Column
Wie bepaalt wat een dreiging is?
op
Door
David van Diemen
Cees van den Bos heeft een uitgebreid artikel (bomenenbos.substack.com) geschreven over de complexiteit die schuilgaat achter het functioneren van onze huidige samenleving.
Het artikel beschrijft hoe in Nederland overheidsbeleid – vooral rond veiligheid, terreurdreiging en crisismanagement – steeds sterker wordt beïnvloed door een netwerk van inlichtingendiensten, academische instellingen en denktanks. Dit netwerk noemen de auteur het Veiligheidsepistemisch Complex. De kern van het betoog is dat dit complex niet alleen gegevens aanlevert, maar ook bepaalt hoe problemen worden gezien en welke oplossingen politiek acceptabel worden.
Wat is het Veiligheidsepistemisch Complex?
Het Veiligheidsepistemisch Complex verwijst naar de samenwerking tussen:
- inlichtingendiensten zoals de AIVD, MIVD en NCTV;
- academische instituten en universiteiten die onderzoeken uitvoeren;
- denktanks die rapporten schrijven;
- en de politieke besluitvorming die hierop reageert.
Volgens het artikel zitten deze groepen dichter op elkaar dan vaak wordt erkend. Onderzoeken en rapporten die als ‘wetenschappelijk’ worden gepresenteerd, blijken vaak voort te komen uit opdrachten van de diensten of ministeries zelf. Die rapporten dienen vervolgens als grondslag voor politiek beleid en wetgeving, waardoor nieuwe bevoegdheden voor veiligheidsdiensten worden gerechtvaardigd.
Wat is een epistemische gemeenschap?
De auteur haalt de theorie van politicoloog Peter M. Haas aan. Haas beschreef wat een epistemische gemeenschap is: een netwerk van experts met gedeelde overtuigingen en normen dat een bepaald begrip van problemen en oplossingen verspreidt. Een epistemische gemeenschap helpt regeringen om complexe, technische vraagstukken te begrijpen en hier beleid op te baseren.
In het artikel wordt betoogd dat het Veiligheidsepistemisch Complex precies zo’n gemeenschap vormt voor het veiligheidsdomein. Het bepaalt hoe risico’s worden geïnterpreteerd en hoe beleidsmakers denken over veiligheidsproblemen, zoals radicalisering en digitale dreigingen. De wetenschap zelf fungeert daarbij als politieke bescherming: moeilijk om te bekritiseren, juist omdat het ‘wetenschappelijk’ is.
Rol van academische instituten en denktanks
Een belangrijk voorbeeld dat in het artikel genoemd wordt, is het Institute of Security and Global Affairs (ISGA) van de Universiteit Leiden. Dit instituut werkt nauw samen met de NCTV en andere diensten. Veel onderzoekers hebben gelijktijdig banden met inlichtingendiensten, denktanks en universiteiten, wat volgens het artikel kan leiden tot een dubbele rol, waarbij kennis niet onafhankelijk is maar verweven met beleidsbelangen.
Daarnaast worden denktanks zoals het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT) beschreven. Deze worden gepresenteerd als onafhankelijk, maar in werkelijkheid zijn ze vaak gefinancierd door ministeries en diensten zelf. Hierdoor is het moeilijk om onderscheid te maken tussen wetenschappelijk advies en beleidsvoorbereidende propaganda.
Het Overton-venster en kennismacht
Het artikel koppelt de epistemische gemeenschap aan het concept van het Overton-venster – de grenzen van wat politiek maatschappelijk bespreekbaar is. Door continu bepaalde narratieven en interpretaties van risico’s naar voren te brengen, kan het epistemisch complex deze grenzen verleggen. Wat eerst radicaal lijkt, wordt langzaam gemeengoed in politiek en media, waardoor het moeilijk wordt om alternatieve visies te horen.
Media spelen hier een rol in door bepaalde experts als dé wetenschap te presenteren. Ngo’s en maatschappelijke organisaties kunnen dit versterken of juist tegenwicht bieden, maar vaak functioneren zij óók binnen de kaders die door het epistemisch complex zijn vastgesteld.
Gevolgen voor democratie en beleidsvorming
Een belangrijk kritiekpunt in het artikel is dat deze structuur kan leiden tot een verstarde en verkokerde beleidslogica. Kritische geluiden worden binnen epistemische netwerken minder gehoord of zelfs gemarginaliseerd. Dit kan ertoe leiden dat beleidsmakers besluiten nemen op basis van een beperkt en homogeen kenniskader, in plaats van een breed debat met diverse perspectieven.
Het artikel waarschuwt dat dit veiligheidsnetwerk in de praktijk resulteert in steeds verdere uitbreiding van bevoegdheden voor inlichtingendiensten, vaak onder het mom van ‘wetenschappelijke consensus’, maar zonder dat er voldoende democratische controle en debat is over de fundamentele waarden en risico’s.
Bij Indepen hebben we al vaker geschreven over de dubieuze invloed van het RIVM op het beleid, waarbij na het lezen van dit artikel wel duidelijk wordt dat ‘wetenschappelijk’ bij het RIVM met een korreltje zout genomen moet worden.
INDEPEN staat voor een onafhankelijk en pluriform medialandschap met ruimte voor kritische en diepgaande journalistiek. Steun onafhankelijk nieuws voor slechts €2 per maand.
JA, ik help jullie!
Lees verder
Column
Holle woordenretoriek lost asielcrisis niet op
Gepubliceerd
3 weken geledenop
27 mei 2026Door
David van Diemen
Nederland wacht met smacht op een antwoord op de asielcrisis.
Gelukkig hebben we politici die daar een antwoord op hebben:
- Iedereen moet zich gehoord voelen
- Er zijn emoties aan beide kanten en daar moeten we oog voor hebben
- We staan voor een ingewikkelde opgave waarvoor geen eenvoudige oplossingen bestaan
- De gebeurtenissen van vanavond laten zien hoezeer dit onderwerp mensen raakt
- Wij blijven inzetten op verbinding
- Van de brandweer blijf je af
- Het is vooral belangrijk om met elkaar in gesprek te blijven
- Dit gedrag is onacceptabel, dat doe je niet
- We begrijpen de zorgen die momenteel leven in de samenleving en we nemen die uiterst serieus
- Ik roep iedereen op de rust te bewaren en respect te hebben voor elkaar
- De gemeente blijft in nauw overleg met alle betrokken partijen
- Dit vereist een zorgvuldige aanpak
- We nemen de signalen uit de wijk mee in het verdere proces
- Niemand is gebaat bij verdere polarisatie
- We willen dat het debat op een respectvolle manier gevoerd wordt
- Er zijn geen makkelijke antwoorden, maar wegkijken is geen optie
Er is maar één antwoord dat u vooral niet hoort:
We gaan de instroom beperken, want dat was de voorwaarde voor de spreidingswet en is afgesproken in het regeerakkoord.
Ondertussen komen er iedere week 900 tot 1.000 nieuwe asielzoekers bij… dag in, dag uit, week in, week uit, maand in, maand uit, jaar in, jaar uit.
‘Ja’ zeggen en ‘nee’ doen, dat is de huidige politiek in een wereld vol metaforen.
U leest het al, de politiek gaat de asielcrisis in ieder geval niet oplossen!
Column
Alstublieft: een ander woord voor ‘omvolking’
Gepubliceerd
3 weken geledenop
21 mei 2026Door
David van Diemen
De Nederlandse taal is voortdurend in beweging. Bepaalde groeperingen binnen de samenleving zijn nogal gevoelig voor bepaalde woorden omdat zij als enigen associaties leggen die anderen niet zien, maar waarbij ze wel alle middelen inzetten om anderen te dwingen bepaalde woorden niet langer te gebruiken. Prachtig voorbeeld uit het verleden is het woord ‘gastarbeider’ dat plaats moest maken voor ‘allochtoon’. Gek genoeg is het woord ‘allochtoon’ inmiddels ook beladen.
Een ander voorbeeld is een ‘illegaal’ die onder druk van bepaalde groeperingen nu een ‘documentloze’ wordt genoemd. Dat is exact hetzelfde en even illegaal, maar het klinkt nu alsof de persoon in kwestie zijn papieren gewoon verloren is. Ook het woord ‘blank’ wordt door dezelfde groep vervangen door het woord ‘wit’, van RAL 9010 naar RAL 9016 zeg maar. Nét niet hetzelfde, maar het klinkt vele malen beter.
Inmiddels leidt het woord ‘omvolking’ tot een soort van uitslag bij wederom dezelfde groeperingen, terwijl het woord gewoon in ‘de Dikke’ staat.
Volgens de Dikke van Dale betekent ‘omvolking’ het volgende:
omvolking (v; meervoud: omvolkingen)
- (historisch; ongunstig; in verband met het nazisme) vervanging van de oorspronkelijke bevolking van een land of gebied, m.n. door etnische zuivering.
- (voornamelijk ongunstig; m.n. bij tegenstanders van het multiculturalisme) verandering van de samenstelling van de bevolking van een land of gebied, m.n. planmatige vervanging van de autochtone bevolking door nieuwe bewoners, b.v. door stimulering van volksverhuizing of massa-immigratie.
Geen van beide betekenissen is volgens ‘de Dikke’ gunstig. Van de eerste betekenis is in Nederland geen enkele sprake, etnische zuiveringen kennen we recent van Azerbeidzjan, Birma, of Sudan waarbij sprake is van massale gedwongen verdrijving, met beschuldigingen van intimidatie, culturele uitwissing en schendingen van internationaal recht.
In de tweede betekenis is sprake van een planmatige vervanging van de autochtone bevolking door nieuwe bewoners.
Kijken we naar de realiteit volgens het CBS in 2025 dan is in de grote steden sprake van een bevolkingssamenstelling met als percentage migratieachtergrond:
- Amsterdam: 59,6 procent
- Den Haag: 59,9 procent
- Rotterdam: 56,5 procent
- Utrecht: 40,3 procent
- Eindhoven: 44-46 procent
- Almere: 49,3 procent
Kijken we naar het jaar 2000 en stellen we CBS dezelfde vraag dan is het antwoord op niet-westerse bevolking:
- Amsterdam: 30-33 procent
- Rotterdam: 28-32 procent
- Den Haag: 26-30 procent
- Utrecht: 20 procent of lager
In 25 jaar tijd is dus sprake van vrijwel een verdubbeling van het aantal inwoners met migratieachtergrond in de grote steden. Van een vervanging van de bevolking wordt ontkennen wel wat lastig met deze harde cijfers, maar is dat dan planmatig? Daar zijn de meningen over verdeeld. Als er al jarenlang wekelijks tussen de 500 en 1.000 mensen het land binnenkomen, en iedere keer weer uit andere landen maar wel iedere keer tussen de 500 en 1.000 wekelijks dan zal iedere statisticus een verband zien. De volgens de Dikke ‘verandering van de samenstelling van de bevolking’ valt ook niet te ontkennen met deze cijfers.
Kortom, de term ‘omvolking’ lijkt feitelijk te kloppen, net zoals iemand die blank is door een gekleurde bril ook wel ‘wit’ genoemd kan worden.
Om te voorkomen dat bepaalde groepen altijd de Godwin-kaart trekken zodra iemand het woord ‘omvolking’ in zijn of haar mond neemt hebben we gezocht naar een minder beladen woord dat exact dezelfde betekenis heeft en toch anders klinkt:
- bevolkingsvervanging (meest neutrale en gangbare term),
- demografische vervanging,
- volkerenvervanging,
- bevolkingssubstitutie.
Vanaf nu zou dus gesproken kunnen worden over bijvoorbeeld ‘demografische vervanging’, dat is inhoudelijk en feitelijk correct (met goedkeuring van het CBS en misschien straks wel van de NOS) en dekt de lading volledig. Er is dan voorlopig ook geen sprake meer van een ‘hondenfluitje’ bij het woord ‘omvolking’ zoals Jan Paternotte van D66 op de nationale zender zo stellig beweert. Er is gewoon sprake van newspeak, zoals George Orwell dat zo prachtig verwoordt. Die kan dan mooi in het rijtje wit, allochtoon en documentloos.
‘Demografische vervanging’, goed onthouden!
Column
Energietekort of in de wurggreep van de industrie en overheden?
Gepubliceerd
4 weken geledenop
20 mei 2026Door
David van Diemen
Net zoals tijdens corona wordt er weer heerlijk gejongleerd met cijfers, net zo lang totdat de samenleving in de paniekstand verkeert en er opnieuw maatregelen kunnen worden doorgedrukt. Dit document is speciaal voor bèta-onderlegden, aan mensen die aan dyscalculie lijden is het verspilde moeite om uit te leggen dat de samenleving voor de gek wordt gehouden.
Oorzaak van het ‘energietekort’ zou de afsluiting van de Straat van Hormuz zijn. Door deze vaargeul varen de olieboten die dat vervolgens over de wereld verspreiden. Van de wereldwijde olie komt 20 procent (17-20 miljoen vaten olie per dag) via de Straat van Hormuz. De olie die via de Straat van Hormuz wordt getransporteerd komt vooral uit landen rond de Perzische Golf (zoals Saoedi-Arabië, Irak, de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit) en gaat hoofdzakelijk naar Azië (China, India, Japan), níét naar Europa.
Slechts 2 tot 4 procent van die wereldwijde 20 procent (en nu wordt het ingewikkeld voor de dyscalculie’ers) gaat naar de Europese markt. Europa importeert circa 90 procent van zijn oliebehoefte. De meeste olie komt uit Noorwegen, de Verenigde Staten, West-Afrika en Kazachstan (via pijpleidingen). Azië is voor 60 tot 80 procent afhankelijk van olie die door de Straat van Hormuz komt en is daardoor veel kwetsbaarder.
De Europese markt is voor 10 tot 20 procent afhankelijk van olie die door de Straat van Hormuz wordt getransporteerd. Per Europees land zijn de verschillen vrij groot: Duitsland is voor 5-15 procent afhankelijk, Italië voor 20-35 procent, Frankrijk voor 10-20 procent, Griekenland voor 30-40 procent en Nederland voor 15-25 procent. Echter, Nederland is één van de grootste olie- en raffinageknooppunten ter wereld, een groot deel van alle olie die in Nederland binnenkomt (70-80 procent) wordt weer geëxporteerd als benzine, diesel of kerosine en daarmee speelt Nederland een grote rol in de Europese distributie. Nederland is veel meer een doorvoer- en verwerkingsland dan een eindverbruiker.
Samengevat is Noord-Europa redelijk gediversifieerd en is Zuid-Europa duidelijk afhankelijker. Europa is in zijn geheel voor 10-20 procent getroffen door een blokkade van de Straat van Hormuz. Dat heeft economische gevolgen (hogere prijzen) maar Nederland hangt echt aan de allerlaatste boom.
Spreken over energietekorten in Nederland is dus een politiek statement dat helemaal nergens op gebaseerd is, niet door de oorlog in Iran, niet door mogelijke fysieke tekorten in de havens van Rotterdam. In Nederland langzamer rijden, een thuiswerkdag of andere ‘maatregelen’ zijn dus politieke besluiten die werkelijk helemaal niets te maken hebben met (dreigende) tekorten, simpelweg omdat die er niet zijn. Eventuele maatregelen zijn koren op de molen van klimaatfetisjisten, en die zijn er voldoende in Nederland om het land wederom in een wurggreep te krijgen van onzinnige maatregelen. Voorlopig cashen ze vooral in Nederland en met name in Den Haag, want al die export van olie-producten gaat minimaal langs de btw-kassa.

±25% blijft in Nederland (brandstoffen, industrie)
±50% wordt geraffineerd en daarna geëxporteerd
±25% wordt vrijwel direct doorgevoerd zonder raffinage
Recent
Er is een stroomoverschot, geen tekort
TenneT waarschuwt in een nieuw rapport dat er in 2028 al een tekort aan stroom kan ontstaan. Wie echter de...
De EU heeft de macht van nationale regeringen overgenomen – deel II
Critici stellen dat de Europese Unie geleidelijk steeds meer bevoegdheden naar zich heeft toegetrokken, waardoor nationale parlementen en regeringen steeds...
De Groningse gasbevingen-lotto
Er is een uitermate interessant artikel gepubliceerd bij ‘De Correspondent’ onder de titel “Hoe de Groningse gasbevingen ontaardden in een...
De EU heeft de macht van nationale regeringen overgenomen – deel I
Critici stellen dat de Europese Unie geleidelijk steeds meer bevoegdheden naar zich heeft toegetrokken, waardoor nationale parlementen en regeringen steeds...
EU-vermogensbelastingen bovenop de nieuwe box 3?
Op zoek naar steeds meer geld om de groeiende ambities van de EU te dekken, gaf Ursula von der Leyen...
Klimaatverandering vraagt om nieuwe framing
Het wil maar niet lukken, die klimaatverandering. De gedachte miljarden euro’s afhandig te maken van een kennelijk nog altijd gewillig...
Haat tegen politici begint met wanhoop
De afgelopen weken publiceerde de Volkskrant meerdere artikelen over de toenemende stroom haatberichten richting Nederlandse politici op sociale media, met...
‘De diensten’ bepalen retoriek politiek en mainstreammedia
‘De diensten’ is een verzamelnaam voor de NCTV, AIVD en MIVD. Het zijn dezelfde spelers die met behulp van geavanceerde...
Coronaverhoren: met de kennis van nu de kennis van toen negeren…
Het was te verwachten… de eerste verdachte Marion Koopmans in het coronaverhoor komt meteen met het meest voor de hand...
Datacenters zijn forse rem op groei Nederlandse economie
Om maar met de deur in huis te vallen: bijna 5 procent van alle in Nederland verbruikte stroom gaat momenteel...
Tweede Kamer vecht met blote vuisten over asielcrisis, maar zonder resultaat
In de Tweede Kamer vond onlangs een deerniswekkend ‘debat’ plaats over de asielwet. Alhoewel, van een werkelijk debat was geen...
Brussel, massaimmigratie en wanbeleid drukken brede welvaart verder omlaag
Op 20 mei 2026 bracht het CBS weer de jaarlijkse Monitor Brede Welvaart in Nederland uit. De conclusies uit dat...
Holle woordenretoriek lost asielcrisis niet op
Nederland wacht met smacht op een antwoord op de asielcrisis. Gelukkig hebben we politici die daar een antwoord op hebben:...
Bijna 100 dagen Jetten: veel PR, geen resultaten behalve negatieve
Op 3 juni aanstaande zit Rob Jetten 100 dagen op zijn positie als eindverantwoordelijke voor wat er in ons land...
Schaamteloze klimaatpropaganda van de WHO en The Lancet
De WHO probeerde ons deze week weer de stuipen op het lijf te jagen met angstporno over klimaatverandering. Het zou...
Alstublieft: een ander woord voor ‘omvolking’
De Nederlandse taal is voortdurend in beweging. Bepaalde groeperingen binnen de samenleving zijn nogal gevoelig voor bepaalde woorden omdat zij...
Energietekort of in de wurggreep van de industrie en overheden?
Net zoals tijdens corona wordt er weer heerlijk gejongleerd met cijfers, net zo lang totdat de samenleving in de paniekstand...
Waardevolle tips tegen het hantavirus
Enkele wijze lessen om u te wapenen tegen het hantavirus: Toiletpapier helpt niet, ga dus ook geen toiletpapier hamsteren. Stop...
Nederlandse economie bergafwaarts door oorlog Iran
Het is inmiddels mei en de oorlog in Iran woedt dagelijks verder, ondanks de zogenaamde wapenstilstand. Hoe ziet de Nederlandse...
Loosdrecht toont de ontsporing van anonieme politie-eenheden
De beelden liegen er niet om, de knokploegen van de overheid, Romeo’s genaamd, houden stevig huis in Loosdrecht. Deze knokploegen...
Globalisme versus nationalisme: een ideologische strijd om de toekomst
De wereldorde is in beweging. Waar de Koude Oorlog ooit draaide om kapitalisme versus communisme, zien we in de 21e...
Hi ha hantavirus!
Ik leerde 11 jaar geleden wat het hantavirus is, waar het vandaan komt en hoe het zich verspreidt. De vorige...
De oplossing: basisbelasting en daarnaast angstbelasting
De kerntaken van de overheid richten zich op het waarborgen van veiligheid, rechtsorde, en het bevorderen van de volksgezondheid en...
Monetaire manipulatie en verdwijnen van de middenklasse
Het heersende narratief dat de wereldeconomie na de crisis van 2008 is hersteld, is een vorm van gecoördineerde misleiding door...
Den Haag ziet honderden miljarden aankomen
Er is een gezegde dat boekdelen spreekt: het is gemakkelijker je hond langs de plaatselijke slager te krijgen dan een...
Senaatsrapport: FDA negeerde signalen over vaccinbijwerkingen
Enkele maanden nadat de vaccinaties tegen het coronavirus waren begonnen, ontdekte de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) dat de...
Hoe Europa’s superrijken de EU herschrijven
De Europese Unie presenteert zichzelf als een bolwerk van democratie, rechtsstaat en gelijkheid. Het is een prachtig verhaal. Maar achter...
Hoera, de klimaatwetenschap zat ernaast!
De wetenschap over de ‘wetenschap’ is dat er geen consensus bestaat binnen de wetenschap. Toch wordt ‘de wetenschap’ misbruikt om...
Sceptici krijgen gelijk: extreem IPCC-klimaatscenario sneuvelt
Eindelijk gaat het doemscenario van het IPCC de prullenbak in. De Volkskrant vond het nieuws belangrijk genoeg voor de voorpagina....
Rechtse regering zou een economische ramp kunnen zijn
Wie droomt van een rechtse regering zou daar nog eens goed over moeten nadenken, aangezien er een aantal zaken structureel...
Rapport beschuldigt Europese Commissie van verkiezingssturing
Rondetafelgesprek over verkiezingen en de Digital Services Act Zes weken voor de verkiezingsdag in 2025 organiseerde de Autoriteit Consumenten...
Ambtenarenlogica: onverwachte extra opbrengst te duur om terug te geven
Ik probeer me oprecht te verplaatsen in Rob Jetten om zijn gedachtegang te volgen. Je hebt als idealist de ‘missie’...
AIVD doet verwoede pogingen om burgers te criminaliseren
In een lijvig rapport heeft de AIVD verslag gedaan over de situatie in Nederland. Onze aandacht gaat uit naar wat...
Hoe de westerse elites de portemonnee van iedereen leegtrekken
De tijd is er rijp voor: een artikel over hoe de elites in het Westen vanaf circa het jaar 2000...
Waarom nog wetten, als ‘illegaal’ optioneel is?
Nu de Tweede Kamer een heel nieuwe betekenis heeft gegeven aan het woord ‘illegaliteit’ biedt dit kansen voor de vele...
Schamel steunpakket van 1 miljard is sigaar uit eigen doos
Een van de grotere blunders van het nieuwe kabinet tot op heden is het ‘steunpakket’ voor burgers en bedrijfsleven ter...
Klimaatbeleid: de ideologie van de verschroeide aarde
Als er één ding duidelijk is geworden de afgelopen maanden, dan is het wel dat Nederland afhankelijker is van ‘fossiel’...
Nederland betaalt een hoge prijs voor de oorlog in Iran
De oorlog in Iran is geen ver-van-ons-bed-show. Integendeel: Nederlandse huishoudens betalen nu al de rekening en die zal de komende...
Duurzaam is het probleem, niet de oplossing
Als we nog meer hadden ingezet op duurzame energiebronnen, dan hadden we nu niet zo in de problemen gezeten door...
Een kerncentrale financieren die alleen mag draaien als het niet waait?
We gooien miljarden euro’s gemeenschapsgeld in een megalomaan project: een kerncentrale die alleen mag draaien als het niet waait. Prachtig...
Trending
-
Politiek6 dagen geledenEU-vermogensbelastingen bovenop de nieuwe box 3?
-
Klimaat2 dagen geledenEr is een stroomoverschot, geen tekort
-
Politiek2 weken geleden‘De diensten’ bepalen retoriek politiek en mainstreammedia
-
Politiek5 dagen geledenDe EU heeft de macht van nationale regeringen overgenomen – deel I
-
Politiek3 dagen geledenDe EU heeft de macht van nationale regeringen overgenomen – deel II
-
Klimaat1 week geledenKlimaatverandering vraagt om nieuwe framing
-
Politiek4 dagen geledenDe Groningse gasbevingen-lotto
-
Politiek2 weken geledenHaat tegen politici begint met wanhoop

