aan.” De extra investeringen die van der Gaag voorstelt moeten dus uit de zak van de belastingbetaler komen, een punt dat bij groene investeringen inmiddels verdacht vaak ter sprake komt en zelfs zonder gêne wordt uitgesproken door de CEO van Vattenfall.

Dat het bij voorstanders van investeringen in klimaatbeleid aan realiteitszin ontbreekt, blijkt als van der Gaag stelt: “De subsidies voor […] de productie van duurzame energie moeten worden uitgebreid. En er is extra geld nodig voor wind op zee en voor de verduurzaming van de industrie.” Dat de bouw van windparken volgens hun eigen berichtgeving economisch onrendabel is geworden lijkt onbelangrijk, want de NOS plaatst het feitenvrije commentaar zonder morren.

De bouwkosten zijn de afgelopen jaren met dertig tot veertig procent toegenomen en toekomstige afname van duurzame elektriciteit door de industrie is onzeker. Inmiddels zorgt bouwvertraging van de windparken voor enorme kostenverhogingen bij TenneT, de landelijke netbeheerder. Driemaal raden wie voor die kosten opdraait. Juist: de belastingbetalende lezer, van wie, gezien de compleet tegenstrijdige berichtgeving, bovendien een sterk staaltje mentale flexibiliteit wordt verwacht.

Elektrische auto’s: efficiëntie of wensdenken?

Van der Gaag sluit af met de bewering “[dat we ervoor moeten zorgen] dat we elektrische auto’s stimuleren, want die gaan veel efficiënter om met energie dan benzineauto’s.” Een zeer dubieuze uitspraak die van modelleringen en onzekerheden aan elkaar hangt en waarbij de levensduur van elektrische auto’s schromelijk wordt overdreven door gebruik van incomplete data.

In China zijn inmiddels kerkhoven te vinden van elektrische auto’s, batterijen blijken bijzonder moeilijk te recyclen en voor enorme uitstoot te zorgen (zonder dit altijd mee te nemen in de uitstootberekeningen) en windmolenwieken worden begraven in de woestijn omdat ze niet gerecycled kunnen worden.

Conclusie: een misleidende titel en een uitslaande mythemeter

Concluderend is de titel misleidend: het tekort aan duurzame energie kost ons mogelijk niet miljarden euro’s omdat we een energietekort hebben, maar omdat we vanwege Europese afspraken – bij een nationaal tekort – verplicht worden duurzame energie elders in te kopen. De voorzitter van een duurzame energievereniging mag vervolgens vrijelijk merkwaardige argumenten aandragen in een poging reclame te maken voor duurzame investeringen. De mythemeter slaat flink uit.

Persbureau Reuters bracht op 6 november 2025 een speciaal rapport uit over het moederbedrijf van Facebook, Instagram en Whatsapp – Meta – waaruit blijkt dat er jaarlijks voor vele miljarden aan fake advertenties wordt verdiend over de ruggen van gebruikers.

Het onderzoek van Reuters naar Meta

Meta voorspelde dat 10 procent van zijn inkomsten in 2024 afkomstig zou zijn van advertenties voor oplichting en verboden goederen, zo blijkt uit documenten die Reuters heeft ingezien. De sociale mediagigant schat – intern – dat zijn platforms gebruikers dagelijks maar liefst 15 miljard stuks oplichtingsadvertenties tonen.

En nu komt het: een belangrijke actie van het bedrijf op vermeende oplichters is niet het verbannen van de schadelijke content, maar het vragen van een hogere premie om die content te blijven plaatsen!

Oplichting en fraude als verdienmodel?

Meta maakt het nog bonter dan dat. Het bedrijf publiceert daarnaast ook rapporten over de ‘meest frauderende oplichters’.

Dus: of je betaalt meer om je frauduleuze content onder de aandacht van lezers te krijgen en/of je betaalt om niet als ‘meest frauderende oplichter’ gebrandmerkt te worden.

Onvoorstelbaar wat dit bedrijf nog aan normen en waarden denkt te kunnen promoten.

Hoe het ‘verdienmodel’ in de praktijk werkt

Meta voorspelde eind vorig jaar intern dat het ongeveer 10 procent van zijn totale jaaromzet,  oftewel 16 miljard dollar, zou verdienen met advertenties voor oplichting en verboden goederen, aldus Reuters.

Een reeks niet eerder gepubliceerde documenten, toont aan dat de sociale mediagigant er minstens drie jaar lang niet in is geslaagd een lawine aan advertenties te identificeren en te stoppen, die de miljarden gebruikers blootstelden aan frauduleuze e-commerce- en beleggingsplannen, illegale online casino’s en de verkoop van verboden medische producten.

Gemiddeld, zo staat in een document uit december 2024, toont het bedrijf de gebruikers van zijn platforms dagelijks naar schatting 15 miljard oplichtingsadvertenties met een ‘hoger risico’ – advertenties die duidelijke tekenen van fraude vertonen.

Meta verdient jaarlijks ongeveer netto 7 miljard dollar aan jaarlijkse inkomsten uit deze categorie oplichtingsadvertenties.

Verdienen aan frauduleuze advertenties; bewuste keuze of een lek in het systeem?

Als je de inleiding hebt gelezen, neig je ernaar om te concluderen dat het verdienen aan frauduleuze content een bewuste keuze is geweest. Meta zelf bestrijdt dat (uiteraard).

Meta stelt dat het een intern systeem in werking heeft dat vrijwel alle frauduleuze content herkent. Maar nu komt ‘ie weer: het bedrijf bant adverteerders alleen als de geautomatiseerde systemen voorspellen dat minstens 95 procent van de door hen geplaatste content frauduleus is.

Als desbetreffend Meta bedrijf minder zeker is – maar nog steeds denkt dat de adverteerder waarschijnlijk een oplichter is – rekent Meta hogere advertentietarieven als boete, aldus de documenten.

Wat creatief! Wel een systeem om criminele activiteiten op te sporen, maar een boete vragen (= meer omzet) als men niet voor 95 procent zeker is. Pas boven die 95 procent grens wordt de advertentie geblokkeerd.

De reactie van Meta op het onderzoek van Reuters

In een verklaring zei Meta-woordvoerder Andy Stone dat de documenten die Reuters heeft ingezien “een selectief beeld schetsen dat Meta’s aanpak van fraude en oplichting vertekent.”

De schatting van het bedrijf dat het in 2024 10,1 procent van zijn omzet zou verdienen met oplichting en andere verboden advertenties was “grof en te inclusief”, aldus Stone. Het bedrijf had later vastgesteld dat het werkelijke aantal lager lag, omdat de schatting ook “veel” legitieme advertenties omvatte. Stone weigerde echter een bijgewerkt cijfer aan Reuters te verstrekken.

Stone: “We bestrijden fraude en oplichting agressief omdat mensen op onze platforms deze content niet willen, legitieme adverteerders het niet willen en wij het ook niet willen.”

Interne Meta-documenten staan haaks op het verhaal van Stone

Een presentatie van de veiligheidsafdeling van Meta in mei 2025 schatte dat de platforms van het bedrijf betrokken waren bij maar liefst een derde van alle succesvolle oplichtingspraktijken in de VS.

Volgens het onderzoek van Reuters erkent Meta in andere interne documenten, dat sommige van zijn grootste concurrenten fraude op hun platforms wél goed te lijf gaan.

“Het is makkelijker om oplichting te promoten op Meta-platforms dan op Google”, concludeerde een interne Meta-analyse in april 2025 van online communities waar fraudeurs hun handel bespreken.

Wereldwijd worden er onderzoeken gedaan naar de megafraude via Meta-platforms

In de VS onderzoekt de Securities and Exchange Commission (SEC) Meta vanwege het plaatsen van advertenties voor financiële oplichting, aldus Reuters.

In Groot-Brittannië meldde een toezichthouder vorig jaar dat de producten van Meta betrokken waren bij maar liefst 54 procent van alle verliezen door financiële fraude in 2023. Dat is meer dan het dubbele van alle andere in het VK actieve sociale platforms tezamen.

De SEC en de Britse toezichthouder reageerden helaas niet op vragen van Reuters.

Stone van Meta verwees Reuters naar de laatste SEC-onthullingen van het bedrijf, waarin staat dat de inspanningen van het bedrijf om illegale advertenties aan te pakken “een negatieve invloed hebben op onze inkomsten.”

De druk op Meta om meer te doen in de strijd tegen oplichting ontstaat net op het verkeerde moment. Het bedrijf plant dit jaar maar liefst 72 miljard dollar aan investeringen, in een race met concurrenten, dat voornamelijk naar AI gaat. Hoewel CEO Mark Zuckerberg erkent dat de uitgaven “een enorme kapitaalsomvang” vormen, heeft hij geprobeerd investeerders gerust te stellen dat Meta’s reclamebedrijf de investering kan financieren.

Dat gaat wat makkelijker met de extra omzet uit frauduleuze praktijken.

Inmiddels is ook de EU op 24 oktober 2025 een onderzoek naar Meta zijn activiteiten in Europa gestart, maar dat is – uiteraard – gericht op de mate waarin de Metabedrijven voldoen aan de Digital Services Act (DSA).

De EU maakt zich eerder zorgen over de inhoud van de berichten van gebruikers van social media, dan over misleidende of frauduleuze reclame campagnes door de multinationals, die Facebook en Instagram van omzet blijven voorzien.

Wederom bewijs dat de EU er niet is voor de Europese burgers.

Knikkende knieën bij de publieke omroepen en zogenaamde mainstream media. Wat is het geval? Bij een documentaire over Trump van de ‘gerenommeerde’ BBC zijn stukjes beeld en geluid dusdanig aan elkaar geplakt alsof het lijkt dat Trump op 6 januari 2021 opgeroepen zou hebben het Capitool te bestormen. Dit media-frame, als zou Trump daartoe opgeroepen hebben, gaat al jaren rond in de mainstream media, maar kon nooit bewezen worden. Dankzij de BBC nu wel, alleen was daarvoor ordinair knip- en plakwerk nodig door twee fragmenten met een tussenliggende tijd van 54 minuten aan elkaar te plakken. En nu is de BBC door de mand gevallen…

Topfiguren BBC afgetreden

Twee topfiguren van de BBC-directie zijn inmiddels afgetreden. Dat staat haaks op wat op dit moment de Nederlandse mainstream media er bijvoorbeeld bij Jinek nog van proberen te maken: een klein foutje, want Trump is de grote leugenaar. Bij een klein foutje treed je niet af toch? De BBC zelf noemt het een “beoordelingsfout”. Damage control bij de publieken…

De NOS verschilt niet van de BBC

Het doet sterk denken aan het NOS-fragment met Poetin waarbij ook door listig knip- en plakwerk een totaal ander beeld werd geschapen. Of tijdens de coronademonstraties op 3 januari 2020, waarbij de NOS fors de plank missloeg bij het decimeren van het grote aantal demonstranten. Of bij het knip- en plakwerk bij Charlie Kirk door de NOS. Of de beelden van de NOS waarbij Chinezen uit het niets dood neervielen door corona en de bevolking de gordijnen injoeg. Geen enkele journalist die zich afvroeg of dat wel mogelijk was met dat ene virus. Of is een heel zwartboek over de NOS nodig om u te overtuigen van het feit dat de journalistiek al jaren morsdood is en slechts een propagandakanaal is van eenzijdig geïnformeerde journalisten, de overheid en de geheime diensten om onze geesten te sturen?

Damage control bij de publieken

Reken maar dat de redacties van de publieken alles in het werk zullen stellen om een nieuwe frame te bedenken. Zoiets als “rechts neemt BBC de maat” of “klein montagefoutje heeft grote gevolgen”. De mainstream media zijn al jarenlang de steunpilaren van de politiek en de geheime diensten en er zal hen alles aan gelegen zijn deze smet op het blazoen tot iets pietluttigs te framen.

Overheden en geheime diensten sturen media aan

Denkt u dat in het Sinterklaas-journaal ‘vanzelf’ militairen in beeld komen? Natuurlijk niet! De mainstream media denken nog altijd in het tijdperk van ‘Der Stürmer’ te leven, waarbij eenzijdig nieuws de bevolking moest sturen. Gelukkig lukt dat steeds moeilijker, er is meer dan voldoende onafhankelijk nieuws te vinden op internet dat het tegendeel of een ander beeld laat zien, vandaar de armoedige poging dit te reguleren vanuit de EU om zogenaamd ‘nepnieuws’ te bestrijden. Nepnieuws is nieuws dat niet strookt met de ideeën van de overheid, maar is nog lang niet nieuws dat niet waar hoeft te zijn. Zodra u dat in de gaten krijgt, zult u snappen dat de BBC openlijk in haar eigen val is gelopen en dat u bij voortduring naar gemanipuleerd nieuws kijkt bij de publieken.