Woningcrisis drukt geboortecijfers: de prijs van EU-beleid

Er blijkt een relatie te bestaan tussen de hoogte van woonlasten – koop en huur – en het krijgen van kinderen. Dat toont CBS-onderzoek dat op 26 mei 2025 werd gepubliceerd. Hoe dat zit en welke (Europese) factoren van invloed op die hoge huizenprijzen zijn, bespreken we in dit artikel.

Het CBS-onderzoek van mei 2025

In regio’s met dure huizen krijgen vrouwen gemiddeld minder vaak een kind dan in goedkopere regio’s. Dat geldt vooral voor huurders. Vrouwen die de stap naar een koopwoning in dure regio’s niet kunnen maken, stellen het krijgen van kinderen ook nog eens vaker uit. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het CBS en het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI).

Kinderwens en woonsituatie hangen met elkaar samen: veel mensen willen pas een kind (erbij) krijgen als ze een geschikte woning hebben. Sinds 2010 daalt in Nederland het aantal geboorten per vrouw, terwijl de huizenprijzen vanaf 2014 sterk zijn gestegen.

Ergo: hoge huizenprijzen zijn bijzonder slecht voor de autochtone groei van Nederland.

Ontwikkeling aantal geboortes versus aantal immigranten

Er lijkt ook een relatie te bestaan tussen het aantal nieuw geborenen en de toestroom van immigranten (asielzoekers en arbeidsmigranten). Dat blijkt uit dit (wat gedateerde) rapport. Dat heeft uiteraard minder met de huizenprijzen te maken, maar meer met de demografische ontwikkelingen in ons land.

Vanaf 2010 zien we aanmerkelijk minder autochtone geboorten, maar wel een dramatische stijging van het aantal asielzoekers en arbeidsmigranten. Alleen het aantal nieuwe  asielzoekers ging van 13.000 in 2010, naar bijna 60.000 in 2015!

Voor heel Europa ging het aantal asielzoekers van 184.000 in 2010 (mondiale crisis) naar een ongehoorde 1.216.000 in 2015 (einde mondiale crisis en stijgende welvaart).

Die gestegen huizenprijzen hebben onder andere te maken met de gestegen welvaart in het Westen sinds het einde van de financiële crisis in 2015. Dus: stijgende welvaart = stijgende huizenprijzen = afnemend aantal geboortes + stijgend aantal asielzoekers en arbeidsmigranten.

Grote verschillen per regio en betreft het huur of koop

Binnen Nederland zijn er grote verschillen in huizenprijzen. Zo was de gemiddelde verkoopprijs van een huis in het eerste kwartaal van 2023 in de regio Groot-Amsterdam 545.000 euro en in Zuid-Limburg 311.000 euro.

Vrouwen die huren krijgen minder vaak een kind als de regio duurder is – vrouwen met een koophuis juist vaker. Zo krijgen vrouwen die huren 8,4 procent minder vaak een kind in gebieden met een gemiddelde huizenprijs van 450.000 euro dan in gebieden met een gemiddelde huizenprijs van 200.000 euro. Vrouwen met een koophuis krijgen in dat geval juist 5,1 procent vaker een kind.

Blijkbaar zijn vrouwen in dure koopwoningen zekerder van hun toekomst als moeder, dan vrouwen in goedkopere koopwoningen, of huurwoningen.

Ongelijke kansen op gezinsvorming tussen huurders en kopers

Huurders worden op de woningmarkt meer belemmerd dan kopers in het vervullen van een kinderwens. Dit behoort bij uitkomsten uit eerder onderzoek van het CBS: vrouwen zonder startkwalificatie, met een flexibel contract of met een laag inkomen krijgen steeds minder vaak een kind. Deze eerdere studies en het nieuwe onderzoek van CBS en NIDI wijzen er allemaal op dat voor vrouwen in dergelijke situaties – die vaak samen voorkomen – de mogelijkheid om een gezin te stichten achterblijft.

A

antal koopwoningen moet omhoog en de prijzen moeten omlaag

Als je de CBS-studies volgt, moet het aantal koopwoningen omhoog en de prijs daarvan omlaag, willen we meer geboorten in ons land kunnen realiseren. Om dat te verwezenlijken, moeten een aantal factoren beïnvloed worden zoals de hoogte van inflatie en rente, maar wellicht ook de aftrekbaarheid van rentelasten bij een koopwoning.

En bij deze zaken lopen we tegen het negatieve beleid van de EU en de ECB aan, waarover verderop meer.

Mislukte plannen woningmarkt Hugo de Jonge

Meervoudig mislukt minister Hugo de Jonge had verschillende plannen voor de woningmarkt, gericht op het inlopen van het woningtekort en het betaalbaar maken van woningen. Hij wilde meer woningen bouwen, met name in het middensegment. Daarnaast heeft hij plannen voor huurprijsbescherming en de Wet betaalbare huur geïntroduceerd.

De plannen van minister De Jonge om ook huren in de vrije sector aan banden te leggen resulteerden echter in een bouwstop – vooral in het middensegment, waar juist veel huizen nodig zijn. En zo werd de woningcrisis nog groter, aldus dit artikel.

Beleggers trekken hun handen van de woningmarkt af door de grote onzekerheid over de nieuwe regelgeving en het feit dat de lagere huren – in combinatie met de oplopende bouwkosten, bouwvoorschriften en alle EU-regelgeving – het financieel onhaalbaar maken om nog te investeren. Gevolg: er worden structureel te weinig nieuwe woningen gebouwd, en dat terwijl Nederland zit te springen om huizen.

De Jonge leek het goed te bedoelen met zijn aanpak, maar vergat het financiële plaatje voor investeerders te maken. En dat is heel simpel: als je huren in de vrije sector aan banden legt, terwijl de bouw- en vergunningskosten omhoog gaan, is het voor investeerders niet meer aantrekkelijk om onroerend goed te kopen.

De veroorzakers van deze ellende bevinden zich op Europees niveau: de EU en de ECB.

De EU verknoeit de Nederlandse woningmarkt met stikstofregels

De stikstofregels van de EU hebben een grote negatieve invloed op de nieuwbouwmarkt, met name op de kosten en haalbaarheid van bouwprojecten. Steeds strengere eisen voor stikstofuitstoot leiden tot extra kosten en vertragingen.

In 2022 werd dit extra duidelijk toen de EU vrijstelling voor tijdens de bouw vrijkomende stikstof werd afgeschaft.

De EU blijkt vanaf 2022 een van de grootste veroorzakers van het nijpende tekort aan woningen in Nederland.

De ECB verknoeit de Nederlandse woningmarkt met monetair (wan-)beleid

Een tweede grootste speler die onze nationale woningmarkt al jarenlang verziekt, is de Europese Centrale Bank (ECB).

In de hele eurozone explodeerden de huizenprijzen sinds de ECB geld bij ging drukken en de rente naar nul verlaagde. In het afgelopen decennium zijn de huizenprijzen in grote Europese steden enorm gestegen, veel sneller dan de inkomensgroei. De ECB is daar een grote schuldige aan. Dat is de conclusie van dit onderzoek.

Overal in de EU stegen de huizenprijzen harder dan de eveneens schrikbarende inflatie, volgens deze studie. De betaalbaarheidskloof is zo groot geworden dat het bezitten of huren van een huis inmiddels voor miljoenen Europeanen onbereikbaar is.

Als je alle effecten van ECB-beleid op de Nederlandse woningmarkt wil overzien, lees dan mijn eerdere artikel hierover.

De conclusies zijn duidelijk: het aantal geboorten in Nederland is – mede door de huizencrisis – schrikbarend afgenomen. De oorzaken van die huizencrisis in Nederland liggen vooral op Europees niveau; bij de Europese Commissie en de ECB.

Hoog tijd om uit de politieke unie te stappen.