Zijn de Nederlandse media spreekbuis van de geheime dienst?

Tot 2 weken geleden waren de Nederlandse massamedia smoorverliefd op Jelle Postma. Of het nu ging over aanslagen op de spoorwegen, de verkiezingswinst van de AfD in Duitsland, de droge zomer of het verzet tegen azc’s , altijd voerden de media ‘ex-AIVD-man’ Postma op als expert die kon vertellen wat er mis was. Totdat duidelijk werd wie hem financierden en hoe weinig zijn expertise voorstelde.

Het artikel dat de val van Jelle Postma inluidde verscheen op 23 september 2026 in EW Magazine. Daarin legden Nard Lodewijk en Josephine Ummels bloot dat Postma’s stichting Justice for Prosperity (JfP) een onderdeel was van een groep ‘democratiestichtingen’ die in korte tijd uit de grond zijn gestampt dankzij de financiering van de Nederlandse miljonairs Menno Witteveen en Maarten Koopman. De stichtingen luiden de alarmbel over ontwikkelingen die de democratie zouden bedreigen en proberen met succes via D66- en VVD-politici het Nederlandse beleid te beïnvloeden.

Het artikel in EW Magazine gaat vooral in op Jelle Postma en zijn JfP. JfP produceert aan de lopende band rapporten die moeten aantonen dat extreemrechtse organisaties op de achtergrond een rol spelen bij de maatschappelijke onrust over problemen als migratie, gendervraagstukken, de klimaatgekte, het verdwijnen van de boer en de oorlog in Oekraïne. Aan die rapporten en aan zijn status als ex-AIVD’er dankt Postma zijn status als ‘expert’.

Als bijvoorbeeld de Nederlandse massamedia aandacht geven aan de azc-rellen in Loosdrecht, mag Postma in de kolommen van NRC uitleggen dat die rellen in belangrijke mate het werk waren van een internationaal fascistisch netwerk dat de democratie wil ondermijnen. De belangrijkste speler in dat netwerk is de in het buitenland verboden militie Identitair Verzet, weet Postma – en die organisatie zou weer zijn verbonden met de Nederlandse oppositiepartij Forum voor Democratie en activisten als Tommy Robinson en Eva Vlaardingerbroek.

Een dikke onvoldoende

Het rapport waarop Postma zich baseert bevat echter geen bewijs voor zijn theorieën. De meest concrete aanwijzing voor de betrokkenheid van Identitair Verzet bij de onrust in Loosdrecht is dat een paar demonstranten een logo op borden en spandoeken lieten zien dat ook is gebruikt door Identitair Verzet. De ‘betrokkenheid’ van politieke partijen of activisten komt erop neer dat die zich op sociale media hebben uitgelaten over de onrust of demonstranten hebben bezocht.

Jaarlijks publiceert JfP tientallen van zulke rapporten. Ze staan vol met associaties en verbanden en trekken daaruit vergaande conclusies. Hoogleraar onderzoeksjournalistiek en ex-NCTV’er Nikki Sterkenburg vindt hun kwaliteit ondermaats, vertelt ze in EW Magazine. “Als mijn studenten dit soort onderzoeken zouden inleveren als journalistieke of wetenschappelijke productie, dan zou ik ze er een dikke onvoldoende voor geven”, zegt ze. “Het is opmerkelijk dat rapporten die qua journalistieke en wetenschappelijke eisen aantoonbaar niet voldoen, zo vaak als serieuze bron worden aangehaald zonder dat er kritisch naar de onderliggende data wordt gekeken.”

Een mogelijke verklaring voor de kritiekloze houding ten opzichte van Postma’s rapporten is zijn connectie met de inlichtingendiensten. Postma gaat prat op zijn verleden bij de NCTV en vooral de AIVD. Enkele tientallen jaren geleden gingen reguliere media voorzichtig om met informatie uit de inlichtingendiensten, maar anno nu kunnen journalisten zich nauwelijks meer voorstellen dat informatie uit de koker van de AIVD, de NCTV, Bellingcat of de CIA gekleurd, onvolledig of pertinent onjuist kan zijn.

EW Magazine onthulde echter ook bij monde van een anonieme AIVD-veteraan dat ‘Postma bij de AIVD nooit betrokken was bij de materie waarover hij nu rapporteert’. Het is slechts een zinnetje in het uitvoerige artikel, maar uiterst veelzeggend. Het is misschien door dit zinnetje dat minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken nu laat uitzoeken of de rapporten van JfP wel geschikt zijn om beleid op te baseren.

Aantijgingen

We zullen de komende maanden zien of de grote media Postma nog steeds een podium zullen geven. Als bijvoorbeeld straks, na de verkiezingsoverwinning van Marine Le Pen in Frankrijk, Postma in de media schittert door afwezigheid, dan weten we dat de betovering is verbroken.

Tot 23 september 2026 gold Postma in de massamedia als iemand die boven de partijen stond. Het vertrouwen in hem was zo groot dat journalisten soms niet over hem, maar met hem producties maakten. In 2024 schreef De Groene samen met Postma bijvoorbeeld een artikel over de pogingen van een conservatief netwerk om vrouwen het recht op abortus af te nemen en lhbtiq+’ers tweederangsburgers te maken. In dat netwerk spelen volgens Postma (alweer) Eva Vlaardingerbroek, Thierry Baudet, Geert Wilders en Victor Orbán een rol van betekenis. En Rusland, natuurlijk.

Recenter, in 2026, maakte het NPO-programma Pointer samen met Postma een programma over de extreemrechtse groepen die met gewelddadige acties azc’s zouden willen tegenhouden. Pointer plaatste op zijn website een interview met Postma, waarin de ex-AIVD’er alle extreemrechtse bedreigingen voor de Nederlandse democratie op een rijtje zette. Postma noemt Russische oligarchen, influencers als (nog maar eens) Eva Vlaardingerbroek, rechtse politieke partijen van de PVV tot de VVD, conservatieve Christelijke groepen, Big Tech en Big Oil.

Unholy alliance

Volgens Postma vormen al die groepen en individuen een ‘unholy alliance’, vertelde hij in oktober 2025 tijdens een besloten bijeenkomst van de Stichting Democratie en Media. Die partijen proberen met desinformatie en beïnvloeding ‘angst te zaaien en zand in de raderen van de democratie te strooien’.

Hoe groot de ‘unholy alliance’ volgens Postma is, blijkt uit het JfP-rapport Unveiling Subversive Power. Volgens dat verslag vormen naast de usual suspects als FvD, Eva Vlaardingerbroek en dissidente media ook Steven Schuurman en René Moos, sponsoren van respectievelijk D66 en de VVD, op hun eigen manier een bedreiging voor de democratische samenleving. Net als de ChristenUnie en LTO Nederland.

En net als uit andere JfP-rapporten wordt ook uit Unveiling Subversive Power niet duidelijk waarop deze aantijgingen zijn gebaseerd. Nergens maakt JfP duidelijk wie welke bedragen verdient of welke partij nu precies macht en invloed verwerft. De financiering voor Unveiling Subversive Power kwam overigens van de Nederlandse internetorganisatie SIDN.

Wat wil Postma?

Wie Postma volgt, kan niet ontsnappen aan de indruk dat Postma een agenda heeft die verder gaat dan wat hij vertelt op de website van JfP. Daar lezen we dat JfP “verborgen risico’s voor de democratie en kwetsbare groepen” wil blootleggen.

“We onthullen desinformatie, geheime netwerken, verborgen geldstromen en manipulatietactieken die het vertrouwen ondermijnen, de samenleving polariseren en de burgerlijke vrijheden bedreigen”, lezen we verder.

Als Postma een onderzoeker was geweest, had hij ermee volstaan zijn ‘onthullingen’ publiek te maken. Maar in die aanpak gelooft hij niet, verklapte hij op 25 november 2025 in de Volkskrant. Daarvoor is de desinformatie van de ‘unholy alliance’ te effectief. “Als het brein bepaalde boodschappen vaak ziet, gaat het minder goed onderscheid maken tussen werkelijkheid en fictie. […] Daar kun je nog zoveel feiten en cijfers tegenover zetten, maar dat helpt niet.”

Op een anti-witwasbijeenkomst van Europol vertelde Postma dat ook de rechtsstaat met zijn wetten, aanklagers en rechters niet in staat is de democratie te beschermen. “De huidige instrumenten […] zijn nog niet gebouwd om legitieme maar schadelijke invloed te zien opbouwen over een netwerk”, schreef Postma in de zomer van 2026 op zijn LinkedIn-pagina.

“Goed om te zien dat de discussie terecht verschuift van ‘wie trekt er aan de touwtjes’ naar ‘hoe deze netwerken schade veroorzaken zonder dat er überhaupt iemand aan trekt’”, vervolgde hij.

Zinvoller dan pas in te grijpen als een persoon of organisatie de wet had overtreden was het opsporen van netwerken en taalgebruik ‘voordat er aanleiding is voor een melding of rapportage’. “Handel vóórdat het incident plaatsvindt”, was Postma’s advies.

Postma tilt dus niet zo zwaar aan de vrijheid van meningsuiting of de rechtsstaat. Daarvoor zijn het gevaar en de invloed van de ‘unholy alliance’ kennelijk te groot. Postma is zelfs bereid de democratie aan de wilgen te hangen, bekende hij in september 2026 in de RTL-4-talkshow Renze.

Een groot charismatisch politiek leider

Wat Postma betreft was alles goed “zolang we elkaar maar veilig houden”. “Zolang we kunnen zijn wie we willen zijn. En zolang we iets van financiële stabiliteit hebben. En of je dat nou democratie noemt of iets anders, en of je nou een rechtsstaat belangrijker vindt dan een democratie of iets dergelijks.”

“We missen een beeld, een droom waar we met elkaar voor willen strijden”, zei Postma ook. „En dat betekent dat we een droom moeten bouwen met elkaar. En daar hoop ik dat er een groot, charismatisch politiek leider opstaat die ons dat kan bieden.”

Maar wie zou die grote charismatisch politiek leider in hemelsnaam moeten zijn? Wie is in staat om aan al die polarisatie en angstzaaierij een einde te maken? Wie heeft de capaciteiten om de ‘democratie of iets dergelijks’ te beschermen en tegelijkertijd de democratie en de rechtsstaat op een tweede plan te zetten? Waar haal je in vredesnaam zo’n supermens vandaan? Renze Klamer en zijn gasten waren te veel van Jelle Postma onder de indruk om het hem te vragen.

Een gewaardeerde collega vroeg zich onlangs af hoe het zo kan zijn dat de meeste media in ons land vergelijkbare boodschappen verspreiden, waarbij nagenoeg dezelfde agenda wordt nagestreefd. Dat prikkelde mij tot onderzoek en ik kwam – niet tot mijn verbazing – weer bij de Europese Commissie als bron uit. Die heeft de laatste tien jaar een uitgebreid en ingewikkeld netwerk van organisaties opgebouwd om Europese mediabedrijven te sturen, waar ons eigen Commissariaat voor de Media en Autoriteit Consument en Markt onderdeel van werden.

Het Nederlandse Commissariaat voor de Media (CvdM)

Het Nederlandse Commissariaat voor de Media (CvdM) heeft tegenwoordig veel intensiever contact met de Europese Commissie dan tien jaar geleden. Dat komt doordat het grootste deel van de mediawetgeving inmiddels op EU-niveau wordt vastgesteld en vervolgens nationaal wordt uitgevoerd. Bij de totstandkoming van die nieuwe EU-mediawetten, wordt het Nederlandse parlement niet betrokken.

Waar vroeger het CvdM hoofdzakelijk tot taak had om toezicht te houden op nationale radio- en tv-zenders, kranten- en tijdschriften, vooral op het voorkomen van monopolistische mediaconcentraties, ligt nu de nadruk op controle van naleving van Europese mediawetgeving. Daardoor zijn de taken van het CvdM fors uitgebreid, voornamelijk met het toezicht houden op sociale media en grote internetplatforms.

Met welke EU-organisaties heeft het CvdM contact?

Het CvdM neemt deel aan meerdere EU-mediaoverlegstructuren van de Europese Commissie, waaronder:

• de voormalige European Regulators Group for Audiovisual Media Services (ERGA) Hierin waren tot 2024 alle nationale mediawaakhonden vertegenwoordigd.

• de nieuwe European Board for Media Services

Deze is in 2025 opgericht onder de Europese Media Freedom Act (EMFA). Volgens de website voor Nederlandse journalistiek – Villamedia – doet deze EMFA exact het tegenovergestelde van wat het beweert te doen, namelijk de persvrijheid beperken. Deze EU-verordening is daarom  in strijd met artikel 7 van onze Grondwet. De EMFA geeft overheden veel meer bevoegdheden tot structureel afluisteren van journalisten. Ook vervangt het grotendeels de toezichthoudende rol van nationale instanties zoals het CvdM.

• het Contactcomité van de Europese Commissie

Dit Contactcomité is voor de uitvoering van de Audiovisual Media Services Directive (AVMSD) en bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten zoals onze CvdM. Het wordt voorgezeten door de Europese Commissie zelf. Critici stellen al jaren dat mediaregulering hierdoor veel te politiek gestuurd wordt in plaats van onafhankelijk. Omdat de Europese Commissie het comité voorzit, ligt de agenda en de regie sterk in handen van Brussel. Destijds leverden Europarlementariërs ook felle kritiek op de verdeling van de besluitvorming binnen deze commissie, doch zonder aantoonbaar resultaat.

Het CvdM onderhoudt ook echtstreekse contacten met directoraten-generaal van de Europese Commissie, met name DG CONNECT, dat verantwoordelijk is voor controle op digitale media en platformregulering, inclusief het opleggen van boetes. Het doel van deze controlerende EU-instantie is letterlijk “om hun werkzaamheden af ​​te stemmen op de algemene beleidsdoelstellingen van de Commissie”. Ook staat vermeld dat DG CONNECT alle onderdelen van het Von der Leyen-plan voor 2025-2029 in het eigen managementplan heeft overgenomen.

DG CONNECT heeft in korte tijd een gigantisch pakket aan complexe wetgeving gelanceerd (waaronder de AI Act, Digital Services Act, Digital Markets Act, Data Act en de Cyber Resilience Act). Bedrijven en lidstaten klagen over een ’reguleringstsunami’ die bijna niet te implementeren is en onvoorstelbaar veel geld kost.

DG CONNECT ligt ook zwaar onder vuur van burgerrechtenorganisaties vanwege ‘Chatcontrole’. Het plan wordt gezien als een frontale aanval op end-to-end encryptie en de massale surveillance van onschuldige burgers.

Welke onderwerpen worden er tussen de EU en het CvdM afgestemd?

Sinds de invoering van de beruchte Digital Services Act in 2024 werkt het CvdM nauw samen met Brussel rond de internet-thema’s :

• desinformatie;
• illegale inhoud;
• algoritmen en aanbevelingssystemen;
• transparantie van moderatiebesluiten voor grote sociale mediaplatformen;
• risico’s van zeer grote platforms zoals TikTok, YouTube, Instagram en 𝕏.

Waar het CvdM vroeger hoofdzakelijk toezicht hield op Nederlandse televisie- en radiozenders, wordt het nu vooral betrokken bij toezicht op internationale online platforms.

Maar het CvdM is niet de enige Nederlandse instantie die het internet in de gaten houdt voor de Commissie. Ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft een overeenkomst met de Europese Commissie gesloten om sociale media van Nederlandse gebruikers te controleren op onwenselijke en schadelijke inhoud.

Vooral de bestrijding van politiek ongewenste ‘desinformatie’ speelt een hoofdrol in de Commissie en beide Nederlandse instanties. Hoewel de Europese Commissie formeel binnen de hele EU de leiding heeft over dit onderwerp, wordt van nationale toezichthouders input verwacht over buitenlandse beïnvloeding, verkiezingsintegriteit en online (politieke) desinformatiecampagnes.

De (in)directe invloed van de Commissie op Nederlandse media

Officieel mogen EU-instellingen niet bepalen wat waar of onwaar is in journalistieke producties. Tegelijkertijd bestaan er Europese programma’s en overlegstructuren over: buitenlandse beïnvloeding, Russische desinformatie, verkiezingsintegriteit (=weren van ongewenste politieke partijen) en (politieke) online manipulatie waar financiële consequenties aan verbonden zijn.

De invloed vanuit Brussel op Nederlandse media verloopt vooral via:

• definities van mediapluralisme;

• regels rond desinformatie;
• toezicht op platforms;
• publieke-omroepregels;
• intensieve samenwerking tussen nationale toezichthouders en de Europese Commissie.

Die Europese programma’s betreffen vooral nieuws dat op sociale media gedeeld wordt. Mediaorganisaties die veel delen op sociale media, zoals Ongehoord Nederland, kunnen hiermee in hun bereik beperkt worden.

Als je de samenvatting van de European Media Act leest, zie je duidelijk waar critici voor vrezen: een vorm van politieke druk op nieuwsredacties via nationale instanties als het CvdM en de ACM.

Opvallende centrale Nederlandse rol binnen EU mediatoezicht

Een ontwikkeling die in Nederland nauwelijks aandacht kreeg, is dat de voorzitter van het CvdM, Amma Asante, tijdens de oprichting van de Mediaraad in februari 2025 werd gekozen tot vicevoorzitter van dit centrale Europese mediaorgaan.

Eind 2025 werd zij vervolgens gekozen tot voorzitter van de EU-Mediaraad. Daarmee heeft Nederland een voorbeeldfunctie gekregen binnen de hele EU inzake mediatoezicht. Dat impliceert dat de recente Europese mediawetgeving in Nederland strikt wordt nageleefd.

Kortom: er is een Europees bestuurlijk ecosysteem ontstaan waarin de Europese Commissie, nationale toezichthouders, platforms, factcheckorganisaties en maatschappelijke organisaties elkaar voortdurend informeren over schendingen van de EU-mediawetgeving, met de mogelijkheid boetes uit te delen.

Brussel belt niet rechtstreeks een hoofdredacteur, maar heeft een aantal nieuwe mediawetten ontwikkeld die de nationale wetten op dit gebied overstijgen en gecontroleerd worden door een viertal EU-organisaties. In het verlengde van die laatste vier, is de rol van het CvdM en de ACM uitgebreid tot toezicht houden op Nederlandse mediabedrijven en internetplatforms, alsmede rapporteren van ‘schendingen’ aan de Europese autoriteiten.

Op zoek naar bewijs van directe bemoeienis van de Commissie met de inhoud van berichtgeving in de media, kom je op een EU-website uit die tijdens de coronacrisis is opgezet.

De Engelse omroep Sky liet onderzoek uitvoeren naar de meest optimale manier om via televisieprogramma’s menselijk gedrag te sturen. Vooral op het gebied van klimaat- en groene groei. Hieronder een samenvatting van dat onderzoek en een paar voorbeelden hoe de Nederlandse omroepen dit Engelse onderzoek hebben toegepast voor dezelfde doeleinden. Inmiddels liggen de prioriteiten voor sturing niet meer bij groene groei, maar bij oorlog.

“The Power of TV: Nudging Viewers to Decarbonize their Lifestyles”

Het BIT-onderzoek met bovengenoemde titel is hier te vinden en bespreekt onderzoek naar de meest optimale methodes om kijkers naar tv-programma’s onbewust te sturen naar acceptatie van klimaatbeleid en CO2-reductie. Daarmee wordt de weg vrijgemaakt voor acceptatie van hogere belastingdruk voor de realisering van deze onderwerpen.

Uitgangspunt van de onderzoekers is dat televisiekijken nooit neutraal is. Volgens de auteurs bestaat er “geen neutrale keuzeomgeving”: alles dat media tonen – advertenties, personages, levensstijlen, nieuwsselectie – beïnvloedt de normen en overtuigingen van kijkers.

Daarom pleit het rapport ervoor dat omroepen deze invloed bewust inzetten om “pro-klimaatbeheersingspolitiek” te normaliseren.

De redenering is gebaseerd op de gedragswetenschappen:

• Mensen leren gedrag via rolmodellen.
• Herhaling maakt gedrag ‘normaal’.
• Emotionele verhalen zijn overtuigender dan feitelijk onderbouwde argumenten.
• Sociale normen beïnvloeden keuzes sterk.

Televisie kan volgens de BIT-onderzoekers al deze mechanismen tegelijk inzetten.

Hoe ziet ‘groene’ televisie eruit?

Het rapport formuleert meerdere fundamenten voor het creëren van ‘groene’ tv.

1.Mensen centraal stellen

Voorbeelden hiervan zijn: personen die vegetarische maaltijden nuttigen, families die afval reduceren, mensen die LED-lampen in huis plaatsen.

Het doel is dat kijkers dit gedrag gaan kopiëren.

2. Meer schermtijd voor duurzaamheid

Milieuthema’s moeten vaker en prominenter in tv-programma’s voorkomen, niet alleen in documentaires, maar ook in:

• dramaseries,
• reality-tv,
• lifestyleprogramma’s,
• nieuwsuitzendingen.

Door herhaling moet duurzaamheid zoveel mogelijk ‘normaal’ gaan lijken.

3. Systemische verandering stimuleren

Tv-programma’s moeten ook politieke en economische systemen bekritiseren of beïnvloeden die haaks op de groene agenda staan.

Media kunnen volgens het rapport grotere publieke druk creëren op bedrijven en politiek om zich af te zetten tegen klimaatkritische partijen.

4. Gebruik van rolmodellen

De boodschapper is belangrijk. Effectieve boodschappers zijn bijvoorbeeld:

• beroemdheden,
• populaire presentatoren,
• vertrouwde experts en professoren,
• gewone mensen waarin kijkers zich herkennen.

Het rapport benadrukt dat identificatie met personages cruciaal is voor gedragsverandering.

5. Vermijdt geforceerde propaganda

Interessant is dat het rapport ervoor waarschuwt, dat klimaatboodschappen niet te duidelijk of moralistisch mogen zijn. Als kijkers merken dat ze gemanipuleerd worden, vermindert het effect, zo waarschuwt het rapport.

Propaganda en expliciete –  onbewuste – gedragssturing

Kijkgedrag en donaties moeten vervolgens worden gemeten om te analyseren of de ‘groene’ uitzendingen gedrag veranderen.

Met ‘nudging’ wordt gedrag subtiel gestuurd zonder dat mensen zich daarvan bewust zijn.

Het rapport stelt expliciet dat nudging op televisie moet worden gebruikt om:

• waarden te veranderen,
• sociale normen te veranderen,
• consumptiepatronen te veranderen.

Dit gaat veel verder dan de geaccepteerde rol van media en tv: informeren.

Televisie wordt dus ingezet om een specifieke beleidsagenda te normaliseren.

Nederlandse NPO-programma’s die dit Engelse model volgen

Hoewel het rapport niet specifiek over Nederland gaat, zijn veel van de voorgestelde BIT- strategieën al zichtbaar op de Nederlandse televisie.

Hier volgen enkele voorbeelden.

BinnensteBuiten (KRO-NCRV)

Dit programma is waarschijnlijk het meest directe voorbeeld van het BIT-model in Nederland.

Het betreft een lifestyleprogramma over koken, wonen en natuur.

Nudging-elementen gericht op normalisering van duurzaam gedrag betreffen: toepassen van vegetarische of vegan recepten, hergebruik van materialen, tiny houses en off-grid wonen.

De kijker ziet duurzaam gedrag als dagelijkse lifestyle.

Keuringsdienst van waarde (KRO-NCRV)

Dit programma onderzoekt voedselproductie en -consumptie en gebruikt daarbij de volgende nudgingtechnieken:

• bewustmaking van voedselketens,
• indirecte kritiek op intensieve landbouw,
• aandacht voor duurzaamheid en productie-impact.

Overigens heeft KRO-NCRV een bewuste strategische keuze genaakt om zich als dé groene omroep van ons land te profileren in plaats van de oorspronkelijke christelijke thema’s uit te blijven dragen.

Rot op met je milieu (EO)

Een andere christelijke omroeporganisatie die de groene ideologie omarmt is de Evangelische Omroep (EO).

Met de – inmiddels beëindigde – serie Rot op met je milieu werd er heel duidelijk gestuurd op CO₂-reductie vanuit Nederlandse huishoudens.

Zes mensen met zeer uiteenlopende meningen over het milieu werden geconfronteerd met elkaars – daaruit voortvloeiende – gedrag, terwijl ze twee weken lang samen doorbrachten in een huis in IJmuiden.

De in het programma gebruikte nudging-technieken omvatten:

• gamification van CO₂,
• sociale druk opbouwen tussen deelnemers,
• visuele feedback van milieuproblematiek (ballonnen met CO₂).

Dit programma was een schoolvoorbeeld van intensieve gedragspsychologische nudging. Vermoedelijk is men met het programma gestopt omdat de manipulatie er te dik bovenop lag en we uit het BIT-rapport leren dat kijkers dan wantrouwend worden.

Naast genoemde tv-programma’s, is de NPO ook actief met Klimaat Themaweken en campagnes waarin meerdere publieke omroepen tegelijkertijd dezelfde milieuthema’s aanspreken.

Soapseries en EU-subsidies voor een groenere wereld

In deze academische studie uit 2014 wordt al uitgelegd hoe soapseries ingezet kunnen worden om de groene transitie te bevorderen. In de studie wordt de – inmiddels 35 jaar oude – Nederlandse soapserie GTST als voorbeeld genoemd over hoe klimaatideologie via dramaseries verspreid kan worden.

In de verhaallijn van GTST verandert een personage haar levensstijl vanwege klimaatverandering en legt daarbij uit wat een CO₂-voetafdruk is.

Ook de EU looft rijkelijk subsidies uit aan documentairemakers die CO₂-reductie, de Green Deal en ‘groene groei’ promoten. Heel specifiek gebeurt dat via het EBU-fonds van de EU. De documentaires die daarmee gemaakt worden, worden vervolgens weer vaak door de publieke omroepen van EU-lidstaten uitgezonden.

Oorlog als nieuw onderwerp voor massale gedragssturing

Als je kijkt naar de enorme investeringen vanaf 2020 in tijd, geld en audiovisuele producties gericht op klimaat en CO₂, dan lijkt dit het grootste onderwerp te zijn geweest om de Nederlandse bevolking de klimaatkant op te sturen: een kant die een bepaalde lifestyle vertegenwoordigt zoals gepropageerd door de EU en partijen als D66, CDA en VVD, en een lifestyle gericht op meer consumptie en belastingen richting de groene agenda.

Een lifestyle waarvan de meeste mensen denken dat die het gevolg is van eigen keuzes…

Inmiddels wordt – vanuit de EU, NAVO en de nieuwe regering – een nieuwe campagne uitgerold en dezelfde kennis als hierboven beschreven toegepast.

Nu is deze gericht op oorlogsvoorbereiding en militaire bewapening. Onderstaande afbeelding geeft die nieuwe ontwikkeling mooi weer.

(Bron: Tjeerd Royaards / Trouw)

Geheel in lijn met het BIT-rapport, wordt ook bij deze nieuwe gedragssturing gebruik gemaakt van ‘beroemdheden’ zoals onze eigen koningin Máxima.

(Foto: ANP)

Maar we weten nu dat we gemanipuleerd worden volgens een vast draaiboek.