Hoe ziet een oorlogseconomie eruit als het echt oorlog is?

Ik gebruik in december van ieder jaar ongeveer dezelfde bronnen voor economische  voorspelling van het volgende jaar: IMF, Wereldbank, BlackRock, OESO, BIS, The Economist en onze eigen CBS- en DNB-gegevens, naast een paar YouTube kanalen. De eerste zes zijn per definitie gematigd van toon, de economen op YouTube doen extremere uitspraken. 2026 wordt mijn meest grimmige voorspelling tot op heden.

De economie in 2026: minder groei waarbij geopolitieke en beleidsrisico’s domineren

De eerste zes van de hierboven genoemde publicaties delen een vergelijkbaar beeld: de wereldeconomie komt in 2026 uit onder die van 2025, maar net geen wereldwijde recessie. Voor sommige regio’s – waaronder de EU – wordt het spannender dan in 2025. Dat geldt ook voor Nederland.

IMF, Wereldbank en OESO wijzen op groeiramingen die in de buurt van 2,5 procent liggen voor de wereld als geheel, en circa 1,5 procent voor de EU, met risico’s naar beneden als handelsspanningen, politieke onzekerheid of financiële schokken gaan escaleren. En die kans is erg groot.

De OESO ziet een vertraging van groei in 2026 ten opzichte van de niveaus van 2024–2025 en benadrukt groeiverschillen tussen regio’s. Het (voorlopige) OESO-rapport voor 2026 dateert van 4 december 2025 en bevat daarmee de meest recente gegevens over de wereldeconomie. Het rapport is voorlopig en kan in de maand januari 2026 nog aangepast worden.

Verstikkende wet- en regelgeving beschadigt de Europese economieën

Er werd in december 2025 nog zeer heftig gereageerd door de machthebbers in Europa op de beschuldigingen van de regering-Trump dat de EU de Europese economie verlamt, maar op de pagina’s 67 tot en met 73 van het voorlopige OESO-rapport voor 2026 wordt dezelfde conclusie getrokken, zoals visueel zichtbaar gemaakt in onderstaande grafiek.

De grafiek hieronder toont rechts dat het aantal nieuwe bedrijven – startups – dramatisch is afgenomen onder het juk van de EU. En nieuwe bedrijven zijn vaak de aanjagers van innovatie, maar dat blijft dus ook achter. De OESO adviseert de EU daarom om 2026 te gebruiken om het aantal wetten en regels te verminderen opdat daarmee de Europese economie meer lucht krijgt.

(Bron: OESO)

EU beschadigt de economieën van lidstaten op meerdere manieren

Uiteraard is de EU met het tegenovergestelde doel opgezet, maar de hierboven vermelde verstikkende regelgeving heeft niet alleen negatieve effecten op het aantal startups en innovaties, maar ook op de loonkosten van de lidstaten en daarmee de concurrentiekracht.

Onderstaande grafiek van de OESO toont dat het percentage werknemers dat in dienst is, om alleen al de EU-wetgeving uit te voeren, bijna 4 procent van het totaal aantal werknemers in Europa is, en daarmee de concurrentie van de VS ruimschoots verliest.

(Bron: OESO)

Verwachtingen voor de EU in 2026

De grote instituten (Europese Commissie ECB, IMF, Wereldbank) schetsen een mager beeld voor 2026: bescheiden groei die lager uitkomt dan in 2025. Onder andere door de volle doorwerking van de Amerikaanse importheffingen. De groei voor de hele EU zou tussen de 1,2 – 1,5 procent moeten zijn, de inflatie rond de 2 procent en de werkloosheid nog redelijk laag met 5,7 procent voor de EU als gemiddelde.

De onzekerheden voor 2026 zijn echter groter dan ze al waren in 2025, dus grotere neerwaartse risico’s op het gebied van handelsdruk, (geo-)politieke en structurele problemen.

Amerikaanse economen en banken hebben een minder positief beeld over de EU voor 2026. In hun ‘Euro Area Outlook 2025: Under Pressure’ waarschuwt Goldman Sachs dat de EU “onder druk staat”. Voor 2026 voorzien ze een getemperd resultaat tot 1 procent groei, hoofdzakelijk door de explosieve toename aan investeringen in wapenfabrieken. 2026 wordt dus lagere groei ten opzichte van 2025, mits er geen gekke dingen gebeuren.

Er kunnen heel gekke dingen gebeuren…

Als je de batterij aan artikelen van The Economist ‘The World Ahead 2026’ hebt doorgeakkerd, komen heel andere beelden voor 2026 naar voren dan de brave, sussende woorden die we hierboven hebben gelezen.

Onderwerpen als de wereldwijd onhoudbare staatsschulden, dito rentelasten, opnieuw stijgende inflatie, mogelijke escalaties tussen de VS en China en de meer dan 1,5 biljoen dollar aan hypotheekleningen op commercieel vastgoed die in 2026 vervallen. Die leningen moeten verlengd worden tegen circa 2,5 maal de huidige rente, terwijl een groot deel van dit commercieel vastgoed leegstaat en dus niet meer rendeert.

En verder… zal in 2026 massale ontslagen in de dienstensector plaatsvinden, met lagere consumentenbestedingen als gevolg. Een flink aantal westerse landen – waaronder de VS – zullen hun staatsobligaties tegen steeds hogere rente moeten zien te slijten, omdat het vertrouwen in staatspapier overal smelt als sneeuw voor de zon. Laten we niet de absurde koers-/winstverhoudingen van de meeste aandelen op de beurs  vergeten!

De kans op een ernstige recessie is in 2026 substantieel hoger (tientallen procenten, afhankelijk van het scenario) dan tot en met 2025.

Deze inschatting volgt onder andere uit een afweging van waarschuwingssignalen zoals vermeld in de artikelen van The Economist voor 2026 (hoog staatsschuldniveau, marktdruk op obligaties, geopolitieke spanningen, AI-technologie), maar volgen ook uit een analyse als deze.

De opbouw van schulden – 315 biljoen dollar wereldwijd, oftewel bijna 2,5 maal het mondiale bnp! – en stijgende rentelasten vergroten de gevoeligheid voor een schok: globale schuldenniveaus blijven onverantwoord hoog.

Als beleggers massaal het vertrouwen in staatsobligaties verliezen (de-dollarisatie), kan dat snel tot een liquiditeitscrisis en zeer hoge rentes leiden met directe doorwerking op banken en multinationals.

Wat zijn de indicatoren dat het snel uit de hand loopt voor 2026?

Het IMF geeft in dit recente document een opsomming van belangrijke triggers om in de gaten te houden als het economisch de verkeerde kant op gaat:

• snel oplopende rentes op staatsobligaties in de VS/EU,
• escalatie van geopolitieke conflicten, met opdrogen van energie- en handelsstromen als gevolg,
• systemische bankstress; verdampen van kapitaalbuffers of blokkades van interbancaire leningen,
• run op geldautomaten om contant geld,
• stijging van de goudprijs met 40 procent of meer in een jaar,
• grootschalig bijdrukken van geld door centrale banken om overheden van cash te voorzien.

Sluiten we af zoals begonnen – met sussende woorden – dan is er over ons eigen land het volgende te zeggen voor 2026:

• Onze eigen DNB geeft aan dat we in 2026 expansie mee gaan maken, alleen niet hoeveel die zal zijn.
• KPMG verwacht slechts 1,1 procent groei in 2026.
• ING gokt nog ietsje hoger voor 2026: 1,3 procent.
• De OESO tenslotte houdt het op een groei van 1,4 procent.

Dat is toch allemaal fors lager dan dit jaar! In 2025 verwachten we op 1,7 procent uit te komen.

Die lagere cijfers voor 2026 betekenen:

• stijgende werkloosheid,
• hogere inflatie,
• wisselend beeld modale inkomens.

Als er geen gekke dingen gebeuren!

De drie Nederlandse grootbanken – ING, Rabobank en ABN AMRO – wisten de afgelopen jaren steeds hogere miljardenwinsten te boeken. Vooral door het rentebeleid van de ECB. Nu gaat ABN-AMRO de komende jaren 25 procent van het personeel ontslaan en vervangen door AI om nog meer winst te kunnen boeken over de ruggen van het eigen personeel en van de Nederlandse clientèle. Een overzicht van de roverspraktijken van de laatste jaren.

Winstgevendheid Nederlandse grootbanken

ING is de grootste van de drie grootbanken in Nederland. Vanaf 2022 tot en met 2024 steeg de omzet van 18,5 miljard euro naar bijna 23 miljard euro, aldus dit overzicht. De nettowinst ging in dezelfde periode van 3,7 miljard euro naar 6,4 miljard euro.

Stel je voor! Een bedrijf met een winstpercentage dat van 20 naar 28 procent stijgt!!

Rabobank dan; een omzet van 8,7 miljard euro en nettowinst van 2,7 miljard euro in 2022, die oplopen naar een omzet van 13,3 miljard euro en netto winst van 5,1 miljard euro in 2024.

Stel je voor! Dit bedrijf gaat met zijn nettowinst van 31 procent naar maar liefst 38 procent. Welk Nederlands bedrijf doet dit de Rabobank na??

Tot slot ABN AMRO die voornemens is om de winstgevendheid te verhogen door bijna 25 procent van al het personeel te ontslaan en waarvan de Nederlandse staat nog voor 30,5 procent aandeelhouder is!

Die bank had in 2022 een omzet van 7,8 miljard euro en een nettowinst van 1,9 miljard euro, welke stegen naar 8,9 miljard euro omzet en 2,4 miljard euro netto winst in 2024.

Dus een bank waarvan de Nederlandse staat grootaandeelhouder is en de nettowinst stijgt van 24 procent in 2022 naar 26 procent in 2024 voelt een grote noodzaak om te gaan saneren?

De EU drukt juist de winstgevendheid van banken

Het verdienmodel van de Nederlandse grootbanken is vrij simpel en bestaat uit drie kernactiviteiten:

• De meeste omzet en winst wordt met renteopbrengsten behaald.
• De tweede grootste omzetgenerator bestaat uit commissies over van allerlei activiteiten, maar vooral de effectenhandel.
• De derde omzetbrenger zijn opbrengsten uit eigen beleggingen.

De twee instanties die grote invloed hebben op de winstgevendheid van banken zijn – hoe kan het ook anders – de EU en de ECB.

De EU – aanvankelijk opgezet om de economische prestaties van de lidstaten te verbeteren – heeft een belangrijk neerwaarts effect op de winstgevendheid van banken. Dit komt door de tsunami aan regelgeving vanuit de EU.

Met name de antiwitwasrichtlijnen van de EU spelen een grootste rol. Die hebben geleid tot een explosie van loonkosten door het onvoorstelbaar hoge aantal medewerkers dat zich bezig moest gaan houden met het controleren van de financiële handelingen van cliënten:

• ABN AMRO heeft hiervoor ruim 2900 medewerkers in dienst.
• Rabobank heeft hiervoor ruim 8000 medewerkers in dienst met een totale loonsom van maar liefst 1 miljard euro.
• ING heeft hiervoor ruim 4000 medewerkers in dienst.

Bij elkaar zo’n 15.000 medewerkers bij drie banken die zich alleen met de antiwitwas-richtlijnen van de EU bezighouden, oftewel circa 20 procent van het totaal aantal bankiers met een jaarlijkse kostenpost van enkele miljarden euro’s.

Die kosten worden deels doorberekend aan de klant.

Behalve de 1 miljard euro aan jaarlijkse kosten voor uitvoering van het EU-beleid, stuurt de Rabobank alleen al maandelijks 10.000 klanten weg die niet geheel aan de antiwitwas-normen zouden voldoen. Dat is gemiste omzet.

Met dank aan de EU!

De ECB verhoogt de winstgevendheid van banken aanzienlijk

Wat de EU – door haar intensieve wetgeving – verknoeit aan winstgevendheid bij banken, weet de ECB groots te compenseren door het gevoerde rentebeleid.

Dat zit als volgt in elkaar.

Kijken we nog eens naar pagina 241 van het Rabobank jaarverslag 2024, dan zien we dat de bank aan rente-inkomsten een bedrag van 26,7 miljard euro opvoert bij een rentelast – kosten –  van 14,9 miljard euro. Netto inkomsten uit rente zijn dus bijna 12 miljard euro!

De rente-inkomsten van de bank komen voornamelijk uit leningen aan personen (hypotheken) en bedrijven. De kosten die de bank daarvoor moet maken zijn de uitbetaalde rentes op spaarrekeningen en leningen bij collegabanken en de ECB.

Banken lenen goedkoop in (bij spaarders, collega’s en de ECB) en lenen aanmerkelijk duurder uit aan klanten. Hoe groter het verschil tussen de rente die banken betalen en de rente die ze ontvangen, hoe meer ze verdienen. Het ECB-rentebeleid bepaalt de basis voor dat verschil.

In het geval van de jaarrekening van Rabobank over 2024, verdient de bank 12 miljard euro op een rentelast van 14,9 miljard euro, oftewel een gemiddeld rendement van 80 procent op haar eigen rentekosten! Dat is bizar hoge winst, als je kijkt naar het rendement van 1,4 procent op je spaargeld dat bij diezelfde bank gestald is.

Op 6 juni 2024 kondigde de ECB de eerste rentedaling in vijf jaar aan. Begin 2024 was de depositorente van de ECB nog 4 procent, eind 2024 was dat 3 procent.

Als de Rabobank bij de ECB jouw spaargeld – risicoloos – stalde, leverde dit de bank 4 procent op begin 2024. Jijzelf kreeg 1,65 procent. Winst voor de Rabobank op jouw spaargeld: 2,35 procent.

Sloot je begin 2024 een hypotheek bij de Rabobank af, dan was je 4,88 procent kwijt.

ECB sloopt het vermogen van particuliere spaarders

In de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw – toen we nog een eigen onafhankelijke centrale bank (DNB) hadden – werd de rente gelijk aan, of hoger dan de inflatie gehouden. Dat zie je hier.

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en De Nederlandsche Bank werd in 1980 de hoogste spaarrente ooit gemeten in Nederland: 11,6 procent op vrij opneembare rekeningen. De inflatie was toen 6,5 procent maar de rente op spaarrekeningen destijds zorgde ervoor dat je spaargeld toch nog rendeerde ondanks die hoge inflatie.

Wat is de situatie nu?

De inflatie ligt vanaf begin 2024 boven de 3 procent. De rente op spaarrekeningen van de Rabobank daalde van 1,7 procent begin 2024 naar 1,4 procent eind 2025. Dat is minder dan de helft van de inflatie, terwijl de spaarrente vóór de komst van de ECB nog op bijna het dubbele van de inflatie lag.

Hoe duidelijk willen we het nog hebben?

ECB en EU zijn er niet voor de burgers of het mkb maar voor het grootkapitaal.

Die keurige banken van weleer, met vestigingen in ieder dorp, zijn de straatrovers van nu geworden. Met volle steun van de ECB.

Vind je dit een goed artikel? Steun ons dan voor slechts €2 per maand en houd kritische, vrije journalistiek levend.

De Europese auto-industrie is door de klimaathysterie volledig ten gronde gericht en gaat momenteel gebukt onder massaontslagen en fabriekssluitingen. Merken als Volkswagen, Porsche, BMW, Mercedes-Benz, Fiat en Peugeot vechten om te overleven. Terwijl er nog pogingen worden gedaan om het absurde verbod op de productie van benzine- en dieselauto’s – het groene kroonjuweel van voormalig Eurocommissaris Frans Timmermans – terug te draaien, komt de helpende hand nu opvallend genoeg van dezelfde overheid die de sector eerder om zeep hielp.

In een geheim overleg bij Volkswagen is toegezegd dat men nog een moeilijk jaar tegemoet zal zien met tienduizenden ontslagen en onverkochte auto’s, maar vervolgens zal Volkswagen zich volledig gaan storten op de oorlogsindustrie, waardoor het concern ‘gered’ kan worden.

Een concern als ons eigen VDL zwichtte al eerder voor de verleidingen van een oorlog; er zullen er dus nog velen gaan volgen. Ben dus niet verbaasd indien in de komende maanden ook autoconcerns oorlogsretoriek gaan uitslaan; zij trachten slechts te overleven en kunnen de helpende hand verwachten van hen die ook zo graag oorlog voeren: de politiek en de bancaire wereld. We zijn benieuwd hoeveel sms’jes Ursula von der Leyen alweer heeft moeten wissen met toezeggingen voor dikke contracten, dit keer met de auto-industrie.

Steeds meer partijen worden afhankelijk gemaakt van de oorlogsmachinerie, en wat maakt het ook uit: slachtoffer is tenslotte de burgerbevolking, terwijl banken, politiek en industrie er wel bij varen.