Klimaat
Vrouwen trekken van leer tegen de klimaatagenda
op
Door
Marcel Crok
In de klimaatdiscussie zijn het vooral oudere, vaak gepensioneerde mannelijke wetenschappers die de strijd aangaan tegen het heersende paradigma. Vrouwelijke sceptici zie je maar heel weinig. Toch komt daar de laatste tijd verandering in. Zowel in de wetenschap als de media trekken vrouwen steeds vaker hun mond open tegen wat zij zien als een angstaanjagende en maatschappijontwrichtende agenda. Een goede ontwikkeling.
Het klimaatdebat is echt een mannenwereld. Of beter gezegd, een boze, witte, oude mannenwereld. Het meest hilarische voorbeeld hiervan dat ik me kan herinneren was de Ontgroeningsdag 2010, een congres in Utrecht dat georganiseerd werd door de sceptische denktank de Groene Rekenkamer. Verslaggever Rutger Castricum kwam langs om een reportage te maken voor GeenStijl en hij zoomde in op het enige “leuke meisje” dat in de zaal zat. Het bleek – uiteraard – geen sympathisant te zijn van het gedachtengoed maar een studente die voor een studieopdracht moest optekenen hoe klimaatsceptici denken.
Sallie Baliunas
Dit beeld was internationaal hetzelfde. Ik bezocht enkele klimaatconferenties van het conservatieve Heartland Institute in 2007 en 2008. Zelfde laken een pak. Veelal gepensioneerde mannen, nauwelijks vrouwen in de zaal, laat staan achter het spreekgestoelte. Er zijn altijd uitzonderingen natuurlijk. Sallie Baliunas publiceerde met de bekende klimaatscepticus Willie Soon in 2003 kritiek op de beruchte hockeystickgrafiek van Michael Mann. In de documentaire Climate: The Movie (al gezien? Zo niet: doen!) vertelt Baliunas dat meteen daarna de aanvallen op hen begonnen: financiering droogde op, projecten werden stopgezet. De reden: Soon en Baliunas onderzochten de rol van natuurlijke klimaatverandering en met name de rol van de zon. De dominante rol van CO2 in twijfel trekken, dat was onacceptabel. Baliunas trok het op een gegeven moment niet meer. “Ik ben vroeg met pensioen gegaan. En mijn familie zei dat ik nog veel eerder met pensioen had moeten gaan, jaren eerder. Ze hadden gemerkt hoeveel tol het van hen én van mij had geëist”, vertelt ze in de film.
Judith Curry
Een van de weinige prominente en nog actieve vrouwen in het internationale klimaatdebat is Judith Curry. Zij zat aanvankelijk in het kamp van Michael Mann en andere activistische Amerikaanse klimaatwetenschappers (vanwege een alarmistische paper over toegenomen orkaanactiviteit), maar met name de climategate-affaire in 2009, waarbij duizenden e-mails van prominente en aan het IPCC verbonden klimaatwetenschappers door een hack online werden gezet, openden haar de ogen. Ze vond het gedrag van haar collega’s niet erg professioneel. Ze begon een blog en besteedde daar ook aandacht aan ‘redelijke’ sceptici zoals Stephen McIntyre, de Canadees die had blootgelegd dat de hockeystickgrafiek van Mann een statistische artefact was.
Een wetenschapper die ‘overloopt’ naar het andere kamp is natuurlijk het ergste wat je kunt hebben. Dus werd Curry geregeld weggezet in de media als een ‘klimaatontkenner’, met name door Michael Mann. In 2017 zei Mann nare dingen over haar in een artikel in The Huffington Post, net op het moment dat Curry solliciteerde bij haar universiteit Georgia Tech. Het artikel werd breed verspreid onder haar collega’s en het was game over, aldus Curry. In een rechtszaak die Mann vanwege smaad en laster aanspande tegen twee columnisten, kwam naar boven dat Mann in e-mails aan collega’s had geïnsinueerd dat Curry zich een weg naar boven had geslapen. Curry en haar partner Peter Webster ontmoetten elkaar op de universiteit, toen zij nog een student was en hij nog getrouwd. In januari 2017 besloot Curry dat het genoeg was en gaf ze haar vaste aanstelling (dit heet tenure in de VS en is het hoogst haalbare voor een wetenschapper) aan Georgia Tech op. Op haar blog schreef ze: “De diepere redenen hebben te maken met mijn groeiende ontgoocheling met universiteiten, het academische vakgebied klimaatwetenschap en klimaatwetenschappers.” Ze is overigens niet gestopt met haar werk. Met Webster runt ze een bedrijf en vorig jaar was ze een van de vijf coauteurs die een opzienbarend klimaatrapport uitbrachten in opdracht van het Department of Energy. Komende april in Washington zal Curry spreken tijdens het eerstvolgende klimaatcongres van Heartland en aangezien ik daar ook spreker ben hoop ik haar eindelijk (na vele e-mails) in levende lijve te ontmoeten.
Linnea Lueken
Tijdens dat congres domineren nog altijd de mannelijke sprekers maar toch is er een zekere kentering gaande. Sinds enige jaren werkt Linnea Lueken bij The Heartland Institute, een jonge vrouw van eind twintig die tijdens haar studie geleidelijk aan sceptisch werd. Ze publiceerde daar al in 2017 over bij de sceptische website Watts Up With That?, toen nog onder pseudoniem. Ze werkte een tijdje als ingenieur op een olieplatform, maar ze koos er uiteindelijk voor om zich fulltime bezig te houden met het klimaatdebat. Ze schrijft, geeft lezingen en treedt geregeld op in de podcast van Heartland. Dit is uniek, een jonge vrouw die kiest voor een ‘carrière’ als klimaatcriticus.
Lucy Biggers
Een nog opmerkelijkere verschijning op de sprekerslijst van Heartland is Lucy Biggers. Lucy zat tot enkele jaren geleden diep in de klimaatbeweging. Ze trok zelfs op met Greta Thunberg en werkte samen met het fanatieke Democratische parlementslid Alexandria Ocasio-Cortez (beter bekend als AOC).

Lucy met Greta in Stockholm (2019) en met AOC (2018), bron: The Free Press
Haar coming out vond plaats in mei 2024 met een uitgebreid artikel bij The Free Press waar ze zelf werkt en hoofd social media is. Ze heeft ook meerdere interviews gegeven bij de klimaatpodcast van Tom Nelson, en recent gaf ze een heel interessant interview bij The Free Press waarin ze ingaat op de psychologie van de klimaatbeweging. Ze benadrukt de sociale rol die de klimaatbeweging in haar leven speelde. Dat ze een ‘goed mens’ was door onderdeel te zijn van die beweging. Dat niemand ook maar iets ter discussie stelde.
De ommekeer voor haar kwam tijdens de eerste coronalockdown. Emissies gingen tijdelijk 17 procent naar beneden, maar Lucy werd depressief van de ellende en dacht: Wij in de klimaatbeweging pleiten voor 100 procent reductie. Wat voor maatschappij houden we dan nog over? Ook had ze jarenlang gestreden tegen het gebruik van plastic en nu werd ze plots geconfronteerd met een overdaad aan plastic mondkapjes en afschermborden. Ze verliet de klimaatbeweging in stilte, maar enkele jaren later besloot ze toch publiekelijk over haar ommezwaai te gaan vertellen. Ze heeft veel volgers op TikTok en Instagram en bereikt natuurlijk een heel ander publiek dan Will Happer of Richard Lindzen, twee van de bekendste klimaatsceptici, beiden nog heel actief maar inmiddels ook dik in de tachtig.
Danielle Carl
Onlangs op een online event van Heartland in Zürich sprak Danielle Carl, een vrouw die tot voor kort bij de duurzaamheidsafdeling van Netflix werkte. Bij Netflix? Die maken toch vooral films en series, zult u zeggen. Ja, maar ook daarin en natuurlijk in documentaires kun je het gewenste narratief verspreiden. Ze vertelde in haar lezing dat ze tijdens de klimaatconferentie van Dubai een ontbijtmeeting had met James Taylor, de directeur van The Heartland Institute. Een collega zag het, het was het begin van het einde. Ook hier werd zelf nadenken en vragen stellen niet geapprecieerd, aldus Carl.
Desiree Fixler
De laatste vrouw die ik in dit verband wil noemen is de Britse bankier Desiree Fixler. Zij werkte jarenlang aan Environmental Social Governance (ESG). Prachtig, dacht ze, geld verdienen en ook nog iets goeds doen voor de planeet. Ze bezocht regelmatig het World Economic Forum in Davos en klom op tot hoofd ESG bij Deutsche Bank. Daar ontdekte ze, naar eigen zeggen, dat hun ESG-beleid pure oplichting was. Ze kaartte het intern aan maar werd vervolgens ontslagen. De laatste maanden heeft ze meerdere uitgebreide interviews (kijk vooral deze) gegeven en is ze zeer actief en uitgesproken op 𝕏 en LinkedIn. In een post op 𝕏 van 25 februari 2026 schrijft ze onder andere: “Net Zero is dood — maar de verwoesting die het heeft aangericht is overal om ons heen voelbaar. Niet alleen was het waarschijnlijk de grootste financiële zwendel in de moderne geschiedenis, het heeft de geopolitiek radicaal veranderd.”
Ook Nederlandse vrouwen actief en de Ontgroeningsdag
Zo zijn het vrouwen uit verschillende disciplines die niet langer kunnen aanzien hoeveel schade het klimaatdebat (Biggers: angst onder jongeren, die geen kinderen meer op de wereld durven te zetten) en het klimaatbeleid (Fixler: biljoenen aan belasting- en aandeelhoudersgeld zijn verspild aan projecten die nooit levensvatbaar zouden zijn) hebben aangericht. We hebben hen hard nodig want de praktijk heeft geleerd dat mannelijke wetenschappers op leeftijd, hoe dapper zij ook de strijd aangaan, slechts een klein van de samenleving weten te bereiken.
Ook in Nederland zijn er vrouwen die de strijd aangaan met de klimaatagenda, denk aan onderzoeksjournalist Elze van Hamelen (die waarschuwt voor De Grote Verbouwing van Nederland) en Marianne Zwagerman (die strijdt tegen windturbines en campagne voert voor het ‘redden’ van het platteland). In de politiek hebben we Lidewij de Vos (FVD) die het klimaatdossier goed in de vingers heeft en Mona Keijzer, die inmiddels ook een kritisch standpunt heeft.
Volgende week (op 4 maart in Antropia, Driebergen) is er opnieuw een Ontgroeningsdag van de Groene Rekenkamer. Helaas staan er geen vrouwen op de sprekerslijst (maar wel ondergetekende). Toch een lichtpuntje: cabaretière Karin Bloemen verzorgt de slotact. Benieuwd of de samenstelling van het publiek anders is dan in 2010.
INDEPEN staat voor een onafhankelijk en pluriform medialandschap met ruimte voor kritische en diepgaande journalistiek. Steun onafhankelijk nieuws voor slechts €2 per maand.
JA, ik help jullie!
Lees verder
-
Nieuwsvermijding is een trend geworden
-
Overheid zaait angst voor oorlog, Nederlanders vrezen cybercrime en woningnood
-
Windturbines zouden netcongestie oplossen, maar bewijs ontbreekt
-
Er is geen plan om armoede te bestrijden, wel om de rijken aan te pakken
-
Grootbanken zijn onbereikbare geldkloppers geworden
-
Vermogen is eerlijk, tussentijds de spelregels veranderen is oneerlijk
Klimaat
Windturbines zouden netcongestie oplossen, maar bewijs ontbreekt
Gepubliceerd
3 dagen geledenop
11 november 2026Door
Bert Weteringe
Windturbines krijgen er een belofte bij. Niet alleen leveren ze stroom, ze zouden ook het overvolle stroomnet ontlasten en daarmee netcongestie tegengaan. Energiecoöperaties gebruiken het argument om hun plannen aan de man te brengen. Hoewel de onderbouwing nog moet volgen en netbeheerders juist waarschuwen voor piekbelasting van het stroomnet door wind en zon, wordt het beloofde voordeel alvast ingezet om de lasten voor omwonenden te rechtvaardigen.
Energiecoöperaties, waarin inwoners samen lokale energieprojecten opzetten, gebruiken tegenwoordig de beloofde verlichting van netcongestie als verkoopargument voor hun windplannen. Daarmee krijgt een omstreden windturbine het etiket van een maatschappelijk noodzakelijke voorziening, juist nu bedrijven niet kunnen uitbreiden en woningbouw wacht op aansluitingen.
Maar ook nieuwe windprojecten kunnen zelf vastlopen op het volle stroomnet. Waar onvoldoende ruimte is om stroom in te voeden, kunnen aanvragen daarvoor op een wachtlijst belanden. Tegen die achtergrond laat een windturbine zich makkelijker presenteren als oplossing dan als extra belasting van het net.
In Steenwijk noemt energiecoöperatie Steenergie een geplande turbine zelfs noodzakelijk om netcongestie aan te pakken. Tegelijk zegt Hennie Luten van projectbureau Leis dat nog moet worden onderzocht of de stroom lokaal wordt gebruikt of aan het net wordt geleverd. De conclusie wordt dus alvast verkocht, terwijl de onderbouwing nog moet volgen.
Steenergie staat daarin niet alleen. Ook de energiecoöperaties Meerwind in Haarlemmermeer en Zuidenwind in Nederweert verbinden windenergie aan betere mogelijkheden voor bedrijven op een beperkt stroomnet. Meerwind spreekt over een mogelijke oplossing “voor de verstopping op het stroomnet” en grotere bedrijfsaansluitingen. Zuidenwind stelt dat toevoeging van wind aan een energiehub de aansluiting van meer bedrijven mogelijk maakt.
Lokale opwekking als oplossing?
De redenering van de coöperaties klinkt eenvoudig. Stroom die lokaal wordt opgewekt en gelijktijdig wordt verbruikt, hoeft niet vanuit hogere netdelen te worden aangevoerd. Dat kan de aanvoer verminderen. Maar minder aanvoer tijdens sommige uren betekent nog niet dat het net ook op de drukste momenten minder wordt belast. Juist die piekbelasting kan een nieuwe aansluiting of uitbreiding in de weg staan.
Bovendien verdwijnt de andere stroomrichting uit beeld. Wanneer de turbine meer produceert dan lokaal wordt verbruikt, moet het overschot elders worden afgenomen, opgeslagen of afgeregeld. Extra productie kan dan juist meer ruimte op het net vragen. Netbeheerders onderscheiden niet voor niets congestie bij afname van congestie bij invoeding. Het etiket ‘lokaal’ klinkt daarbij geruststellend, maar bewijst niet dat er ook maar één extra aansluiting mogelijk wordt.
De jaarcirkel met uurgegevens van het Nationaal Energie Dashboard (NED) laat zien hoe grillig de productie van wind op land in 2025 is. Op het hoogste punt leveren alle Nederlandse windturbines op land samen ongeveer 6,67 gigawatt aan vermogen – bijna veertien keer het vermogen van de kerncentrale in Borssele. Een eigen berekening op basis van deze uurgegevens laat zien dat tijdens bijna 28 procent van het jaar de gezamenlijke productie echter onder de 0,5 gigawatt blijft – ongeveer één keer Borssele. Gedurende bijna 2 procent van het jaar (160 uur) registreert de NED-dataset zelfs helemaal geen productie van wind op land. Hoewel dit landelijke cijfers zijn en geen cijfers voor een afzonderlijke windturbine, maken ze wel zichtbaar hoeveel verschil er tussen productie-uren bestaat en waarom een jaaropbrengst weinig zegt over de productie op een specifiek moment.
Vermogen van wind op land in 2025, per uur weergegeven:

Bron: NED.nl – eigen bewerking
De afbeelding bewijst niet dat iedere piek congestie veroorzaakt. Een piek wordt problematisch wanneer de gelijktijdige productie en afname niet passen binnen de grenzen van wat het stroomnet aan vermogen kan transporteren. Dat veel wind bij weinig lokaal verbruik juist een terugleverprobleem kan opleveren staat ook in de huidige uitleg van regionale netbeheerder Liander. Met een voorbeeld geeft Liander aan dat windturbines dan worden uitgeschakeld om overbelasting van het net te voorkomen. De oplossing is daar dus niet méér windproductie, maar het beperken ervan.
Lang geleden al gewaarschuwd voor dreigende congestie
Dat inzicht is niet nieuw. Al in 2008–2009 werd bij de behandeling van het wetsvoorstel ‘voorrang voor duurzaam’ gesproken over dreigende congestie door de groei van de elektriciteitsproductie, waaronder ‘duurzame elektriciteit’. Een later besluit van de toenmalige toezichthouder – de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) – beschrijft de waarschuwing van brancheorganisatie Netbeheer Nederland: nieuwe productie-installaties kunnen sneller worden gebouwd dan het stroomnet kan worden uitgebreid. Daardoor kan er meer stroom worden aangeboden dan het net aankan. De netbeheerders gingen bij hun beoordeling toen al uit van de maximale piekbelasting, niet van de gemiddelde belasting.
Ook Liander waarschuwde al in 2019 in Nijmegen-Noord voor de gevolgen van groeiende lokale opwek. Zonnepanelen, windpark Nijmegen-Betuwe en nieuwe plannen voor wind en zon lieten de ruimte op het net om stroom in te voeden snel afnemen. Lokale productie was daar een aanspraak op schaarse netruimte, niet vanzelf een manier om ruimte vrij te maken.
Beloftes waarmaken?
Wat kan er nu dan anders zijn? Niet de windturbine op zichzelf, maar de mogelijke combinatie met opslag, aangepast stroomverbruik en het tijdelijk beperken van de productie. Die maatregelen kunnen helpen om pieken op te vangen. Maar dan moet voor ieder plan worden aangetoond of het net daadwerkelijk wordt ontlast, en onder welke voorwaarden.
Omwonenden moeten de plannen voor hun omgeving kunnen beoordelen op basis van volledige en zorgvuldige informatie. In Steenwijk spreken bewoners hun zorgen uit over de komst van een windturbine. Ze vrezen onder meer slagschaduw, geluidsoverlast en aantasting van hun uitzicht. Tegenover de mogelijke nadelen staat de belofte dat de turbine netcongestie helpt verminderen. Maar waar is de onderbouwing? Hoeveel ruimte ontstaat er werkelijk op het net, en welke aanvullende maatregelen zijn daarvoor nodig?
Zonder die onderbouwing is ‘windturbines tegen netcongestie’ een gelikt verkoopargument voor een voordeel dat nog bewezen moet worden. Omwonenden hebben recht op een eerlijker verhaal. Niet alleen over de stroom die de turbine kan leveren, maar ook over de schaarse ruimte op het net die zij vraagt.
Klimaat
Energietransitie: is erover nagedacht of is het beleid?
Gepubliceerd
1 week geledenop
5 november 2026Door
David van Diemen
Zodra het technisch wordt, haakt de gemiddelde politicus of beleidsmaker veelal af. Zo ook bij de energietransitie. Via belastingwetgeving is vanaf 1 januari 2027 iedere leaserijder min of meer verplicht elektrisch te gaan rijden. En die leasebakken hangen allemaal tegelijk aan de stroom als de warmtepomp thuis aangaat en moeder de vrouw de piepers op het elektrisch fornuis zet.
We hebben het al eens voorgerekend: het wordt een ramp in slow-motion, 782.000 elektrische leasebakken komen erbij in de komende drie jaar. En de warmtepomp, u weet wel, dat ding dat door Nijpels door de strot is geduwd via die klimaattafels zonder inbreng van de burger? Die is maar weer eens verplicht gesteld. Voor iedere woning die aan de warmtepomp gaat is de dubbele hoeveelheid stroom nodig als voor een woning zonder warmtepomp. Ook dat is een feit.
Het grote probleem bij die enorme toename in stroomgebruik is de hele keten: van de infrastructuur en de kabels tot de transformatorhuisjes en uiteraard de opwekking zelf. Politici draaien de zaak inmiddels om: de distributiebedrijven zouden niet snel genoeg hebben gehandeld. Om daar dan ook maar eens wat getallen aan te koppelen: er moet nog ruim 100.000 kilometer (!) kabel worden aangelegd, er zijn nog 52.000 extra transformatorhuisjes nodig en er moeten nog 3,5 miljoen laadpalen gebouwd worden. Tegelijkertijd zijn er op dit moment al provincies waar huizen niet meer aan het elektriciteitsnet kunnen worden gekoppeld en steden waar laadpalen worden uitgeschakeld, simpelweg omdat het stroomnet het niet meer aankan.
De oplossing? Die is er simpelweg niet, want de burgers van Nederland worden door ‘beleid’ gedwongen om mee te doen in wat men in Den Haag de energietransitie noemt. En daardoor ligt onze energiezekerheid inmiddels op vrijwel gelijk niveau met Papoea-Nieuw-Guinea en gaat deze zonder twijfel verder omlaag richting de energiezekerheid van Gambia en Senegal. Stroom wordt een luxe-artikel, niet alleen al door de exorbitante prijs die in Nederland hiervoor moet worden betaald, maar nog meer door de beschikbaarheid.
De energietransitie is beleid, maar is er ook over nagedacht?
Klimaat
Klimaatclaim 50.000 hittedoden niet gebaseerd op feiten
Gepubliceerd
3 weken geledenop
27 oktober 2026Door
Marcel Crok
Wéér ging het in de media over hittedoden. Maar liefst 50.000 mensen zouden deze zomer in Europese steden aan de hitte bezweken zijn. De media namen het nieuws kritiekloos over. Een factcheck leert dat de onderzoekers überhaupt geen sterftecijfers gebruikten bij deze studie en dat aannames op aannames gestapeld werden.
Terwijl de herfst in Nederland is ingevallen gingen de media afgelopen week nog één keer helemaal los over de Europese hitte van afgelopen zomer en het aantal hittedoden dat daardoor gevallen zou zijn. Hier een selectie van koppen in Nederlandse en Vlaamse kranten en bladen:
Verzengend hete zomer leidt tot recordaantal hittedoden in Europese steden (NOS)
Daar zit weer geen woord Spaans bij. De strekking is duidelijk: naar schatting 50.000 extra hittedoden deze zomer vanwege de extreme hitte. Aanleiding voor de nieuwskoppen was een Britse studie gepubliceerd in Nature Health met als titel Heat-related urban mortality attributable to human-induced climate change in Europe from 2000 to 2025. Ofwel: hittedoden veroorzaakt door klimaatverandering.
De NOS gebruikte de data uit de studie om onderstaande grafiek te maken:

De hoogte van de balk geeft de totale hittesterfte aan en de rode kleur is het deel dat volgens de onderzoekers toe te schrijven is aan klimaatverandering.
De zomer is voorbij dus het lijkt logisch dat de balans opgemaakt kan worden. De doden zijn geteld. Toch? Hier is hoe NRC de studie beschrijft:
“De zomer van 2026 was vanwege zijn hoge temperaturen waarschijnlijk de dodelijkste in Europa tot nu toe. Dat concluderen wetenschappers van Imperial College London en de London School of Hygiene and Tropical Medicine op basis van een analyse van sterfgevallen als gevolg van de hitte. Volgens de onderzoekers stierven er afgelopen zomer veel meer mensen door de hitte dan in voorgaande recordjaren 2022 en 2003.
De wetenschappers schatten dat in de hete maanden juni, juli en augustus meer dan 50.000 extra doden vielen door het extreme weer. Daarbij baseerden ze zich op gegevens uit 854 Europese steden in dertig verschillende landen, waar in totaal 40 procent van de bevolking op het continent woont.”
Lees de (door mij) vetgemaakte passages nog eens goed: “een analyse van sterfgevallen” en “baseerden ze zich op gegevens”. Dit leest als: de overlijdenscertificaten zijn bestudeerd, de balans is opgemaakt. Niets is echter minder waar. De gepubliceerde studie is gebaseerd op nul sterftegegevens uit 2026. U leest het goed: nul. Zoals de Amerikaanse onderzoeker Willis Eschenbach in een artikel over de studie grappend opmerkte: het gebruik van echte feiten is zó twintigste-eeuws.
Als er geen sterftecijfers uit 2026 gebruikt zijn, hoe komen de onderzoekers dán tot hun schatting van 50.391 (ja, dat ‘precieze’ getal wordt genoemd in de studie) hitte-gerelateerde doden? Ze gebruiken temperatuur-sterfterelaties uit het verleden en passen die toe op deze zomer.
Hier is stap voor stap wat de onderzoekers hebben gedaan:
- Ze leidden statistische verbanden af tussen temperatuur en sterfte op basis van historische data (periode 2000-2019), afkomstig uit 232 Europese steden.
- Die verbanden werden doorgetrokken naar 622 andere Europese steden waarvoor geen data beschikbaar waren. Dat brengt het totaal op 854 ‘onderzochte’ steden.
- De temperaturen in 2026 in die steden werden geanalyseerd. Met behulp van klimaatmodellen werd een inschatting gemaakt welk deel van de opwarming door klimaatverandering (lees: door CO2) veroorzaakt is.
- Vervolgens werd de ‘menselijke bijdrage’ afgetrokken van de temperaturen van deze zomer om een hypothetische koelere zomer zonder klimaatverandering te creëren.
- Op ‘beide’ zomers van 2026 werden de in het verleden gevonden temperatuur-sterfterelaties toegepast en de uitkomsten van elkaar afgetrokken. Zo werd de totale hittesterfte in 2026 bepaald, en de bijdrages daaraan van het natuurlijke achtergrondklimaat (roze in de NOS-grafiek) en de extra bijdrage van door de mens veroorzaakte klimaatverandering (rood in de NOS-grafiek).
Bam en klaar ben je. Plots heb je ‘bewezen’ en in een van de Nature-bladen gepubliceerd dat 2026 het dodelijkste hittejaar was. Zonder dat je daadwerkelijke sterftecijfers van deze zomer nodig had. Journalisten lezen de studie toch niet (zie het fragment uit NRC) of zullen niet begrijpen wat je allemaal uitgespookt hebt. Nieuwsaandacht gegarandeerd. En kanttekeningen zoals dit artikel en dat van Willis Eschenbach bereiken de massa niet. Missie geslaagd.
Meer ouderen
Uiteraard zit er een moeras van aannames achter de studie. Maar een kniesoor die daarop let. Laten we er toch eens een paar benoemen. De studie gebruikt temperatuur-sterfterelaties uit de periode 2000-2019 en gaat ervan uit dat die verbanden daarna constant blijven. Waarom zou dat zo zijn? Als zomers steeds warmer worden is het logisch dat meer mensen airco installeren of dat landen hitteplannen opstellen en in werking stellen, toch? De studie houdt daar geen rekening mee.
Een andere studie, weliswaar ook weer gebaseerd op modelschattingen (dus oppassen geblazen), stelt dat hittesterfte 80 procent hoger zou zijn geweest zonder adaptatie. Dat geeft aan dat het een factor is om rekening mee te houden, iets wat in de huidige studie dus niet is gebeurd. De onderzoekers gebruiken data uit slechts 232 steden en passen die zonder controle toe op 622 andere steden. De ene stad is de andere niet toch? De ene stad kan bijvoorbeeld veel groener zijn dan de andere, waardoor hitte beter te verdragen is.
Maar waarschijnlijk de belangrijkste factor is leeftijd. De onderzoekers gebruiken weliswaar verschillende leeftijdsgroepen, echter de verdeling over die verschillende groepen in de periode 2000-2019 wordt constant gehouden. Terwijl er in die periode een forse verschuiving heeft opgetreden: Europa vergrijst. Hier een vergelijking tussen 2000 en 2026:

Het aandeel 65- en 80-plussers is fors gestegen. Juist oudere mensen (80-plus) zijn extra kwetsbaar voor hitte. De Deense milieueconoom Bjorn Lomborg wees daar in mei 2026 al op toen The Lancet met alarmerende cijfers kwam over Europese hittedoden. Lomborg noemde het op 𝕏 een “schoolvoorbeeld van klimaatbedrog”. Volgens hem kan vrijwel de volledige toename van hittesterfte verklaard worden door de ouder wordende bevolking:

Bron: Bjorn Lomborg
Gecorrigeerd voor leeftijd komt Lomborg uit op slechts een minimale toename van sterfte door hitte:

Bron: Bjorn Lomborg
Koude is veel gevaarlijker
De andere minstens zo belangrijke kanttekening, die Lomborg steevast maakt, is dat de obsessie voor hitte misplaatst is omdat koude wereldwijd, en ook in Europa, nog altijd veel meer slachtoffers eist dan hitte. Opwarming in Europa zal weliswaar leiden tot (iets) meer hittedoden maar de afname van het aantal koudedoden is veel groter. Netto goed nieuws dus dat, door alleen maar de nadruk te leggen op de hitte, nooit gebracht wordt.
Opvallend genoeg publiceerde het RIVM vorige week een studie die deze verhouding ook voor Nederland bevestigde. Er vallen volgens het RIVM jaarlijks zo’n 350 extra doden door hitte tegenover maar liefst 12.000 (!) doden door koude. Vierendertig keer zoveel!
Uiteraard – zou je bijna zeggen – richtte NRC zich in het artikel “In de ene wijk zijn mensen beter bestand tegen hitte dan in de andere” op de hitte. Maar Marianne Zwagerman was er als de kippen bij om in haar Telegraaf-column te wijzen op het grote aantal door het RIVM gerapporteerde koudedoden. Ze concludeert: “We bestrijden hitte, maar laten duizenden Nederlanders doodvallen van de kou.”
Een van de onderzoekers van de RIVM-studie is Hein Daanen van de VU. Toevallig hoorde ik hem van de zomer uitleggen op de radio waarom oude mensen eigenlijk sneller overlijden door hitte dan jongere mensen. In het fragment wees Daanen echter ook op het veel grotere gevaar van koude en stelde hij dat vreemd is dat Nederland wel een Nationaal Hitteplan kent maar geen Nationaal Koudeplan.
Recent
Nieuwsvermijding is een trend geworden
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:38 1× Er verschijnen meer studies rondom het thema “nieuwsvermijding”,...
Overheid zaait angst voor oorlog, Nederlanders vrezen cybercrime en woningnood
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:54 1× Nederlanders maken zich meer zorgen om online dreigingen,...
Windturbines zouden netcongestie oplossen, maar bewijs ontbreekt
Windturbines krijgen er een belofte bij. Niet alleen leveren ze stroom, ze zouden ook het overvolle stroomnet ontlasten en daarmee...
Er is geen plan om armoede te bestrijden, wel om de rijken aan te pakken
Luister naar dit artikel 4 min luisteren 15 15 0:00 3:30 1× Stel dat Jesse Klaver plannen zou lanceren om...
Grootbanken zijn onbereikbare geldkloppers geworden
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 7:16 1× Banken waren tot circa vijftien jaar geleden een...
Vermogen is eerlijk, tussentijds de spelregels veranderen is oneerlijk
Luister naar dit artikel 3 min luisteren 15 15 0:00 2:36 1× Wie maar blijft denken dat huizen in waarde...
Energietransitie: is erover nagedacht of is het beleid?
Zodra het technisch wordt, haakt de gemiddelde politicus of beleidsmaker veelal af. Zo ook bij de energietransitie. Via belastingwetgeving is...
Hoe onafhankelijk is tv-dokter en griepprikpromotor Ted van Essen?
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:47 1× Het griepprikseizoen is weer begonnen, maar de animo...
Jesse Klaver blijft dreigen met aanslagen
Luister naar dit artikel 2 min luisteren 15 15 0:00 1:36 1× Ondanks veel repliek, zelfs op de staatstelevisie, blijft...
Coalitie-Jetten verliest massaal steun en zakt naar 44 zetels
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:51 1× Eén jaar na de verkiezingen is D66 bijna...
Pilot met late abortussen zet debat over medische ethiek op scherp
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:34 1× In de samenleving leven grote zorgen over een...
Klimaatgeld verbranden op kosten van de burger
Luister naar dit artikel 2 min luisteren 15 15 0:00 1:51 1× Briljante geesten hebben in het verleden ‘ontdekt’ dat...
Media-econoom Jona van Loenen, het nieuwe gezicht van de grijpgrage staat
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 7:26 1× Een belasting van 50 procent op de winst...
Klimaatclaim 50.000 hittedoden niet gebaseerd op feiten
Wéér ging het in de media over hittedoden. Maar liefst 50.000 mensen zouden deze zomer in Europese steden aan de...
Frankrijk is rijp voor vertrek uit de euro
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:43 1× De extreme maatschappelijke onrust en onvrede, gekoppeld aan...
Nederlandse energiezekerheid nét boven die van Papoea-Nieuw-Guinea
Jaarlijks meet het Adam Smith Institute de zogenaamde Global Energy Security Index voor 187 landen. Nederland prijkt op deze lijst...
Bij business-as-usual is het IPCC spoedig failliet
Luister naar dit artikel 5 min luisteren 15 15 0:00 5:26 1× Het rommelt bij het VN-klimaatpanel IPCC. Er is...
Tjibbe Joustra: hoe de banencarrousel van de overheid werkt
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 7:01 1× Als je op zoek bent naar een mooi...
De wereld draait maar om twee zaken: geld en macht
Luister naar dit artikel 5 min luisteren 15 15 0:00 5:08 1× De wereld wordt gedomineerd door ngo’s en industrieën...
Wederom subsidie voor wind op zee, rekening bij huishoudens en bedrijven
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:45 1× Eind november opent het kabinet een nieuwe inschrijfronde...
Kent u die mop van die sancties tegen de Russen?
Luister naar dit artikel 2 min luisteren 15 15 0:00 1:41 1× Al vier jaar roepen de grote leiders in...
Migratie verantwoordelijk voor 60 procent van de woningvraag
Luister naar dit artikel 6 min luisteren 15 15 0:00 5:45 1× Deze kop staat boven een artikel van Binnenlands...
D-Day voor de EU en de NAVO
Luister naar dit artikel 3 min luisteren 15 15 0:00 2:42 1× De ‘dieseldeal’ van Trump was een speldenprikje om...
De onmeetbaar negatieve gevolgen van EU-anti-witwasregels
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:52 1× De EU is bijna dertig jaar actief met...
AI trekt zijn eigen plan: dat is niet de bedoeling én gevaarlijk
Ongecontroleerde inbraken door AI-agents binnen overheidssystemen, zelf georganiseerde cyber attacks. De wereld raakt bijzonder onveilig door AI. Waren het de...
Cariben overspoeld met vliegende Nederlandse ambtenaren
Luister naar dit artikel 1 min luisteren 15 15 0:00 0:57 1× Je zult maar (rijks)ambtenaar zijn en de mond...
Politieke chaos rond box 3 loopt verder uit de hand
Luister naar dit artikel 6 min luisteren 15 15 0:00 6:22 1× De waanzinnige eerste variant van de nieuwe box...
Boeren voelen hete adem Vollenbroek en zien dreigbrieven
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 6:44 1× Tienduizenden woonadressen van Nederlandse boeren liggen op straat...
Energieprijzen gaan door het dak door Europees klimaatbeleid
Luister naar dit artikel 2 min luisteren 15 15 0:00 2:23 1× Noorwegen heeft aangekondigd niet langer stroom te willen...
Stikstofslot: vanaf nu kunt u rechters overtuigen met konijnen
Luister naar dit artikel 2 min luisteren 15 15 0:00 1:52 1× Het stikstofslot ligt als een zware deken over...
Klimaatcrisis is eenvoudig op te lossen
Luister naar dit artikel 3 min luisteren 15 15 0:00 3:12 1× De klimaatcrisis is betrekkelijk eenvoudig op te lossen....
Grootste deel plannen Rijksbegroting 2027 komt uit Brussel
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 7:26 1× Na begin dit jaar geconstateerd te hebben dat...
De VS kan rechtstreeks in Nederlandse digitale dossiers kijken
Luister naar dit artikel 7 min luisteren 15 15 0:00 7:07 1× Op 29 september 2026 publiceerde Binnenlands Bestuur de...
De val van Jelle Postma
Luister naar dit artikel 10 min luisteren 15 15 0:00 9:41 1× Tot 2 weken geleden waren de Nederlandse massamedia...
Regering vaker staatsrechtelijk over de schreef
Luister naar dit artikel 8 min luisteren 15 15 0:00 7:43 1× Op 28 september publiceerde Indepen een artikel van...
Marcouch na bloederige steekpartijen Arnhem: ‘Zet illegale Syriërs land uit’
Luister naar dit artikel 5 min luisteren 15 15 0:00 5:10 1× Het was een gezellige nazomeravond toen dinsdag 29...
Jeugdtrauma’s en latere gezondheidsklachten
Introductie nieuwe Indepen-reeks geestelijke gezondheid. De geestelijke gezondheid van Nederlanders gaat met het jaar verder achteruit, aldus cijfers van het...
Opsporing met geblurde foto’s nepagenten levert snel aanhoudingen op
Luister naar dit artikel 5 min luisteren 15 15 0:00 4:45 1× Nederland heeft volgens Politie Eenheid Limburg momenteel te...
Informatie aan het parlement onjuist, onvolledig of geheel afwezig
We zagen het in de laatste volle week van september opnieuw; een minister die bewust informatie achterhoudt, of onjuist weergeeft...
Opnieuw groepsverkrachting: verdachten hebben weer Syrische achtergrond
Luister naar dit artikel 4 min luisteren 15 15 0:00 4:02 1× Opnieuw een groepsverkrachting. Daarbij is een 18-jarig meisje...
Trending
-
Gezondheid1 week geledenHoe onafhankelijk is tv-dokter en griepprikpromotor Ted van Essen?
-
Politiek2 weken geledenCoalitie-Jetten verliest massaal steun en zakt naar 44 zetels
-
Politiek2 weken geledenJesse Klaver blijft dreigen met aanslagen
-
Column4 dagen geledenEr is geen plan om armoede te bestrijden, wel om de rijken aan te pakken
-
Economie5 dagen geledenGrootbanken zijn onbereikbare geldkloppers geworden
-
Column1 week geledenVermogen is eerlijk, tussentijds de spelregels veranderen is oneerlijk
-
Klimaat1 week geledenEnergietransitie: is erover nagedacht of is het beleid?
-
Klimaat3 dagen geledenWindturbines zouden netcongestie oplossen, maar bewijs ontbreekt


