Nederlandse Steun aan Oekraïne; wanneer is het genoeg geweest?

In totaal leverde Nederland sinds het begin van de oorlog in Oekraïne voor meer dan 8 miljard euro aan directe steun: 2,6 miljard aan wapens en meer dan 5 miljard aan opvang van Oekraïense vluchtelingen. Daarmee is ons land de grootste supporter van Oekraïne binnen de EU na het VK, Duitsland en Polen, aldus het Belgische zakenblad Business AM. Waaraan zijn die ruim 8 miljard euro Nederlands belastinggeld uitgegeven en in hoeverre had ons parlement daar nog wat over te zeggen?

Een grote uitgavenpost bestaat uit wapens en munitie: 2,6 miljard euro

Nederland geeft militaire steun aan Oekraïne in de oorlog tegen Rusland. Defensie stuurt materieel, geeft training aan Oekraïense militairen en verricht onderhoud. Op de website van het ministerie van Defensie is na te lezen hoeveel (en welke) wapens en munitie er aan Oekraïne zijn gedoneerd. Tot aan oktober 2023 was dat voor een bedrag van 2,1 miljard euro aan Nederlands belastinggeld. Op 3 november dit jaar besloot demissionair minister van Defensie, Kajsa Ollongren, daar nog eens 500 miljoen euro aan toe te voegen, puur voor de levering van munitie om wapens mee te voorzien. Munitie waarmee de tegenstanders van Oekraïne worden uitgeschakeld of gedood. Dat brengt het totaal aan wapenleveringen op 2.600.000.000 euro.

De militaire leveringen aan Oekraïne hebben negatieve invloed op de operationele gereedheid van de Nederlandse defensie, maar de gevolgen zijn tot nu toe door onze regering als acceptabel beoordeeld aldus het ministerie.

Waar leveringen invloed hebben op de eigen gereedheid voor oorlog, probeert Defensie zo snel als mogelijk weer nieuw materieel aan te kopen. Het geld hiervoor komt niet uit de Defensiebegroting. Het wordt betaald vanuit de algemene middelen van de Rijksbegroting, aldus de website van het ministerie.

Als je naar die specifieke post in de begroting voor 2023 kijkt, zie je dat deze voor Oekraïne op 446 miljoen euro is begroot. Dit bedrag wordt alleen al door de donatie van 500 miljoen euro aan munitie per november dit jaar overschreden door een demissionaire minister die hier niet toe bevoegd is. Democratische regels worden niet meer gerespecteerd.

Voor het jaar 2024 wordt het nog veel bonter. Dan wordt er 1.042 miljoen (!) euro extra uitgetrokken voor Oekraïne bovenop de miljarden die voor dat jaar al voor steun aan de oorlog en vluchtelingen zijn weggeschreven (zie tabel hieronder). Je ziet dat de extra uitgaven voor Oekraïne zowel in 2023 als 2024 die van het bestrijden van corona (2022) overtreffen!

Kosten opvang Oekraïners: 5,5 miljard euro (2022-2023)

Naast de 2,6 miljard euro aan wapens en munitie, heeft de opvang van Oekraïense vluchtelingen tot op heden de Nederlandse belastingbetaler 5,5 miljard euro gekost, zo’n 2,3 miljard in 2022 en nog eens 3,2 miljard voor 2023. Daarmee worden circa 100.000 Oekraïense vluchtelingen in ons land opgevangen, aldus de website van de SER. Over een periode van 2 jaar komt dat neer op 55.000 euro belastinggeld per Oekraïense vluchteling.

Dan hebben we het nog niet gehad over de kosten van die circa 60.000 asielzoekers per jaar, die geen Oekraïense vluchtelingen zijn. Daarvoor was 500 miljoen euro begroot voor het jaar 2022, maar het werd 1.500 miljoen, dus drie keer zoveel als begroot, aldus opinieweekblad EW in januari 2023. De kosten voor opvang van Oekraïense vluchtelingen overtreffen die van de reguliere asielzoekers. Dat is merkwaardig omdat Oekraïners hier meteen mogen werken en asielzoekers pas nadat ze een statushouder zijn geworden.

De EU als derde pilaar van Nederlandse steun aan Oekraïne

Behalve de steun aan Oekraïne via wapenleveranties en opvang van vluchtelingen, neemt Nederland ook nog deel aan financiële steun aan het land via de donaties van de Europese Unie.

In het eerste jaar na de invasie (2022) heeft de EU meer dan 67 miljard euro aan economische, humanitaire en militaire steun aan Oekraïne verstrekt.

Maar het gaat nog veel verder: “In februari 2023 hebben de Europese Commissie en Oekraïne een baanbrekend pact gesloten om Oekraïne te associëren met het programma voor de eengemaakte markt. Dit moet het land een betere markttoegang geven, een gunstig ondernemingsklimaat bevorderen en duurzame groei op lange termijn stimuleren”, aldus deze EU-website. Met dat pact is een bedrag van 134,8 miljard euro gemoeid dat als volgt is verdeeld:

In 2022 heeft ons land in totaal 10 miljard euro aan de EU bijgedragen. Dat is circa vier procent van de totale bijdragen van lidstaten aan de EU. Als je die vier procent weer loslaat op de totale steun van 200 miljard euro vanuit de EU aan Oekraïne over de jaren 2022 en 2023, dan heeft ons land via de EU ook nog eens 8 miljard euro gedoneerd.

Daarmee komt de totale Nederlandse steun aan Oekraïne op 16,1 miljard euro steun over de periode 2022-2023, dus 8 miljard euro per jaar.

Jaarlijkse armoedebestrijding in Nederland; 2 miljard euro

In schril contrast met de ongeëvenaarde steun aan Oekraïne, staat de steun aan de eigen bevolking. Door de hoge inflatie nam de armoede in ons land schrikbarend toe. Dat is voor het eerst onderkend door het Centraal Planbureau in 2022. Toen werd berekend dat 4,9 procent van de Nederlandse bevolking in armoede zou leven vanaf 2023. Het gaat dan om ca. 900.000 landgenoten.

Vervolgens maakte de Rijksoverheid op 19 september 2023 bekend dat ter bestrijding van deze armoede jaarlijks structureel 2 miljard euro vrijgemaakt wordt om kwetsbare huishoudens te ondersteunen. Hierdoor stijgt het aantal mensen in armoede niet en daalt het aantal kinderen dat in armoede opgroeit, aldus de Rijksoverheid op haar website.

De verhouding in Nederland is wat overheidsuitgaven betreft volledig zoek.

Democratie in Nederland om zeep geholpen?

Als je de moeite neemt om de Tweede Kamer debatten uit februari over de steun aan Oekraïne na te lezen, realiseer je jezelf dat het steeds meer is afgedaan met de democratie in Nederland zoals die zich heeft ontwikkeld onder partijen als VVD en D66. Op tweedekamer.nl is het hele (steno)verslag van het debat van 21 februari 2023 (50 pagina’s) te lezen. Centraal in de discussie stond het gebrek aan transparantie en tijdige informatieverschaffing vanuit de regering aan de Tweede Kamer. Oftewel: ons parlement wordt weinig (en soms niet) betrokken bij de besluiten inzake steun aan Oekraïne. De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie heeft ‘vrijheid’ en ‘democratie’ onder de bus gegooid. Daarbij is de VVD ondersteund door haar vrienden van Democraten 66 die ook vergeten lijken te zijn wat het woord inhoudt.

Denk hier maar eens over na voor je gaat stemmen.