Hoe grootbedrijven crises gebruiken om winsten op te voeren

De oorlog in Iran is geen ver-van-ons-bed-show. Integendeel: Nederlandse huishoudens betalen nu al de rekening en die zal de komende maanden alleen maar verder oplopen. Dit is een economische schok die zich rechtstreeks vertaalt naar hogere prijzen, lagere groei en een groeiende groep Nederlanders die financieel in de knel komt. Een schets van de nabije toekomst.

Inflatie is terug – en dit keer hardnekkiger dan in 2022

Na de start van de oorlog in Oekraïne, februari 2022, vlogen de prijzen voor olie en gas omhoog. Dat was primair het gevolg van de keuze van de Europese Unie om goedkope olie en gas uit Rusland te verbieden. Als gevolg moest Nederland vooral gas uit de VS en olie uit meerdere andere landen halen. Ook voedselprijzen rezen de pan uit – door wat  later graaiflatie is gaan heten. Bij elkaar stegen de prijzen in 2022 en 2023 met zo’n 18 procent. Tellen we 2024 en 2025 erbij op, dan betalen we nu gemiddeld 24 procent meer voor brandstof en voeding dan in 2021.

De oorlog jaagt de inflatie opnieuw aan, en dit is geen tijdelijke ontwikkeling. In het conflict is op grote schaal essentiële energie-infrastructuur vernietigd. De kosten voor herstel liepen eind maart al op tot circa 25 miljard dollar, aldus The Wall Street Journal en zullen naar verwachting verder stijgen.

De herstelperiode van deze installaties wordt op 4 tot 5 jaar geschat en dat zal voorlopig blijvende effecten hebben op de mondiale olieproductie en dus ook inflatie. Via stijgende energieprijzen verspreidt de inflatie zich de komende maanden daarom als een olievlek door de Nederlandse  economie.

Inflatie als kettingreactie die jaren doordendert

Een kettingreactie qua inflatie heeft een vervelend kenmerk: ze is moeilijk te stoppen.

Zelfs al de Straat van Hormuz weer volledig geopend is, zijn de vernietigde installaties nog niet inzetbaar. Dat zal volgens het artikel van The Wall Street Journal nog jaren voor hogere brandstofprijzen en inflatie zorgen.

Economische prognoses laten zien dat de inflatie opnieuw richting of boven de 3 procent zal gaan. Deze is nu 2,7 procent.

In extreme scenario’s, waar het nu al op begint te lijken, kan er 3,7 procent bovenop de 3 procent komen. Dus bijna 7 procent. De Telegraaf meldt deze cijfers. Dit komt bovenop de jaren van koopkrachtverlies van huishoudens, als direct gevolg van geopolitieke missers en verkeerde beleidskeuzes op nationaal en Europees niveau.

Nederland is zeer gevoelig voor wereldwijde prijsbewegingen

Nederland is als handelsland juist extreem gevoelig voor wereldwijde prijsbewegingen. De prijs van energie wordt niet lokaal bepaald, maar op de wereldmarkt. En daarop heeft deze oorlog enorme impact. De gevolgen voor ons land zijn:

• Nederlandse bedrijven betalen vaak hogere energieprijzen dan sommige andere landen.
• Importprijzen stijgen.
• Export wordt minder concurrerend.

Het idee dat het in Nederland ‘meevalt’ is daarom economisch naïef. We zitten midden in een systeem dat sterker wordt geraakt dan meer autonome economieën zoals in de VS, China of Rusland.

De regering laat het opnieuw volledig afweten

Wat mij het meest frustreert, is het optreden van deze regering. Dit soort geopolitieke schokken zijn sinds 2008, de – tevens door de VS veroorzaakte – kredietcrisis,  geen uitzonderingen meer. Ze zijn gevolg van een nieuwe realiteit in het door de VS gedomineerde Westen.

En toch lijkt de kersverse Nederlandse regering opnieuw verrast. Een blijkbaar totaal wereldvreemde premier Jetten vond dat we maar niets moeten doen aan de inflatie door hoge brandstofprijzen. Dat zou slecht voor het klimaatbeleid zijn!

Het op 14 april 2026 door de regering genomen besluit inzake ‘steun aan de bevolking’ doet je afvragen of ze in Den Haag nog over de juiste geestelijke gezondheid beschikken. Dat besluit komt op de volgende punten neer:

• Benzine en diesel worden niet goedkoper. Dat levert ongeveer 1 miljard euro aan extra btw en accijnzen op voor de schatkist. Om de prijs van een liter benzine met 10 cent te verlagen, moet de staat ongeveer 1 miljard euro bijleggen, schrijft de NOS.
• Hogere reiskostenvergoedingen voor werknemers. Daar hebben zzp’ers en gepensioneerden helemaal niets aan.
• Er komt 50 miljoen euro extra voor armoedebestrijding. Dat zal een totaal uit verband gerukte fooi blijken te zijn.
• Er komen extra subsidies om huizen beter te isoleren. Ingegeven door de Green Deal van de EU.
• Aan de energierekeningen van huishoudens wordt vooralsnog niets gedaan.
• Het totale ‘steunpakket’ mag nog geen 1 miljard euro kosten, oftewel minder dan de extra belastingopbrengsten uit de hogere benzineprijzen. Nog niet eens een sigaar uit eigen doos!

“Welke politieke besluiten uit het verleden zorgen voor de huidige misère, naast wat er door oorlogen aan immense schade wordt aangericht?”

Het eerlijke antwoord is ongemakkelijk:

• Energie-afhankelijkheid is vergroot door sluiting van het Groninger gasveld.
• Economische structuur blijft sterk afhankelijk van wat de EU aan nieuwe regels oplegt.
• Strategische buffers door voldoende autonome eigen industrie ontbreken.

De Nederlandse burger heeft al lang door wat de Nederlandse politiek niet onder ogen wil zien: de meerderheid van de bevolking ziet dat ons land snel afglijdt naar een tweederangs staat waarvan de burgers in versneld tempo het land verlaten.

De conclusie is ongemakkelijk maar noodzakelijk: nationaal politiek wanbeleid en Europese integratie maakt Nederland minder wendbaar in crisistijd.

De echte vraag: hoe lang kan Nederland zo doorgaan?

Alles wijst erop dat dit conflict niet snel opgelost wordt. Dat betekent dat we niet te maken hebben met een tijdelijke crisis, maar met een verdere langjarige afbreuk van onze welvaart en ons welzijn. Dat gaan we terugzien in ontwikkelingen als uitgestelde investeringen, krimpende marges bij bedrijven, lager besteedbare inkomens, hogere werkloosheid, verdampen van spaargeld door inflatie en lage spaarrentes, druk op hoogte van pensioenen, nog hogere belastingen en de al besproken stijgende inflatie.

De maatschappelijke druk op de  – door besluiteloosheid getekende – regering zal toenemen, evenals de maatschappelijke onrust, een groeiend aantal protesten en stakingen.

Mensen kunnen geen begrip meer opbrengen voor een regering die ieder jaar 3 miljard euro belastinggeld aan Oekraïne doneert voor de aankoop van wapens waarmee jonge mensen de dood in worden gejaagd, terwijl hier een bizarre fooi van 50 miljoen euro aan armoedebestrijding wordt besteed in een krankjorume tijd.

Ook snappen mensen niet meer waarom alle EU-lidstaten wat aan de brandstofprijzen doen en Nederland niets, terwijl ons land zo’n beetje de laagste schuldenlast van die hele EU heeft.

Het nieuws over groeiende onrust in landen als Frankrijk, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Ierland wordt ons bewust zoveel mogelijk door de mainstream media onthouden. Je hoeft echter maar een paar recente YouTube-filmpjes te bekijken zoals deze en deze om te snappen dat de ketel in andere landen al lang overkookt.

Wanneer raakt Nederland over het kookpunt?

Carnavalshit 1974: Den Uyl is in den olie… koekkoek.

De grote oliemaatschappijen mogen in hun handen knijpen met zo’n goede vertegenwoordiger. Rob Jetten komt met de meest hallucinante argumenten om maar vooral niets te doen voor de burgerbevolking. Want als de adviesprijs voor diesel al over de 2,70 euro per liter ligt, kan iedereen met twee jaar lagere school wel bedenken dat uiteindelijk de burger de rekening gaat betalen. Want diesel is het goedje waar veel wegvervoer op rijdt, dus ook voor de boodschappen bij de plaatselijke supermarkt. Rob Jetten wil vooral eerst weten ‘hoelang’ die hoge dieselprijzen aanhouden. Hoelang? Ja, een week, een maand, een jaar? Jetten wil weten wat het betekent voor de komende maanden en het komend jaar zegt hij.

Nou heeft Jetten één héél groot probleem, en dat probleem heet ‘dyscalculie’. Dyscalculie is een hardnekkige leerstoornis die zorgt voor grote problemen bij het aanleren en automatiseren van basisvaardigheden in rekenen en wiskunde. Zeer beroemd is zijn uitspraak “0,000036 graden” wat hij nog wist te verduidelijken met “4 nullen en dan 36”. Dat was de opbrengst van een ‘investering’ van 28 miljard euro (dat is 28 met 9 nullen voor diegenen met ook dyscalculie).

Zodra er dus een ambtenaar van het ministerie op Jetten afrent en aangeeft dat zonder ingrijpen op de benzine- en diesel prijzen de inflatie met 2 procent toeneemt zegt Jetten dat helemaal niets! Jetten (maandinkomen meer dan 10 met 3 nullen) maakt het nog veel bonter door te stellen dat ‘de rijken’ vooral zouden profiteren van een verlaging van accijnzen op benzine en diesel. Ook hier begrijpt Jetten niet dat iemand met een laag inkomen en een 20 jaar oude Opel Astra met een tankinhoud van 42 liter procentueel veel meer profijt heeft van een accijnsverlaging dan iemand met een hoog inkomen voor wie het nog ‘peanuts’ kan zijn om zijn Mercedes-AMG G-Klasse met een tankinhoud van 96 liter te vullen.

Dat snapt Jetten allemaal niet want dyscalculie gaat nog veel verder: er is niet alleen een probleem met getalbegrip, hoofdrekenen en het inschatten van hoeveelheden maar ook met klokkijken. Hoelang zijn de benzineprijzen al aan het stijgen? Ook komt het argument dat het geld ‘kost’ om de accijnzen te verlagen… ook hier weer de dyscalculie van Jetten: als de benzineprijzen stijgen van 1,80 naar 2,60 euro dan komt er ook veel meer btw binnen bij Vadertje Staat, tenzij het gaat lonen om in België te tanken natuurlijk, dan schept Vadertje Staat het geld met karrenvrachten over de grens en blijft er niets over.

Al met al is het ‘opmerkelijk’ dat de meeste Europese landen de burgerbevolking helpen, maar Den Haag en Berlijn op hun handen blijven zitten. Maar ook daar is een verklaring voor: Nederlanders dragen geen gele hesjes en bewegen niet als ze geknipt en geschoren wordt door een premier met dyscalculie, anders hadden ze tenslotte wel al ingegrepen bij de “0,000036”, toch?

Bentley, de nét-niet-Rolls Royce, blijkt records te breken in Kiev. De regionale directeur van Bentley, Richard Leopold, maakte dit in Marbella bekend. Na Padua (Italië) en Rotterdam volgt Kiev als bestverkopende organisatie. In de afgelopen drie jaar is de markt voor de 400.000-500.000 dollar kostende bolides bij Oekraïn ’s enige Bentley-leverancier in Kiev verdubbeld. Overigens verkocht men in het door oorlog zwaar getroffen Oekraïne in 2025 nog 2 Lamborghini’s, 8 Aston Martin’s, 26 Rolls-Royce’s, 32 Maserati’s en 793 Porsches. Dat zijn de officiële cijfers. Via grijze import weten bijvoorbeeld Ferrari’s een weg te vinden naar Oekraïne, aangezien er geen Ferrari-dealer in Oekraïne meer is.

Ter vergelijk: Nederland, volgens sommigen ook in oorlog met Rusland, doet het ook niet slecht in oorlogstijd: er werden 2.472 nieuwe Porsches verkocht, 190 Bentley’s, 116 Ferrari’s, 23 Maserati’s en 19 Rolls-Royce’s.