Amsterdam wil auto ontmoedigen met ‘WEF-versperringen’

Donderdag spreekt de Amsterdamse gemeenteraad voor het eerst over een plan om autoverkeer in de stad te ontmoedigen door binnenwegen tussen stadsdelen af te sluiten. Dat is een uitvloeisel van een project samen met het World Economic Forum (WEF). Het college wil weten hoe ver de raad hierin mee zou willen gaan.

Verschillende benamingen en eerste bespreking in de gemeenteraad

Autoverkeersbubbels, cirkelroutes, binnenwegbarrières, circulatieplan, wijkwegenverkeersplan, ze zijn allemaal mogelijk. Een naam heeft dit concept nog niet in de volksmond; dit ligt nu pas voor het eerst voor in de gemeenteraad.

Voor- en tegenstanders van het concept

Ze worden in ieder geval door het World Economic Forum geprezen als een slimme weg naar de klimaatvriendelijke, filevrije toekomst. Echter, volgens critici vormen ze de infrastructuur van en de politieke opmaat naar buurten als ‘openluchtgevangenissen’, die in tijden van crisis afgesloten kunnen worden.

Dat kan simpel omdat al het verkeer concentreert in dit soort spreekwoordelijke verkeersballonnen, waarbij auto’s via de ringweg moeten omrijden om in een ander stadsdeel te komen. Het college van Amsterdam ziet daar wel wat in. Maar de raad?

Onzekerheid bij de wethouder en mogelijke impact op bewoners

Dat weet verkeerswethouder Melanie van der Horst niet, daarom vraagt ze het aan de volksvertegenwoordiging. Tumult ligt op de loer bij de bevolking, ook al staat de denktank van Klaus Schwab helemaal buiten de voorstellen, het goedkeurend stempeltje zit er wel op.

Van De Pijp naar het Oosterpark is hemelsbreed een paarhonderd meter, maar met de auto straks meerdere kilometers, want dat moet via de ring.

Fiets als alternatief en vergelijking met andere steden

Dat duurt lang, ja. Geheel volgens het concept. Immers, zodra de meeste mensen sneller van A naar B komen per fiets, laten ze de auto staan. Als dit ergens kan, dan is dat wel in Amsterdam. Kortom: dit WEF-endorsed principe is hier misschien wel het ei van Columbus. Aan de andere kant is het opdelen van de hoofdstad in sectoren nogal draconisch; meer iets voor Berlijn tijdens de Koude Oorlog.

Hier ligt wel een grote vraag: hoe ver kan je gaan om autoverkeer in de stad terug te dringen?

Voorstel van wethouder Van der Horst en Omgevingsvisie 2050

Verkeerswethouder Melanie ter Horst wil nog geen standpunt innemen, maar stuurde vorige week wel een uitgewerkt voorstel naar de gemeenteraad. Dat voorstel was bijgesloten in een grote productie rondom het openbaar vervoer en de invoering van 30 km/u als maximumsnelheid in de hele stad, wat volgend jaar al moet ingaan.

Het autoverkeer in stadsdeelbubbels rond laten rijden hoeft niet op stel en sprong, het idee staat in de Omgevingsvisie 2050. Als het ervan komt, zal Amsterdam nooit meer hetzelfde zijn. Maar wethouder Van der Horst wil eerst wel eens weten wat de gemeenteraad vindt.

Kaart met wegafsluitingen en gevolgen voor autoverkeer

Die kreeg onderstaande kaart met stippen, welke in de plannen een wegafsluiting markeren. Van de ene naar de andere zone rijden kan alleen via de ringweg.

Afbeelding: Op deze punten moet doorgaand autoverkeer dat de stad doorkruist worden gestopt. De verkeerssituatie voor autoverkeer binnen de stad (bv van West naar Watergraafsmeer) moet dan via de ringweg A10, de circulatie komt er vervolgens uit te zien zoals hieronder geschetst door de gemeente Amsterdam.

Voorbeelden uit Oxford en politieke reacties

Een circulatieplan zoals dit heeft de afgelopen tijd in Oxford voor veel tumult gezorgd in de samenleving. Elektronische surveillance speelde in die plannen zo’n grote rol, dat landelijke politici kritiek hadden, van links tot rechts. Indepen bracht hierover deze feature.

Het college van burgemeester Halsema kan met het voorstel peilen welke sentimenten hier leven, in de politiek maar ook in de stad: burgers kunnen bijvoorbeeld inspreken. Voor het eerst worden de grootse vergezichten uit Davos concreet: dit zijn de gevolgen, in de kleine straatjes van Amsterdam.

Premier Rutte en praktische samenwerking in Amsterdam

Premier Rutte deed in het parlement vaak spastisch of lacherig over het WEF. Dat pakte niet goed uit en daarom maakte hij dit jaar een speciale busjesvideo.

Amsterdam is op een veel praktischer, creatief niveau bezig, met name rond mobiliteit. Bij samenwerking in een WEF-project zijn bijvoorbeeld data verzameld en gedeeld van bedrijven die deelscooters of -fietsen verhuren, om zo de verkeersbewegingen goed in kaart te brengen.

Economische gevolgen van het circulatieplan

Genoeg stof voor wél een inhoudelijk verhaal. Geen complottheorie, maar WEF-werkzaamheden in uitvoering. Hoe weegt de Stopera de grootse vergezichten van Klaus Schwab, die voor zoveel beroering en schisma zorgden?

De verkeersplannen hebben hun weerslag in de economie. Dat vergt ook politieke aandacht. Tijdens de pandemie profiteerden multinationals en grootwinkelbedrijven van hun schaalvoordeel. Als Amsterdam in verkeerslussen is opgeknipt, kan DHL waarschijnlijk veel efficiënter een groot aantal pakjes bezorgen. Kwestie van goed sorteren, er is volume genoeg. Maar drie jeugdvrienden uit West die samen een kleine koeriersdienst uit de grond stampten, kunnen heel goed juist veel langer onderweg zijn, als de bezorgadressen in verschillende stadsdelen liggen.

Zorgen en het politieke debat over het WEF

Reële zorgen als deze blijven nu vaak onbenoemd, omdat alles waar ook maar een hint van Davos of Klaus Schwab hangt als een complot wordt aangemerkt, en steeds vaker zelfs als antisemitisme. Dat smoort het gesprek, maar laat de zorgen voortwoekeren.

Nu is er dus een gouden kans om die weg te nemen, ook al is dat niet de opdracht van de hoofdstedelijke politiek. Dat is geen probleem: door de jaren heen heeft de Amsterdamse gemeenteraad bewezen zeer bevlogen de grote en principiële politieke debatten te kunnen voeren over zaken waar deze niet over besluit, zoals migratie of landelijk armoedebeleid.

Interessant aan het raadsdebat in de hoofdstad is dat nu eens niet een wereldomvattend, abstract toekomstvisioen van het WEF aan de orde is, maar juist een heel concrete uitwerking. Waar premier Rutte lacherig deed over samenwerking op dit mondiale platform, kan Amsterdam complotdenkers wind uit de zeilen nemen met een duidelijk, inhoudelijk verhaal.

Komende bespreking in de gemeenteraad

Donderdag komt het verkeersplan van de hand van ’s lands oudste ingenieursbureau Royal HaskoningDHV voor het eerst in de raad aan bod, in een commissievergadering. De raadsleden in de commissie Mobiliteit mogen dan ‘toekomstdenken’; weer eens wat anders dan bespreken waar met behulp van Amsterdammertjes vermindering van het aantal parkeerplaatsen nodig is, of waarom er steeds meer verkeersborden bijkomen.

Dit zijn precies de enige twee voorwerpen die je nodig hebt, als je gaat voor het auto-circulatieplan. Beide zijn op voorraad bij de gemeente, genoeg.