Beïnvloeden aanbevelingen Kaag de verkiezingsprogramma’s?

Vanaf september zijn de verkiezingsprogramma’s gepresenteerd door politieke partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen in november dit jaar. Een belangrijk deel daarvan berust op fiscale maatregelen waarmee de Nederlandse samenleving kan worden gestuurd. In veel partijprogramma’s ligt de nadruk van die fiscale maatregelen op verdere reductie van CO2 en stikstofuitstoot. Deze maatregelen zijn niet door desbetreffende politieke partijen zelf bedacht, doch afkomstig uit een lijst die door het ministerie van Financiën, in samenwerking met de Belastingdienst, is opgesteld. Daarachter bevindt zich weer de EU Green Deal. Wat staat er zoal in de Fiscale Maatregelenlijst 2023 en welke resultaten kunnen we hiervan verwachten? Het is hard schrikken geblazen als je deze lijst doorneemt!

Wat is de Fiscale Maatregelenlijst?

“De Fiscale Maatregelenlijst 2023 biedt een overzicht van verschillende fiscale maatregelen, met bijbehorende budgettaire opbrengst, dat gebruikt kan worden door politieke partijen bij het opstellen van hun verkiezingsprogramma’s. De Fiscale Maatregelenlijst 2023 is een document waarvoor ambtelijk Financiën de verantwoordelijkheid draagt”, aldus de Inleiding van het bovengenoemde document.

De maatregelenlijst is bedoeld als technische ondersteuning voor het maken van politieke keuzes ten behoeve van de verkiezingsprogramma’s en bevat geen oordeel over de wenselijkheid van maatregelen, aldus het ministerie van Financiën. Kortom; het is een soort grabbelton van nog te nemen fiscale maatregelen waaruit politieke partijen kunnen kiezen bij het opstellen van hun verkiezingsprogramma’s.

De maatregelen zijn onderverdeeld in paragrafen per beleidsterrein, zoals arbeid en inkomen, vermogen, klimaat en landbouw. Iedere maatregel bevat een korte toelichting en waar mogelijk een raming van de belastingopbrengsten van de maatregel. Een aantal van de maatregelen op de lijst zijn al in werking, maar kunnen worden aangescherpt of verhoogd.

Maatregelen die de belastingdruk inzake het klimaat drastisch verhogen

De in augustus dit jaar gepubliceerde lijst bevat maar liefst 23 opties om de belastingdruk inzake klimaat (conform de EU Green Deal) te verhogen. We bekijken er een paar.

• Invoeren consumptiebelasting vlees vanaf 2026

Met deze maatregel, tevens opgenomen in het nieuwe Landbouwakkoord 2040 op pagina 6, wordt er een verbruiksbelasting per kilogram vlees geïntroduceerd. De belastingplichtige is de verkoper aan de eindconsument en het object van heffing betreft zowel in Nederland als in het buitenland geproduceerd vlees. Vanaf 2027 moet deze belasting structureel 840 miljoen euro per jaar opleveren.

•  Verhogen leidingwaterbelasting van 42 cent naar 84 cent per kubieke meter vanaf 2025

De verhoging van de leidingwaterbelasting kan verbruikers stimuleren om minder leidingwater te gebruiken. Dit moet, naast een kleiner verbruik aan leidingwater, structureel 330 miljoen euro per jaar aan extra belastingen opleveren.

• Verhogen accijns op fossiele brandstoffen met 10 procent

Met deze maatregel wordt de accijns op minerale oliën verhoogd met 10 procent vanaf 2024. Door een verhoging van de accijns op brandstof wordt brandstof duurder, waardoor een prikkel ontstaat om bijvoorbeeld zuiniger te gaan rijden of andere vervoersmiddelen te kiezen. Op 5 oktober dit jaar werd dit onzalige idee weggestemd door de Tweede Kamer. Maar wat niet is, kan nog komen.

• Afschaffen verlaagd tarief bestelauto ondernemers vanaf 2026

Ondernemers met een bestelauto betalen in de motorrijtuigenbelasting een verlaagd tarief. Dit verlaagd tarief kan worden afgeschaft, waardoor ondernemers met een bestelauto op dezelfde manier belast worden als particulieren. Deze maatregel maakt bestelautobezit voor deze groep duurder en vergroot de prikkel voor duurzame alternatieven. Het moet vanaf 2026 tot 2028 circa

1 miljard euro extra belasting per jaar opleveren.

• Verhogen dieseltoeslag motorrijtuigenbelasting

In de motorrijtuigenbelasting geldt een aparte dieseltoeslag voor personenauto’s en bestelauto’s van particulieren. Voor bestelauto’s van ondernemers geldt deze dieseltoeslag niet. Met deze maatregel wordt het tarief van de dieseltoeslag voor personenauto’s en bestelauto’s van particulieren met circa 50 procent verhoogd vanaf 2025. Het moet tot 2030 circa 200 miljoen euro per jaar extra opleveren.

• Afschaffen kwart- en halftarieven in de motorrijtuigenbelasting voor kampeerwagens

Voor kampeerauto’s geldt in de motorrijtuigenbelasting op dit moment een kwarttarief. Met deze maatregel worden de tarieven afgeschaft vanaf 2025. Het moet circa 113 miljoen euro per jaar aan extra belastingen opleveren. Hoeveel minder omzet de dealers in campers hierdoor zullen hebben, is niet becijferd.

• Afschaffen vrijstelling motorrijtuigenbelasting voor taxi of OV

Voor taxi’s en OV-voertuigen geldt momenteel nog een vrijstelling in de motorrijtuigenbelasting. Met deze maatregel wordt deze vrijstelling afgeschaft vanaf 2025. De opbrengst hiervan voor de staat: circa 50 miljoen euro per jaar.

• Progressiever tarief in de motorrijtuigenbelasting vanaf 2025

Voor zwaardere auto’s, onder andere SUV’s, moet een hoger tarief worden betaald. Het tarief van de motorrijtuigenbelasting is afhankelijk van het gewicht van het voertuig: zwaardere auto’s worden meer belast dan lichtere auto’s. In deze planning gaat men meer betalen voor motorrijtuigen boven de 1250 kg, terwijl de auto’s daaronder minder gaan betalen.

• Bpm-verhoging van 100 procent vanaf 2025 voor personenauto’s met verbrandingsmotor

De aanschafbelasting bpm wordt per 2025 zo aangepast dat het tarief voor personenauto’s met een verbrandingsmotor met 100 procent stijgt. De verhoging maakt de aanschaf van fossiel aangedreven auto’s explosief duurder, wat een prikkel geeft om te kiezen voor auto’s zonder of met beperktere CO2-uitstoot. De BPM wordt al verhoogd vanaf 2024, maar in 2025 dus met 100 procent ten opzichte van 2023. De omzetderving van de autobranche is niet berekend.

• Verlagen van de onbelaste kilometervergoeding woon-werkverkeer naar 12 cent vanaf 2025

Een werkgever mag in 2024 maximaal 22 cent per kilometer onbelast vergoeden aan werknemers voor zakelijk gemaakte reizen, ongeacht het vervoermiddel en voor zowel woon-werkverkeer als dienstreizen. Deze maatregel betreft het verlagen van deze vergoeding naar 12 cent per kilometer voor woon-werkverkeer vanaf 2025 en moet structureel jaarlijks bijna 1 miljard euro aan belastingen opleveren.

• Verhoging gemiddeld tarief vrachtwagenheffing naar 30 cent per kilometer vanaf 2028

Het ministerie van Infrastructuur is van plan om vanaf 2026 vrachtwagens met een kilometerheffing te gaan belasten. Met deze maatregel wordt de geplande vrachtwagenheffing verhoogd van gemiddeld 15 cent naar 30 cent per kilometer. Dit betreft een verdubbeling van het voor 2026 geplande tarief en moet 725 miljoen euro per jaar extra opbrengen. De Nederlandse consument zal deze heffing doorbelast krijgen in de prijzen van producten.

Wat zijn de gevolgen van deze plannen?

De bovenstaande fiscale maatregelen betreffen allen plannen waarvan een deel vooral terug te vinden is in de verkiezingsprogramma’s van partijen ter linkerzijde. De financiële gevolgen voor bedrijven en burgers zijn vaak niet doorgerekend, maar kunnen een vernietigend effect op werkgelegenheid en het besteedbaar inkomen van miljoenen Nederlanders hebben.

Het ministerie van Financiën heeft wel gekeken naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van al deze plannen en concludeert dat 41 van de in totaal 116 plannen een beperkt of onzeker effect zullen hebben, terwijl 20 plannen juist negatief uit zal pakken (zie tabel hieronder).

In de meeste belastingplannen wordt rekening gehouden met invoering vanaf 2025. We hebben dus nog even tijd om de Tweede Kamer zijn werk te laten doen. Weet dus op wie je stemt in november!