Politiek

Ministerie LNV op ramkoers tegen vissers

Avatar foto

op

Ministerie LNV op ramkoers tegen vissers
Deel dit nieuws
Foto: ANP

Vandaag, 21 december, debatteert de Tweede Kamer over een voorgenomen besluit van het ministerie van LNV: 33.000 hectare visgrond bij Zeeland en de Maasmond zou voor garnalen- en schelpdiervissers gesloten gaan worden. Dat plan dient als groen wisselgeld voor aanleg van 2400 hectare industrieterrein door het Rotterdams Havenbedrijf. Vissers stappen naar de rechter.

Het besluit zou de nekslag betekenen voor vijfentwintig familiebedrijven in Zeeland en Zuid-Holland. De SGP kreeg na bekendmaking in oktober een motie aangenomen die door nagenoeg alle partijen (exclusief D66) werd gesteund. Die motie gaf de getroffen vissers meer respijt, tot de Tweede Kamer over de kwestie zou buigen. Ondernemer en garnalenvisser Evert de Blok uit Stellendam stelt dat zij zeker in beroep zullen gaan tegen het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV): “Maar dat kan pas wanneer het besluit er definitief ligt.”

Al in 2009 werd een plan opgesteld voor zogenaamde natuurcompensatie voor aanleg van de Tweede Maasvlakte. Om in zeenatuur industriegebied op te mogen spuiten, zou groen wisselgeld worden betaald. Wie in Natura 2000-gebied bouwt, moet dat elders compenseren volgens Brusselse regels (Habitatrichtlijn). Het Rotterdams havenbedrijf, een staatsbedrijf, wist zijn eigen natuurschade vervolgens op de visserij af te wentelen. In Natura 2000-gebied Voordelta zou een gebied van tienmaal het verloren zeenatuur-oppervlak (24.000 hectare) worden gesloten voor grote viskotters (motorvermogen 300+ pk).

Dat plan werd bepaald door de projectleider vanuit de overheid, LNV-ambtenaar Ton IJlstra, tevens visserij-ambtenaar. Voor milieuorganisaties als Natuurmonumenten was dit niet genoeg. Zij tekenden recent bezwaar aan tegen het lopende plan van het ministerie van LNV. Er zou geen natuurverbetering optreden, dus moeten ook alle garnalenvissers met hun kleinere kotters weg. In dat oordeel kregen zij steun van de rechtbank Midden-Nederland.

LNV-minister Christianne van de Wal wees in reactie op die rechterlijke uitspraak niet alleen een voor álle visserij gesloten gebied aan, van 24.000 hectare. Zij voegde daar tot verrassing van de vissers ook nog eens een extra gesloten gebied boven de Maasmond bij van 9.000 hectare. “Dit extraatje er bovenop doet het LNV-ministerie als een soort straf voor zichzelf”, stelt De Blok. “Omdat ze volgens natuurorganisaties zelf jaren nalatig waren bij het uitvoeren van een juridisch houdbare natuurcompensatie. Ze overlegden niet met ons, maar leggen het gewoon op om natuurclubs te kietelen.”

Saillant detail: Het ministerie van LNV is zelf de grootste sponsor van de clubs die tegen de belangen van boeren en vissers procederen. Zo krijgt Natuurmonumenten vijftig miljoen euro subsidies per jaar van dit ministerie en de provincies. Dat is bijna tweemaal meer dan wat de natuurclub aan ledengelden krijgt.

Weten zonder meten
Van der Wal haar topambtenaar Peter van Velzen dreigde in een interne notitie op 2 november, dat de minister gewoon haar eigen plan oplegt, wanneer de betrokken partijen er niet uit zouden komen. De vissers stapten namelijk uit het overleg met het ministerie van LNV en natuurclubs, omdat ook het Rotterdams Havenbedrijf, de veroorzaker van hun problemen, afwezig was. Zoals hun ecologisch adviseur Marnix van Stralen stelt: “Er is momenteel geen draagvlak bij vissers om nog meer visgebieden in te leveren voor de compensatie.  De visserij heeft part noch deel aan de aanleg van de Maasvlakte en de huidige problemen die zijn ontstaan.”

Ook stelt hij vast dat wetenschappelijke onderbouwing bij natuurorganisaties en het ministerie geen rol meer speelt. Zij weten al dat visserij slecht voor natuur moet zijn, ook als dit niet uit onderzoek blijkt. “Waar de discussie over maatregelen op strandt is dat aan de garnalenvisserij in de Voordelta allerlei nadelige effecten worden toegedicht die niet blijken uit onderzoek”, stelt Van Stralen. “Op basis van vooroordelen wordt vervolgens beargumenteerd dat visserij toch effect moet hebben en dat het uitgevoerde onderzoek klaarblijkelijk niet heeft gedeugd.”

Volgens Van Stralen schept die houding een politiek precedent: “Het LNV-ministerie heeft nu het voornemen om effecten van voorgenomen maatregelen niet meer te meten. Vissers zien dit als een opmaat, dat de visserij wordt ingezet als wisselgeld bij andere ruimtelijke vraagstukken, wanneer men er politiek-bestuurlijk niet meer uitkomt.” Die praktijk lijkt op de rest van de Noordzee al gaande. Ook de resterende 30 grotere kotters die op tong vissen wacht nog grote gebiedssluitingen. Zo zou 30 procent van de Doggersbank gesloten worden voor visserij. Dit als ‘natuurcompensatie’ voor de verdere bebouwing van de Noordzeebodem met grote zeewindparken.

Maasplaat
Het ministerie van LNV lijkt voor te sorteren op Brussels beleid, volgend uit de Green Deal. Volgens een rapport van de Europese Commissie zou vanaf 2030 een geleidelijk verbod moeten komen op visserij die met netten de zeebodem aanraakt. Dat uitbannen van ‘bodemberoering’ zou natuurherstel bevorderen. Dit voornemen is fel omstreden bij Europese visserijbelangen-organisaties als Europêche. Evert de Blok stelt in reactie, dat bij lichte garnalenkotters geen natuurschade is bewezen: “De netten van garnalenvissers rollen over de bodem met rollers, klossenpezen genoemd. Vissers hier noemen ze wel ‘kietelaars’, ze kietelen de garnalen zodat ze uit de bodem opspringen.”

Ook in Natura 2000-gebied de Waddenzee vrezen de resterende zeventig vergunde garnalenvissers verdere krimp van visgebied. In een Kamerdebat op 2 november 2021 werd al over hun volledige uitkoop gesproken, die 40 miljoen euro zou kosten. Dit voorjaar procedeerden clubs als Natuurmonumenten ook tegen hún visvergunning, die op 31 december 2022 verliep. Zij zouden uit naam van ‘stikstof’ een nieuwe katalysator moeten bouwen in hun kotters, kosten per kotter: 100.000 euro. Omdat de vloot dit niet op tijd voor elkaar kreeg, verleende het ministerie van LNV hen een ‘gedoogbeschikking’. Zij mogen doorvissen tot in oktober 2024 een nieuwe juridisch houdbare vergunning is opgesteld.

Of de eisen van milieuclubs voorrang krijgen of voedselproducenten, hangt nu af van de politiek. Van Stralen stelde bij het ministerie van LNV een alternatief voor, dat ook juridisch houdbaar kan zijn tegenover de Europese Commissie. Een helft van het voorgenomen gebied zou moeten sluiten, en de andere helft niet. Dan zou uit vergelijkend onderzoek in beide delen kunnen blijken óf er werkelijk natuurverbetering optreedt. De Blok en achterban dienden ondertussen een alternatief compensatieplan in. ‘De Maasplaat’, het ‘verondiepen’ tot 20 meter diepte van 2400 hectare dieper zeegebied door zand op te spuiten.

“Dat plan was ook al enkele jaren terug ingediend door het Rotterdams Havenbedrijf, maar dat werd toen afgewezen”, stelt hij. “Je maakt dan eenzelfde type ondiep zeegebied dat door de aanleg van de Tweede Maasvlakte verloren ging. Zonder dat je vissers dupeert, voor iets waar zij zelf part noch deel aan hadden.”

INDEPEN staat voor een onafhankelijk en pluriform medialandschap met ruimte voor kritische en diepgaande journalistiek. Steun onafhankelijk nieuws voor slechts €2 per maand.

JA, ik help jullie!

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Politiek

Wanneer macht kritiek niet meer verdraagt

Avatar foto

Gepubliceerd

op

Wanneer macht kritiek niet meer verdraagt
Foto: ANP

Op 18 december 2025 werd onafhankelijk journalistenplatform Euractiv in de ban gedaan door Ursula von der Leyen. Euractiv is een Europese nieuwswebsite gericht op EU-beleid, opgericht in 1999. De journalisten zijn niet meer welkom op informatiebijeenkomsten van de Europese Commissie omdat ze teveel leugens en verdraaiingen van de waarheid van de Commissie aan het licht brachten. Na het idiote idee voor een eigen spionagedienst, gaat Von der Leyen nu alle democratische grondbeginselen te buiten met deze snoeiharde censuur.

Onafhankelijke journalistiek op de vijandenlijst van de Europese Commissie

Dit artikel legt uit wat er precies is gebeurd tussen Euractiv – dat al 26 jaar verslag doet van ontwikkelingen binnen de EU – en de kliek van Ursula von der Leyen.

Euractiv schrijft op de eigen website: “Helaas staat onafhankelijke journalistiek in Europa nu op de vijandenlijst. Sterker nog, het is een bedreigde soort geworden nu oude bedrijfsmodellen afbrokkelen en invloedrijke figuren de leemte opvullen om media te financieren.”

Dat geldt met name voor Brussel, waar veel media worden gefinancierd en beïnvloed door de Europese Commissie zelf, door buitenlandse regeringen, lobbyisten – en in sommige gevallen door al deze partijen tegelijk. Onafhankelijke partijen worden in deze omgeving in toenemende mate geweerd, zoals Euractiv aan den lijve heeft ondervonden.

Ik merk het zelf ook op LinkedIn. Al mijn berichten en analyses over de EU – terwijl ze altijd zijn gebaseerd op betrouwbare bronnen – worden de laatste twee maanden geboycot. In het eerste uur na plaatsing, schiet het aantal lezers nog vlot boven de 1.000, om daarna stil te vallen. In de daaropvolgende 24 uur trekt het nog slechts een paar honderd nieuwe lezers in plaats van de 20.000 – 30.000 lezers van voorheen.

Via de DSA heeft de Europese Commissie ook LinkedIn gemuilkorfd. Het gaat helemaal niet meer om het tegenhouden van desinformatie of misinformatie, maar om het tegenhouden van onwelgevallige informatie, ook wel censuur genoemd.

Waarom wordt Euractiv gecensureerd door de Europese Commissie?

Begin 2025 is Euractiv gestart met het injecteren van een flinke dosis kritische journalistiek in de ‘EU-bubbel’, naar aanleiding van de steeds meer extremistische standpunten van Ursula von der Leyen en wetgeving zoals de DSA.

Niet alle EU-ambtenaren reageerden even positief, met name de Europese Commissie, die onlangs Euractiv de toegang tot haar achtergrondbriefings heeft ontzegd. Dat zijn de besloten sessies waarin de adviseurs van Ursula von der Leyen proberen de pers te sturen over de boodschap die Von der Leyen over een bepaald onderwerp aan de pers wil overbrengen.

De toenemende censuur weerspiegelt een bredere sfeer van vijandigheid vanuit de commissievoorzitter jegens journalisten die weigeren zich aan haar dictaten te houden. De verslaggevers zijn zelfs rechtstreeks verbaal beledigd door medewerkers van Von der Leyen, aldus Euractiv.

De EU – onder Ursula – glijdt steeds meer af richting een fascistisch bolwerk van extremistisch denkende bureaucraten die “het Europese volk” als een minderwaardig stelletje minkukels beziet.

Leugens Von der Leyen opnieuw ontmaskerd

Ursula von der Leyen heeft in haar twijfelachtige politieke loopbaan een heel spoor van persoonlijke instabiliteit, manipulatie en financieel wanbeleid achtergelaten, maar blijft toch de lieveling van de Europese en Amerikaanse elite.

In haar meest recente schermutseling met de waarheid – resulterend in de censuur van Euractiv – gaat het waarschijnlijk om de ontkrachting van de leugen die door de Europese Commissie werd verspreid, dat piloten van Von der Leyen gedwongen waren om ‘papieren kaarten’ te gebruiken om haar vliegtuig in Bulgarije te landen te midden van een vermeende Russische aanval op het navigatiesysteem. Iets dat aantoonbaar onjuist bleek.

Von der Leyen laat immers geen kans onbenut – ook niet als daar een leugen voor nodig is – om de EU verder te laten escaleren richting een oorlog met Rusland. Dat is immers in het belang van een aantal van haar sponsoren uit het militair-industrieel complex.

Of was het misschien dat Euractiv haar paranoïde plan voor een Europese inlichtingendienst aan de kaak stelde? Of is het simpelweg dat Euractiv – net als de auteur van dit stuk – keer op keer benadrukt dat Von der Leyen ongeschikt is voor de rol die haar is toebedeeld?

De Europese Commissie is een grote peuterspeelzaal geworden

Als je het meer dan treurige verloop van de Europese Commissie onder Ursula von der Leyen beschouwt, ontkom je niet aan een vergelijking met de dynamiek van een gemiddelde peuterspeelzaal:

  • Ursula speelt graag de ‘bully’ in die zaal, maar weet wanneer ze het veld moet ruimen voor een nog grotere machthebber.
  • De zaal kent zijn eigen regels, maar die zijn er om overtreden te worden zoals in het geval van Pfizer, of bij de aankoop van wapens voor Oekraïne.
  • Als je stiekem verboden dingen hebt gedaan in de peuterspeelzaal, tracht je de bewijzen daarvan te laten verdwijnen. Je kunt er als peuter immers niet tegen als je ergens al voor verantwoordelijk wordt gehouden. Verantwoordelijkheid nemen is immers iets voor volwassenen en dat ben je nog niet.
  • Als je wat hebt gestolen van andere peuterspeelzaalgenootjes, dan probeer je die diefstal weg te moffelen.
  • Als je teveel last krijgt van andere pestkoppen in de peuterspeelzaal, dan zorg je ervoor dat ze zo snel mogelijk verdwijnen zoals mede Commissaris Thierry Breton een jaar geleden heeft gemerkt.

Om met de woorden van het Euractiv-artikel te eindigen:

“In zijn beschouwingen over macht en machtsmisbruik concludeerde Machiavelli dat ‘iedereen ziet wat je lijkt te zijn; weinigen ervaren wat je werkelijk bent.’

Als er verder niets is, weten we nu in ieder geval wat de Commissie is.”

Verder Lezen

Politiek

Hoe de Trilaterale Commissie de EU en Nederland beïnvloedt

Avatar foto

Gepubliceerd

op

Hoe de Trilaterale Commissie de EU en Nederland beïnvloedt
Foto: ANP

De Trilaterale Commissie (TC) is een zeer invloedrijke elite-organisatie, opgericht in 1973 door Amerikaanse grootbanken samen met David Rockefeller, om de politieke en economische samenwerking te sturen tussen Noord-Amerika, West-Europa en Japan. Met circa 300-350 vooraanstaande leden uit politiek, zakenleven en de academische wereld die bijeenkomen om de westerse wereld politiek vorm te geven. De TC kende ook een aantal Nederlandse leden die mee hebben gestuurd aan de politieke keuzes binnen ons land en de EU. Een beknopt overzicht.

Wegen van invloed

De TC oefent invloed uit op twee manieren:

  1. ideeën en aanbevelingen via taskforces en rapporten

Taskforces produceren beleidsaanbevelingen rond prioriteiten zoals ‘duurzaam kapitalisme’, milieu, digitalisering, AI of geopolitieke samenwerking. Deze teksten worden vervolgens gebruikt door beleidsmakers en denktanks, en vaak in nationale of EU-discussies als referentiekader ingezet. Een recent voorbeeld is de Task Force on Global Capitalism in Transition, dat in 2022 een uitvoerig rapport publiceerde met aanbevelingen voor een nieuwe vorm van kapitalisme waarin de energietransitie centraal staat.

  1. netwerk- en elitekanalen

Leden ontmoeten elkaar op besloten, regionale bijeenkomsten en plenaire sessies. De waarde ligt in vertrouwelijke uitwisseling tussen personen die later beslissingsmacht krijgen (ministers, bankpresidenten, CEO’s). Dergelijke ‘boardroom-to-government’-routes laten ideeën van de Trilaterale Commissie binnen regeringen groeien via persoonlijke aanbevelingen, expert-commissies en gezamenlijke publicaties. Wetenschappelijke literatuur noemt dit type ‘power without representation’: beleidsvorming via gesloten netwerken die uiteindelijk zich manifesteren in politieke besluitvorming.

Van trilaterale taskforce naar de Europese Commissie, de VN en de G7

De belangrijke ‘Task Force on Global Capitalism in Transition’ kent drie speerpunten:

  1. klimaat en de weg naar netto-nul in 2050
  2. digitale revolutie en inclusie
  3. ongelijkheid en gelijke kansen

De inhoud van die drie trilaterale speerpunten lopen volledig synchroon met de langetermijnstrategie van de EU en de SDG’s van de Verenigde Naties.

Bovendien loopt de deadline voor de plannen van de Trilaterale Commissie, de EU en de VN gelijk; alle plannen moeten in 2050 gerealiseerd zijn.

De Task Force on Global Capitalism in Transition kent echter nog een andere vertaalslag dan wat hiervoor gesteld is met betrekking tot de EU en VN, namelijk de G7 climate club, bestaande uit de landen van de G7: Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, aangevuld met lidstaten van de Europese Unie.

“De Klimaatclub streeft ernaar de snelle en ambitieuze implementatie van het Akkoord van Parijs te ondersteunen en de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C. Als inclusief forum van staten zal de Klimaatclub helpen de decarbonisatie van industrieën te versnellen, maatregelen ter vermindering van emissies verder te ontwikkelen en het risico op koolstoflekkage tegen te gaan”, aldus de website van deze speciale club binnen de G7 landen.

Het idee om een speciale Klimaatclub op te richten met de doelen zoals geadopteerd door de G7-landen, is weer terug te vinden op pagina 23 van de Task Force on Global Capitalism in Transition uit voorjaar 2022.

Tot slot werken de EU en de Trilaterale Commissie ook samen in bepaalde dossiers zoals blijkt uit dit document, dat is opgesteld door een aantal leden van de TC die eveneens rechtstreeks de EU adviseren.

Invloed op Nederlandse politiek

In Nederland functioneert de route op vergelijkbare wijze als binnen de EU: TC-leden met Nederlandse nationaliteit en functies in de politiek of bedrijfsleven zoals Rob Jetten, Hans Wijers en Klaas Knot gebruiken hun netwerken om het beleid van de TC in ons land geïmplementeerd te krijgen. De invloed is vaak direct als deze verloopt via:

Als meerdere personen uit de Nederlandse elite dezelfde oplossingen van TC-beleid overnemen, ontstaat nationale beleidsconvergentie richting de aanpak die de TC wenselijk acht. Deze blijkt duidelijk bij het beleid dat de Trilaterale Commissie voorstaat inzake de gewijzigde vorm van het kapitalisme, waarbij de hoofdstukken klimaat (Jetten) en bankwezen (Knot) duidelijk herkenbaar zijn in de uitlatingen van beide heren in de media. Zowel Jetten als Knot staan nog op de actuele ledenlijst van de Trilaterale Commissie. Hans Wijers is een voormalig lid van de TC.

  • persoonlijke overdracht:

Een lid dat later in staatsdienst of bij De Nederlandsche Bank (DNB) zit, zoals Klaas Knot, kan inzichten die in TC-bijeenkomsten zijn opgedaan meenemen in beleidsnota’s van DNB, de ECB of in bilaterale besprekingen met Europese partners.

Maar: directe, aantoonbare ‘Trilateral orders’ bestaan niet.

‘Bewijs’ is doorgaans de overlap van thema’s, niet een juridisch bindende lijn van TC → Nederlands kabinet. Academische literatuur benadrukt deze nuance: invloed is overduidelijk aanwezig, maar zelden eenduidig vast te stellen. Duidelijk is wel dat de Amerikaanse financiële sector en politiek, via de Nederlandse leden van de TC, direct invloed uitoefent – ook in de media – op het Nederlandse politieke denken.

Wat deden, of doen, de Nederlandse leden van de Trilaterale Commissie?

Hans Wijers (zakelijk/economie):

Wijers is expliciet genoemd als deelnemer aan de Task Force on Global Capitalism in Transition en droeg als voormalig D66-minister en topbestuurder (Akzo-Nobel) inhoudelijk bij aan discussies over kapitaalstromen en benodigde transities voor industrie en klimaat.

Joris Voorhoeve (defensie/buitenlandse zaken):

Als voormalig minister van Defensie bracht Voorhoeve vooral expertise op het terrein van veiligheid en trans-Atlantische samenwerking in. Wikipedia vermeldt zijn lidmaatschap.

Dick Benschop (internationaal bestuur/bedrijfsleven):

Benschop verschijnt op de actuele ledenlijst (2025) en is zichtbaar als deelnemer in netwerken waar governance en internationale betrekkingen worden besproken.

Zijn bijdrage is vooral adviserend en netwerkingsgericht.

Rob Jetten (klimaat/EU-beleid):

Jetten staat vermeld als Europees lid op de actuele ledenlijst. Zijn expertise in klimaat en EU-samenwerking betekent dat hij een logische gesprekspartner is in panels over klimaattransitie en het werk van de Europese Commissie.

Publieke, concrete Trilateral-papers met zijn naam ontbreken.

Klaas Knot (monetair/financieel):

In zijn tijd als DNB-president en ECB-bankier was Knot een klassieke bruggenbouwer tussen nationale en Europese centrale bankpraktijk en internationale – door de VS gestuurde –  financiële beleidsdiscussies. Zijn TC-lidmaatschap begon in 2011 en loopt door tot de huidige ledenlijst van 2025.

Corien Wortmann-Kool en Louise Fresco:

Beiden leveren expertise, respectievelijk op pensioenen/financiën en voedsel/landbouw; ze verschijnen op lijstjes van TC-leden en in netwerken met invloed op EU-beleidsagenda’s. Wortmann-Kool was lid van het Europees Parlement ten tijde van haar TC-lidmaatschap.

Tot slot

In een langjarige studie van de Canadese University of Victoria werd onderzocht wat de meest invloedrijke en machtigste lobbygroep is van de internationale elite. Uit die studie kwam de Trilaterale Commissie als – een stille en onopvallende – nummer 1 uit de bus! Boven die andere – meer bekende – clubs als Bilderberg en het WEF.

Rob Jetten als premier betekent aanzienlijke belangenvertegenwoordiging van de TC en daarmee de VS en EU in ons land.

Verder Lezen

Politiek

Globalisering oorzaak van ‘extreem’links en -rechts

Avatar foto

Gepubliceerd

op

Globalisering oorzaak van ‘extreem’links en -rechts
Foto: ANP

In de tweede helft van de twintigste eeuw werd politiek ingedeeld langs de klassieke scheidslijn tussen links en rechts. Linkse partijen legden nadruk op herverdeling, sociale zekerheid en sterke publieke voorzieningen. Rechtse partijen stonden juist voor economische vrijheid, minder overheidsinterventie en behoud van nationale grenzen en traditionele waarden. Globalisering, internationale handel en de opkomst van mondiale markten hebben ertoe geleid dat linkse en rechtse partijen naar elkaar toe zijn gegroeid. Alleen aan de  flanken worden de traditionele tegenstellingen nog stevig benadrukt. Dat wordt nu ‘extreem’ genoemd.

De rol van globalisering

Globalisering heeft vanaf de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw het traditionele links en rechts in de nationale politiek vervangen, schreef dagblad Trouw in 2017.

Nationale economieën raakten verweven met internationale markten, productieketens werden wereldwijd verspreid en kapitaal kon zich vrij bewegen over landsgrenzen heen. Landen die zich openstelden voor internationale handel profiteerden aanvankelijk van economische groei, maar liepen ook tegen uitdagingen aan zoals toegenomen werkloosheid.

Globalisering leidde ook tot een  fors toegenomen afhankelijkheid van Amerikaanse financiële markten, aldus dit rapport van het Centraal Planbureau (CPB) uit 2024.

Voor politieke partijen betekende globalisering dat klassieke formules minder goed werkten. Traditioneel links beleid bleek schadelijk voor de concurrentiepositie van een land. Ook werd duidelijk dat een volledig vrije markt –  ideaal van rechts – tot grotere sociale ongelijkheid leidde. De door globalisering opgedrongen noodzaak tot pragmatische oplossingen leidde tot een opwaardering van het neoliberalisme, zoals verkondigd door de presidenten Reagan en Thatcher in de jaren tachtig van de vorige eeuw.

Clinton en Blair als katalysatoren

Neoliberalisme als hernieuwde vorm van het klassieke liberalisme werd in belangrijke mate vormgegeven door Bill Clinton in de Verenigde Staten en Tony Blair in het Verenigd Koninkrijk.

Bill Clinton

Toen Clinton in 1993 president werd, bevond de Amerikaanse economie zich in een transformatie. Globalisering en technologische vooruitgang vormden de noodzaak voor een nieuwe vorm van kapitalisme. Clinton wilde de Amerikaanse Democratische Partij, traditioneel sterk in linkse thema’s, moderniseren. Onder het motto van de ‘Third Way ‘ combineerde hij marktgericht denken met een sociaal gezicht.

Een bekend voorbeeld van zijn enthousiasme voor globalisering is het initiatief voor vrijhandelsovereenkomsten, zoals NAFTA (North American Free Trade Agreement). Terwijl eerdere democratische leiders vooral kozen voor bescherming van Amerikaanse banen, zag Clinton open markten als een kans voor groei en innovatie.

Tony Blair

De kersverse Britse premier Tony Blair volgde – zoals altijd – de president van de VS en presenteerde in 1997 zijn ‘New Labour‘; een huwelijk tussen linkse en rechtse politiek. Blair continueerde veel van de neoliberale hervormingen die zijn voorganger Margaret Thatcher had doorgevoerd, zoals privatiseringen en deregulering. Zijn aanpak was pragmatisch: economische groei via intensievere samenwerking met de VS. Dat leidde volgens sommige politicologen in het jaar 2000 tot de val van de verzorgingsstaat.

Het beleid van Blair en Clinton – beiden oorspronkelijk socialisten – impliceerde dat globalisering vroeg om het verdwijnen van  de traditionele links-rechts-tegenstelling en het afbouwen van de verzorgingsstaat vanwege de daaraan verbonden kosten.

Vervagende verschillen tussen links en rechts in Nederland

De koerswijzigingen van Clinton en Blair werden breed opgevolgd. Andere linkse partijen in Europa en daarbuiten volgden het voorbeeld, maar ook rechtse partijen schoven richting het midden. Het idee dat globalisering onomkeerbaar was, veroorzaakte deze dynamiek.

In ons land leidde dat tot paarse kabinetten waardoor de macht van D66 fors toenam in de Nederlandse politiek. Toenmalig premier Wim Kok – eveneens in navolging van VS-president Clinton – verklaarde zijn ideologische veren af te schudden.

Zowel linkse als rechtse partijen zetten in op meer internationale samenwerking en global governance, waardoor supranationale organisaties zoals de VN, de EU en het WEF steeds meer macht kregen.

Onderzoek van de Universiteit van Leiden toont aan dat globalisering en het daaropvolgende opheffen van traditionele politieke stromingen tot gevolg hebben dat de verzorgingsstaat wordt afgebouwd, maar (nog) niet afgeschaft.

Dit alles leidde tot steeds minder verschil tussen de grote partijen zoals VVD, CDA en D66. Alles werd ‘centrum-rechts’ of ‘centrum-links’. Politieke keuzes verschilden in nuances, niet in fundament.

Traditioneel links en rechts werden ‘extreem’ door afbouw verzorgingsstaat

Al in 2005 was het zonneklaar; globalisering leidt tot een veel grotere kloof tussen arm en rijk door de afbraak van die verzorgingsstaat.

Het oude ‘links’ – inmiddels ‘extreemlinks’ – verzet zich tegen globalisering en vrijhandel en blijft pleiten voor bescherming van nationale industrieën. Het oude ‘rechts’ – inmiddels ‘extreemrechts –  legt de nadruk op nationalisme, culturele homogeniteit en het sluiten van grenzen – zowel economisch als migratiegericht.

De overeenkomsten tussen ‘extreem’links en -rechts zijn, dat ze beiden tegen globalisering en tegen een centrale rol van supranationale organisaties als de EU zijn. Ook zijn beide groeperingen fel gekant tegen de ultrarijken, oftewel elite, die als gevolg van die globalisering de macht en rijkdom in de wereld verdelen terwijl de politiek daarvoor formeel verantwoordelijk is.

Globalisering loopt op haar laatste benen

Hoewel globalisering de mainstream politiek – en media – tot een eenheid omvormde, is dit niet zonder kritiek. Het gevoel dat ‘politieke partijen toch allemaal hetzelfde doen’ heeft geleid tot massale onvrede onder de Nederlandse bevolking over de huidige generatie politici.

Net zoals in de jaren negentig komt ook nu de ommezwaai weer uit de VS.

President Trump – gevreesd en gehaat bij alle Europese mainstream politiek – kwam met zijn ‘America First’-politiek, die gericht is op de heropbouw van de Amerikaanse industrie en economie door het afbouwen van globaliseringsketens.

Het voorbeeld van Trump wordt inmiddels in steeds meer EU-lidstaten en daarbuiten gevolgd, en dat leidt tot steeds grotere maatschappelijke spanningen, protesten en geweld. Geweld dat gevoed wordt door toenemende armoede, massa-immigratie en afgebroken democratieën in het Westen, als gevolg van globalisering waarvan alleen een kleine elite heeft geprofiteerd.

Bij globalisering hoort een nieuwe wereldorde waarin de macht gecentraliseerd is; iets waar alleen die absolute ‘bovenklasse’ profijt van zal hebben en dus niet in het belang van de bevolking zal zijn.

Waar in de jaren negentig maatschappelijke veranderingen geleidelijk en rustig verliepen, blijkt het er in de huidige tijd beduidend minder kalm aan toe te gaan.

Het tij moet gekeerd moet worden. Daarvoor is een ander soort politieke leiders nodig dan we nu hebben. Die zijn momenteel niet te vinden in het centrum, noch aan de flanken.

De wereld, vooral het Westen, gaat een aantal zeer onrustige jaren tegemoet met een intensieve strijd tussen die kleine heersende klasse superrijken en steeds grotere groep ontevreden burgers. De uitkomst van die strijd is hopelijk: minder globalisering en meer gelijkwaardige welvaartsgroei, door meer gelijkwaardige samenwerking tussen de machtsblokken EU, VS en China, in plaats van de huidige situatie van oorlogsdreigingen.

Verder Lezen

Recent

Amerika stapt uit het klimaatverdrag van Rio Amerika stapt uit het klimaatverdrag van Rio
Klimaat2 dagen geleden

Amerika stapt uit het klimaatverdrag van Rio

De Amerikaanse president Trump heeft een meer dan symbolische daad verricht door de VS terug te trekken uit 66 internationale...

Nieuwe EU-ketenregels dreigen inflatie aan te jagen en mkb te vernietigen Nieuwe EU-ketenregels dreigen inflatie aan te jagen en mkb te vernietigen
Economie3 dagen geleden

Nieuwe EU-ketenregels dreigen inflatie aan te jagen en mkb te vernietigen

Vanaf 2026 en 2027 gelden nieuwe EU-regels die bedrijven verplichten tot transparantie over herkomst en milieu-impact van de gebruikte materialen...

Europese Commissie trekt zich niets aan van (Mercosur) protesten Europese Commissie trekt zich niets aan van (Mercosur) protesten
Economie4 dagen geleden

Europese Commissie trekt zich niets aan van (Mercosur) protesten

Er gaat regelmatig wat goed fout in de Europese Unie als gevolg van beleid van de Europese Commissie. Denk aan...

De mogelijke gevolgen van de Bulgaarse euro voor Nederland De mogelijke gevolgen van de Bulgaarse euro voor Nederland
Economie5 dagen geleden

De mogelijke gevolgen van de Bulgaarse euro voor Nederland

Per 1 januari 2026 heeft de Bulgaarse regering, na maandenlange massale burgerprotesten,  de euro als wettig betaalmiddel ingevoerd. De euro...

Zakendoen met de VS holt Nederlandse economie uit Zakendoen met de VS holt Nederlandse economie uit
Economie6 dagen geleden

Zakendoen met de VS holt Nederlandse economie uit

Het Centraal Planbureau (CPB) deed voor de Nederlandse politiek onderzoek naar de gevaren van economische en financiële samenwerking met de...

Armoede in Nederland neemt toe Armoede in Nederland neemt toe
Economie1 week geleden

Armoede in Nederland neemt toe

Uit nieuwe cijfers van het CBS uit december 2025 blijkt dat de armoede in Nederland voor het eerst in vijf...

Bewuste onwetendheid drijft maatschappij afgrond in Bewuste onwetendheid drijft maatschappij afgrond in
Column1 week geleden

Bewuste onwetendheid drijft maatschappij afgrond in

Lange, nee zeer lange tijd, heb ik mij afgevraagd hoe het toch mogelijk is dat op het oog intelligente mensen...

Het jaar 2025 haalt de broeikastheorie onderuit Het jaar 2025 haalt de broeikastheorie onderuit
Klimaat1 week geleden

Het jaar 2025 haalt de broeikastheorie onderuit

De laatste drie jaar behoren wereldwijd tot de warmste jaren sinds de metingen rond 1850 begonnen zijn, maar anders dan...

VS voornemens NAVO-lidstaat aan te vallen? VS voornemens NAVO-lidstaat aan te vallen?
Buitenland2 weken geleden

VS voornemens NAVO-lidstaat aan te vallen?

De NAVO lijkt op het punt te staan het meest ondenkbare moment in haar geschiedenis mee te maken: de machtigste...

Wie bepaalt wat een dreiging is? Wie bepaalt wat een dreiging is?
Column2 weken geleden

Wie bepaalt wat een dreiging is?

Cees van den Bos heeft een uitgebreid artikel (bomenenbos.substack.com) geschreven over de complexiteit die schuilgaat achter het functioneren van onze...

Trending

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

© Stiching Indepen - alle rechten voorbehouden. - indepen.eu | KVK: 88160408 | Algemene voorwaarden

Colofon FAQ Contact

Volg ons via

 


Dit zal sluiten in 0 seconden